کوانټم فزیک
| انګلیسي نوم | Quantum Physics |
|---|---|
| بنسټیزه ساحه | اټومي او فرعي اټومي ذرات |
| باوري مراجع | APS، Nature Physics |
| مهم مفاهیم | موجي-ذرې دوه ګونوالی، سوپرپوزيشن |
کوانټم فزیک د عصري فزیک هغه بنسټیزه او پېچلې څانګه ده چې د مادې او انرژۍ چلند په خورا کوچنیو کچو لکه اټومونو او د هغوی په فرعي ذراتو کې تر مطالعې لاندې نیسي. د د امریکا د فزیک ټولنې د علمي اسنادو پر بنسټ کوانټم میخانیک ثابته کړه چې په اټومي کچه د طبیعت قوانین له هغه څه سره چې موږ یې په ورځني ژوند کې په لویه کچه وینو په بشپړ ډول توپیر لري. په کلاسیک فزیک کې شیان ټاکلی موقعیت او سرعت لري مګر په کوانټم نړۍ کې ذرات لکه الکترونونه په یو وخت کې په څو حالتونو کې شتون درلودلی شي چې دغه حالت ته سوپرپوزيشن ویل کېږي. د کابل پوهنتون د فزیک په پوهنځي کې د کوانټم نظریه د معاصرې ټکنالوژۍ د درک لپاره کلیدي موضوع ګڼل کېږي ځکه چې د کمپیوټر چپس، لیزر او د طبي عکس اخیستنې پرمختللي ماشینونه ټول د همدې پوهې پر بنسټ جوړ شوي دي.
د کوانټم فزیک یو له خورا حیرانوونکو اصلونو څخه د موجي-ذرې دوه ګونوالی دی چې دا څرګندوي چې رڼا او ماده هم د څپې په څېر چلند کوي او هم د ذرې په څېر چې دا کشف د شلمې پیړۍ په پیل کې د ساینس پوهانو لکه مکس پلانک او البرټ اینشټاین لخوا پیل شو. د Nature Physics مجلې د څېړنو له مخې د کوانټم نړۍ بل عجیب خاصیت اینټنګلمینټ یا تړلتیا ده چې په هغې کې دوه ذرات په داسې ډول سره نښلي چې د یوې ذرې په حالت کې بدلون په سمدستي توګه د بلې ذرې په حالت اغیز کوي که څه هم د دوی ترمنځ واټن ملیونونه کیلومتره وي. د افغانستان د علومو اکاډمي څېړونکي په دې باور دي چې د دغو پېچلو مفاهیمو او ترویج په پښتو ژبه کې کولی شي د هیواد د نوي نسل علمي لیدلوری پراخ کړي او هغوی ته د کایناتو د ژورو پټو حقیقتونو په اړه نوې پوښتنې راپیدا کړي. دغه نظریه نه یوازې فزیکي بلکې فلسفي بحثونه یې هم راپارولي دي ځکه چې دا د حقیقت په اړه زموږ پخواني تصورات له ننګونې سره مخ کوي.
د کوانټم ټکنالوژۍ راتلونکی په ځانګړي ډول د کوانټم کمپیوټرونو په جوړولو کې د بشري تمدن د نوي انقلاب زیری ورکوي چې کولی شي هغه محاسبې چې اوسني کمپیوټرونه یې په زرګونو کلونو کې کوي په څو ثانیو کې ترسره کړي. د Science Magazine د وروستیو تحلیلونو له مخې د کوانټم فزیک غوښتنلیکونه په سایبر امنیت، د نویو درملو په کشف او د انرژۍ د لېږد په سیسټمونو کې بې ساري بدلونونه راولي. کابل پوهنتون او نور علمي بنسټونه د فزیک په برخه کې د زده کړو د عصري کولو له لارې هڅه کوي چې محصلین له دې پیچلې پوهې سره اشنا کړي ترڅو هېواد د نړیوالو ساینسي بدلونونو څخه وروسته پاتې نه شي. دا مقاله د معتبرو نړیوالو سرچینو او علمي حقایقو پر بنسټ د پښتو ويکيپېډیا د بډاینې لپاره چمتو شوې ده ترڅو لوستونکو ته د کوانټم نړۍ د رښتیني او حیرانوونکي طبیعت په اړه دقیق پوهاوی ورکړي او د علم په لاره کې د هغوی تلوسه زیاته کړي.