چ
چ (توری)
[سمول]چ (Che)د پښتو الفبا اووم توری دی چې په فونولوژیکي (Phonological) لحاظ د "بېغږه تالوګي چلېدونکی " (Voiceless palato-alveolar affricate) غږ استازیتوب کوي.دا توری د ژبې د فونیمیک (Phonemic) جوړښت یو بنسټیز جز دی چې په نړیوال غږیز الفبا (IPA) کې د /t͡ʃ/ په نښه ښودل کېږي. د دغه توري شتون د پښتو ژبې د وییزیزه (Vocabulary) پانګې په غني کولو او د کلمو ترمنځ د مانیز توپیر په رامنځته کولو کې مهم رول لري.[۱]
د پښتو ژبې د تخنیکي او ډیجیټل پیژندنې پر بنسټ، د "چ" توري تحلیل په لاندې ډول دی:
فونیتیکي او مورفولوژیکي ځانګړنې
[سمول]د پښتو په غږپوهنه کې، "چ" یو بېغږه (Voiceless) غږ دی چې د تولید مخرج یې د سخت تالو او ژبې په مخکینۍ برخه کې تنظیم شوی دی. دا توری په پښتو کلمو لکه: چاره، چوپتیا، او چینه کې په کارول کېږي. د دغه توري سم کارول او د هغې د مخرج پېژندنه په ډیجیټل نړۍ کې د پښتو ژبې د فونولوژیکي هویت او د هغې د اریایي ریښو د ثابتولو لپاره حیاتي ارزښت لري. له ګرافیمیکي پلوه، دغه توری د پښتو په خطي سیسټم کې په خپلواک، پیلني، منځني او پایني بڼو لیکل کېږي.[۲]
تخنیکي او نړیوال مشخصات (Technical Specifications)
[سمول]د کمپیوټري ژبپوهنې او نړیوالو سیسټمونو (Unicode) لپاره، د "چ" توري ډیټا په لاندې ډول ده:
| د پښتو ترمینالوژي | نړیوال انډول | تخنیکي کوډ/نښه |
|---|---|---|
| یونیکوډ نوم | Pashto Letter Tche | U+0686 |
| فونیټیکي ارزښت (IPA) | Voiceless palato-alveolar affricate | /t͡ʃ/ |
| ژبنۍ کټګوري | Affricate | چاودیدونکی سولېدونکی |
| رسم الخط | Pashto Script | پښتو لیکدود |