پښتو ډرامه او د هغه هنري جوړښت
پښتو ډرامه
[سمول]پښتو ډرامه د پښتو ادبیاتو یو له هغو هنري ځېلونو څخه ده چې د عمل، ډیالوګ او صحنې په مټ انساني ژوند او ټولنیز حقایق انځوروي. ډرامه په پښتو کې د تياتر او راديو له لارې ولس ته ورسېده او د خپل پياوړي منطق له امله يې د عامه ذهنونو په روښانولو کې د پام وړ رول ولوباوه. دا صنف په پښتو کې د نورو نثري ډولونو په پرتله د ټولنې له عيني ژوند سره ډېر نږدې پاتې شوی دی.
د پښتو ډرامې تاریخي پیلامه
[سمول]په پښتو کې د ډرامې لیکلو لړۍ د شلمې پېړۍ په لومړیو کې پیل شوه. لومړنۍ نښې یې په هغو ښوونیزو ډرامو کې لیدل کېږي چې په حبيبیه لېسه کې د زده کونکو لپاره نندارې ته وړاندې کېدې. د عبدالعلي مستغني او محمود طرزي هڅو دا زمینه برابره کړه چې ډرامه له سټېج څخه د یوې ادبي وسیلې په توګه ادبیاتو ته داخله شي. وروسته بیا د پښتو ټولنه په چوکاټ کې ډرامه نوره هم مسلکي شوه او د پښتني ژوند د سمون لپاره د یوې تعلیمي وسیلې په توګه وکارول شوه.
د ډرامې ډولونه او مخکښان
[سمول]پښتو ډرامه په دوو برخو وېشل کېږي: لومړی د سټېج ډرامه چې په سینما او تیاتر کې لیدل کېږي او دویم د راډیو ډرامه چې د رادیو له لارې خپرېږي. په دې ډګر کې د عبدالروف بېنوا، ګل پاچا الفت او وروسته د نورمحمد تره کی په څېر لیکوالانو د پام وړ کار کړی دی. بېنوا په خپلو ډرامو کې د پښتنو د تاریخ رزمي او غیرتي اړخونه په خورا ښه هنر سره انځور کړي دي. د ډرامې ژبه باید روانه او د کرکټرونو له کلتوري شالید سره برابره وي، چې دا ځانګړنه په کلاسیکو پښتو ډرامو کې په پوره مېړانه ساتل شوې ده.
تخنیکي جوړښت او ټولنیز رول
[سمول]د پښتو ډرامې تخنیکي جوړښت پر کشمکش (Conflict) او د کرکټرونو پر ډیالوګ ولاړ دی. ډرامه د پښتو په داستاني ادبیاتو کې ځکه ځانګړی ځای لري چې دا مستقیمه له خلکو سره خبرې کوي. په اوسني وخت کې پښتو ډرامه له نړيوالو تیوريو لکه د شکسپیر له تراژیدۍ او د معاصرو نندارنامو له تخنیکونو سره په تعامل کې ده. دا صنف نه یوازې د ساتېرۍ وسیله ده، بلکې د پښتو ژبې د نثري وړتیا د ښودلو یو لوی ډګر هم دی.
معتبرې سرچینې
[سمول]۱. کابل پوهنتون، د ادبیاتو پوهنځی، د پښتو ډرامې تاریخچه[مړه لينکونه]. ۲. د افغانستان د علومو اکاډمي، د معاصرې ډرامې ارتقا[مړه لينکونه]. ۳. پوهاند صدیق الله ریښتین، پښتو ادب پوهنه او د هغې بېلابېل ډولونه. ۴. زلمی هېوادمل، د پښتو ادبیاتو تاریخ، دانش خپرندویه ټولنه.