پښتو تذکره پېژند
پېژندنه او بنسټیز پوهاوی
[سمول]تذکره په ادبي اصطلاح هغه کتاب ته ویل کېږي چې په هغه کې د شاعرانو او ادبي شخصیتونو ژوندلیکونه، د هغوی د اشعارو غوره نمونې او پر هنري مقام یې بحث شوی وي. په پښتو ادب کې تذکره نګاري د ادبي تاریخ د خوندي کولو تر ټولو مهمه او مستنده سرچینه ده. دا صنف د فرانسوي ادبي بیوګرافیو غوندې د یوې ژبې د ادبي میراث په ساتلو او د ورک شویو اثارو په بیا موندلو کې اساسي رول لوبوي. د تذکرو له برکته د هغو شاعرانو نومونه او کلامونه تر موږ پورې رارسېدلي دي چې د وخت د تېرېدو او جګړو له امله یې اثار له منځه تللي وو.
د پښتو تذکرو تاریخي پړاوونه
[سمول]لرغونی پړاو
[سمول]تذکره نګاري تر ډېره پر روایاتو او شفاهي معلوماتو ولاړه وه. په دې دوره کې تر ټولو مشهوره تذکره پټه خزانه ده چې په ۱۱۵۲ هـ ق (۱۷۲۹ م) کې د محمد هوتک لخوا په قندهار کې ولیکل شوه. دا کتاب د پښتو ادبیاتو د لرغوني پېر د شاعرانو په اړه یوازېنی مستند اثر دی.
منځنی پړاو
[سمول]تذکره نګاري له سیمهییزو چوکاټونو څخه ووتله او د ټول پښتون قام د ادبي شخصیتونو د راټولولو هڅه پکې وشوه.
معاصر پړاو
[سمول]تذکره نګاري له دودیز حالت څخه علمي بڼې ته واوښته. د عبدالحي حبيبي، صدیق الله ریښتین او زلمی هېوادمل څېړنې په دې برخه کې خورا ارزښتناکې دي.
د تذکره نګارۍ مېتودولوژي او ارزښت
[سمول]تذکرې یوازې د نومونو ټولګه نه ده، بلکې دا د پښتو ژبې د لغتونو، اصطلاحاتو او د پښتني کلتور د فکري تحول د پېژندلو یوه باوري وسیله ده. که تذکرې نه وای، نو د پښتو ادبیاتو ډېری برخه به نن ورکه او مجهوله پاتې وای.
اخځلیکونه
[سمول]- کابل پوهنتون، د ژبو او ادبیاتو پوهنځی
- د افغانستان د علومو اکاډمي
- محمد هوتک، پټه خزانه
- زلمی هېوادمل، د پښتو ادبیاتو تاریخ