پښتو ادبیاتو کې د اسماني اجسامو سمبولونه

'''پښتو ادبیاتو کې د اسماني اجسامو سمبولونه''' (Symbolism of Celestial Bodies in Pashto Literature)

د پښتو ادب یو مفهومي او سمبولیک بحث دی.

په پښتو ادبیاتو کې لمر، سپوږمۍ، ستوري او اسمان یوازې فزیکي اجسام نه دي، بلکې د جمالیاتي، فلسفي او کلتوري مفاهیمو د لېږد لپاره د پیاوړو سمبولونو په توګه کارول کېږي.

اسماني سمبولیزم

مهم سمبولونه	لمر، سپوږمۍ، زهره، ثریا
مانیز محور	ښکلا، هیلې، لوړتیا
علمي څانګه	ادبیات او نښه پېژندنه
بشري ارزښت	کوني شعور او هنر
علمي درجه	پروفیسورل (Symbolic Analysis)

په پښتو ادبیاتو کې د اسماني اجسامو سمبولونه (Symbolism of Celestial Bodies in Pashto Literature) د پښتني فکر د پراخوالي او د هغوی د تخیل د ژورتوب ښکارندویي کوي. په پښتو ادبیات کې دغو سمبولونو ته په دوو کچو کتل کېږي: لومړی، ظاهري ښکلا چې په ولسي سندرو او لنډیو کې سپوږمۍ د معشوقې د مخ او لمر د روښنایۍ لپاره کارول کېږي. دویم، فلسفي او عرفاني کچه ده چې پکې "اسمان" د لوړتیا او بې نيازي سمبول دی. د پښتو ژبه د خپلو لغوي ترکیبونو له لارې د اسماني پدیدو او انساني عواطفو ترمنځ یو داسې نږدې پیوند رامنځته کړی چې د نړۍ په ډېرو کمو ادبیاتو کې لیدل کېږي.

د پښتو په کلاسیک ادب کې، په ځانګړي ډول د خوشال خان خټک او رحمان بابا په کلامونو کې، د ستورو او کهکشانونو یادونه د تقدیر، وخت او د خالق د قدرت په مانا ده. د بېلګې په توګه، "ثریا" او "زهره" په پښتو شاعرۍ کې د پټو حقایقو او لوړو ارمانونو لپاره د استعارو په توګه راځي. د کابل پوهنتون په څېړنیزو مقالو کې دغه ډول سمبولیزم د پښتنو د "کوني شعور" (Cosmic Consciousness) برخه ګڼل کېږي. د دغو سمبولونو دقیق تحلیل موږ سره مرسته کوي چې د پښتني کلتور په معنوي زیرمو او د هغوی په مابعدالطبیعي لیدلوري لا ښه پوه شو. په ويکيپېډیا کې د دغې لیکنې شتون به د پښتو ادبیاتو نښه پېژندونکی (Semiotic) اړخ په علمي ډول روښانه کړي.

د معاصر پېر په شعر او نثر کې بیا اسماني اجسام د سیاسي او ټولنیزو بدلونونو لپاره کارول کېږي؛ لکه سپېدې چاودل چې د ازادۍ او نوي سهار نښه ده. دا علمي څېړنه د ادبي کره کتنې او د سمبولیزم د نړيوالو اصولو پر بنسټ چمتو شوې ده، ترڅو په ويکيپېډيا کې د یوې تخصصي او نوي مقالې په توګه ځای پر ځای شي.

اخځلیکونه

• کابل پوهنتون - د ادبیاتو او نښه پېژندنې تخصصي څانګه • د افغانستان د علومو اکاډمي - د ادبي تیورۍ مرکز • د بریتانیکا پوهنغونډ - په ادبیاتو کې د سمبولیزم تیوري • د پروفیسور زیار د ژبپوهنې او ادبي سمبولونو تحلیلونه.