پښتو طنز

پښتو طنز (Pashto Satire)

=

په پښتو ادب کې د طنز تاریخي پس منظر که څه هم د پښتو په کلاسیک ادب کې (لکه د خوشال خان خټک په کلام کې) د طنز او هجويې نښې شته، مګر د یو عصري صنف په توګه دا لاندې پړاوونه لري: د مشروطیت پړاو: محمود طرزي د سراج الاخبار له لارې طنز ته سیاسي او ټولنیز رنګ ورکړ. د الفت پېر: ګل پاچا الفت پښتو طنز ته فلسفي او انساني ابعاد ورکړل. هغه د مذهبي ریاکارۍ او د واکمنو د ظلم پر وړاندې خورا بليغ طنزیه نثرونه ولیکل.. د طنز او هجویې توپیر

په پښتو ادبي کره کتنه کې دا مهمه ده چې طنز له هجویې (Insulting poetry) او هزل (Joking) څخه جلا شي. طنز: هدف یې اصلاح او د عیبونو رابرسېره کول دي. هجویه: هدف یې د یو چا سپکاوی او بدنامول دي. پښتو طنز په خپل لوړ پړاو کې تل د انساني کرامت ساتنه کړې او یوازې د نظام او سیستم پر نيمګړتیاوو یې نقد کړی دی. ===

۳. طنز د مطبوعاتو او ویښتابه په ډګر کې د پښتو طنز په وده کې اخبارونو او مجلو خورا لوی رول درلودلی دی. د طنزیه ستونونو (Columns) له لارې لیکوالانو وکولی شول چې د استبداد په دوره کې خپل غږ په غیر مستقیمه بڼه ولس ته ورسوي. په دې برخه کې د عبدالروف بېنوا او وروسته د نوي نسل د طنز نګارانو هڅې د یادولو وړ دي. اوسنۍ ننګونې او د بیان ازادي په اوسني عصر کې پښتو طنز د سمبولېزم او اشاروي ژبې په لور روان دی. سره له دې چې ټولنیز فشارونه شته، مګر طنز نګاران هڅه کوي چې د هنر په مرسته د حقیقتونو بیان ته دوام ورکړي.

کابل پوهنتون، د ژبو او ادبیاتو پوهنځی، "په معاصر پښتو ادب کې د طنز مقام".د افغانستان د علومو اکاډمي، "پښتو طنز او د هغې ټولنیزې اغېزې". پوهاند ګل پاچا الفت، "ادبي بحثونه"، کابل. Britannica Encyclopedia, "Satire as a Literary Genre". ډاکټر مجاور احمد زیار، "پښتو ژبه او ادب: کره کتنه".

=== ۱. په پښتو ادب کې د طنز تاریخي پس منظر === که څه هم د پښتو په کلاسیک ادب کې (لکه د خوشال خان خټک په کلام کې) د طنز او هجويې نښې شته، مګر د یو عصري صنف په توګه دا لاندې پړاوونه لري: د مشروطیت پړاو: محمود طرزي د سراج الاخبار له لارې طنز ته سیاسي او ټولنیز رنګ ورکړ. د الفت پېر: ګل پاچا الفت پښتو طنز ته فلسفي او انساني ابعاد ورکړل. هغه د مذهبي ریاکارۍ او د واکمنو د ظلم پر وړاندې خورا بليغ طنزیه نثرونه ولیکل. === ۲. د طنز او هجویې توپیر === په پښتو ادبي کره کتنه کې دا مهمه ده چې طنز له هجویې (Insulting poetry) او هزل (Joking) څخه جلا شي. طنز: هدف یې اصلاح او د عیبونو رابرسېره کول دي. هجویه: هدف یې د یو چا سپکاوی او بدنامول دي. پښتو طنز په خپل لوړ پړاو کې تل د انساني کرامت ساتنه کړې او یوازې د نظام او سیستم پر نيمګړتیاوو یې نقد کړی دی. === ۳. طنز د مطبوعاتو او ویښتابه په ډګر کې === د پښتو طنز په وده کې اخبارونو او مجلو خورا لوی رول درلودلی دی. د طنزیه ستونونو (Columns) له لارې لیکوالانو وکولی شول چې د استبداد په دوره کې خپل غږ په غیر مستقیمه بڼه ولس ته ورسوي. په دې برخه کې د عبدالروف بېنوا او وروسته د نوي نسل د طنز نګارانو هڅې د یادولو وړ دي. === ۴. اوسنۍ ننګونې او د بیان ازادي === په اوسني عصر کې پښتو طنز د سمبولېزم او اشاروي ژبې په لور روان دی. سره له دې چې ټولنیز فشارونه شته، مګر طنز نګاران هڅه کوي چې د هنر په مرسته د حقیقتونو بیان ته دوام ورکړي.

اخځلیکونه

کابل پوهنتون، د ژبو او ادبیاتو پوهنځی، "په معاصر پښتو ادب کې د طنز مقام". د افغانستان د علومو اکاډمي، "پښتو طنز او د هغې ټولنیزې اغېزې". پوهاند ګل پاچا الفت، "ادبي بحثونه"، کابل. Britannica Encyclopedia, "Satire as a Literary Genre". ډاکټر مجاور احمد زیار، "پښتو ژبه او ادب: کره کتنه".