ځيګر
ځيګر انګليسي ژبه: Liver د انسان او ډېرو نورو ژووو په بدن کې یو له تر ټولو مهمو او څو اړخیزو غړو څخه دی. دا غړی د حاضمې نظام، د وینه پاکولو، د انرژۍ د ذخیره کولو، د زهرجنو موادو د بېضرره کولو، د صفرا د تولید، د پروټینونو د جوړولو او د بدن د دفاعي سیستم د پیاوړتیا لپاره حیاتي رول لري. ځیګر د بدن د کیڼې اړخ لاندې، د معده او لویه کولمه ترڅنګ موقعیت لري او د خپل ځانګړي جوړښت له امله د بدن د ټولو سیستمونو په فعالیت مستقیم اغېز کوي.
ځيګر د بدن د کیمیاوي فابریکې په نوم هم یادېږي، ځکه د سلګونو بیولوژیکي پروسو د ترسره کولو وړتیا لري. کله چې خواړه د کوچنۍ کولمه له لارې جذب شي، غذایي مواد د وینې په وسیله ځیګر ته رسېږي. ځیګر دغه مواد په انرژۍ، ګلوکوز، امینو اسیدونو، ویټامینونو او نورو اړینو موادو بدلوي او د بدن اړتیا ته په کتو یې ذخیره کوي یا یې وینې ته بېرته لېږي. د همدې لپاره د ځیګر د فعالیت هر ډول ګډوډي د بدن په انرژۍ، وزن، هاضمه، دفاعي سیستم او د وینې په پاکوالي ژور اغېز کوي.
د ځیګر یوه مهمه دنده د زهرجنو موادو بېضرره کول دي. هغه کیمیاوي مواد چې د خوړو، درملو، الکولو، چاپېریال یا د بدن د داخلي پروسو له امله رامنځته کېږي، د ځیګر له لارې فلټر کېږي او په خوندي موادو بدلېږي. که د ځیګر فعالیت کم شي، دغه زهرجن مواد په بدن کې جمع کېږي او د خطرناکو ناروغیو لامل کېږي. د همدې لپاره د ځیګر روغتیا د بدن د عمومي روغتیا لپاره بنسټیز اهمیت لري.
ځيګر د صفرا په تولید کې هم مهم رول لري. صفرا هغه شین رنګه مایع ده چې د غوړو د ماتولو لپاره اړینه ده. صفرا د ځیګر له لارې تولیدېږي او د صفرا کڅوړه کې ذخیره کېږي. کله چې غوړ لرونکي خواړه د کوچنۍ کولمې لور ته ځي، صفرا خوشې کېږي او د غوړو د هضم لپاره زمینه برابروي. د صفرا د جریان ګډوډي د هاضمې ستونزې، درد، د غوړو د نه هضم کېدو او د صفرا د تیږو د جوړېدو لامل کېږي.
د ځیګر د ناروغیو لړۍ پراخه ده. د هپاتیت ویروسي ناروغۍ، د الکولو ناوړه کارونه، د غوړ زیاتوالی، د درملو ناوړه اغېزې، د صفرا د بندښت ستونزې، د ځیګر د حجراتو التهاب، د ځیګر سروز (Cirrhosis) او د ځیګر سرطان د دې غړي د کمزورتیا مهم عوامل دي. د ځیګر د ناروغیو نښې لکه د ستړیا زیاتوالی، د پوستکي ژېړوالی، د اشتها کمېدل، د نس درد، د وزن بدلون او د هاضمې ګډوډي د بدن د نورو برخو په فعالیت هم اغېز کوي.
په پای کې، ځیګر د انسان د بدن هغه نه بدلېدونکی، حساس او څو اړخیز غړی دی چې د ژوند د دوام لپاره اړین دی. د دې غړي هره حجره د بدن د انرژۍ، دفاع، پاکوالي، هاضمې او د داخلي توازن په ساتلو کې مهم رول لري. د ځیګر ساتنه د روغ ژوند لپاره حیاتي ده، ځکه د دې غړي هر ډول زیان د بدن په ټولو سیستمونو مستقیم اغېز کوي.
اړوند موضوعات
[سمول]سرچینې
[سمول]- https://www.britannica.com/science/liver
- https://www.who.int/health-topics/liver-diseases
- https://www.niddk.nih.gov/health-information/liver-disease
- https://ps.wikipedia.org/wiki/پښتو_ويکيپېډيا