کارن:Khan M Paktin

د جیمز ویب تشیال ټیلسکوپ (JWST) یو فضايي دوربین دی چې په ابتدايي توګه د انفراریډ ستورپوهنې ترسره کولو لپاره ډیزاین شوی. په فضا کې د ترټولو لوی نظری ټیلسکوپ په توګه، د دې خورا ښه شوی انفراریډ ریزولوشن او حساسیت دا اجازه ورکوي چې د هبل سپیس ټیلسکوپ لپاره ډیر زاړه، لیرې، یا ضعیف شیان وګوري. دا تمه کیږي چې د ستورپوهنې او کاسمولوژي په برخو کې د تحقیقاتو پراخه لړۍ فعاله کړي، لکه د لومړیو ستورو مشاهده او د لومړي کهکشان جوړښت، او د احتمالي استوګنې وړ exoplanets تفصيلي اتموسفیر ځانګړتیا.

د متحده ایالاتو ملي ایروناټیکس او فضا اداره (NASA) د اروپا د فضا ادارې (ESA) او د کاناډا د فضا ادارې (CSA) سره په همکارۍ د JWST پراختیا رهبري کړه. په مریلینډ کې د ناسا ګوډارډ سپیس فلیټ مرکز (GSFC) د دوربین پراختیا اداره کړې ، په بالتیمور کې د سپیس ټیلسکوپ ساینس انسټیټیوټ د جان هاپکنز پوهنتون د هوم ووډ کیمپس کې JWST چلوي ، او اصلي قراردادي نارتروپ ګروممن و. دغه ټیلسکوپ د جیمز ای ویب په نوم نومول شوی چې د مرکري، جیمني او اپولو پروګرامونو په جریان کې د 1961 څخه تر 1968 پورې د ناسا مدیر و.

JWST د 2021 په ډسمبر کې د فرانسوي ګیانا له کوروو څخه په اریانا 5 راکټ کې وتوغول شو او د 2022 په جنوري کې د لمر - ځمکې L2 لاګرینج نقطې ته ورسید. د 2022 کال د جولای تر میاشتې پورې، JWST موخه دا ده چې هبل په ستور فزیک کې د NASA د لوی ماموریت په توګه بریالي کړي. د JWST څخه لومړی عکس د 11 جولای 2022 کې د مطبوعاتي کنفرانس له لارې خلکو ته خپور شو.[8]

د JWST لومړنی عکس د 18 هیکساگونل عکس برخې څخه جوړ دی چې د سرو زرو پلیټ شوي بیریلیم څخه جوړ شوی چې په ګډه د 6.5 متر (21 فوټ) قطر عکس رامینځته کوي ، د هبل د 2.4 متر (7.9 فوټ) په پرتله. دا JWST ته شاوخوا 25 مربع متره د رڼا راټولولو ساحه ورکوي، د هبل په پرتله شپږ ځله. د هبل په خلاف، چې په نږدې الټرا وایلیټ، لید، او نږدې انفراریډ (0.1-1.7 μm) سپیکٹرا کې مشاهده کوي، JWST به د ټیټ فریکونسۍ رینج کې مشاهده کړي، د اوږده طول اوږدوالی لیدل شوي رڼا (سرخ) څخه د منځني انفراریډ (0.6-28.3 μm) پورې ). ټیلسکوپ باید ډیر سړه وساتل شي، د 50 K (−223 °C؛ −370 °F) څخه ښکته، داسې چې د ټلسکوپ لخوا خارج شوي انفراریډ رڼا پخپله راټول شوي رڼا کې مداخله ونه کړي. دا د لمر – ځمکې L2 Lagrange نقطې ته نږدې په لمریز مدار کې ځای په ځای شوی، له ځمکې څخه شاوخوا 1.5 ملیون کیلومتره (930,000 میل) دی، چیرې چې د دې پنځه پرتې لمریز شیلډ دا د لمر، ځمکې او سپوږمۍ له تودوخې څخه ساتي.

د ټیلسکوپ لپاره ابتدايي ډیزاین چې بیا د راتلونکي نسل فضا ټیلسکوپ په نوم یادیږي، په 1996 کې پیل شو. په 1999 کې دوه مفکورې مطالعې پیل شوې، په 2007 کې د احتمالي لانچ لپاره او د 1 ملیارد ډالرو بودیجې لپاره. برنامه د ډیرو لګښتونو او ځنډونو سره مخ وه؛ په 2005 کې یو لوی بیا ډیزاین اوسنۍ طریقې ته لاره هواره کړه، چې په 2016 کې د 10 ملیارد امریکایي ډالرو په مجموعي لګښت سره ساختماني کار بشپړ شو. د لانچ او د ټیلسکوپ پیچلتیا د لوړې کچې طبیعت د رسنیو، ساینس پوهانو او انجینرانو لخوا یادونه شوې.