په پښتو نوي غزل کې سمبولیزم تخنیکي کارونه
په پښتو نوي غزل کې د سمبولیزم تخنیکي کارونه
[سمول]سمبولیزم یا نښې پالنه په پښتو نوي غزل کې هغه هنري تخنیک دی چې شاعر پکې د مستقیم بیان پر ځای له داسې کلمو او نښو ګټه اخلي چې تر شا یې پراخې ماناوې پټې وي. دا جریان په پښتو ادب کې د شلمې پېړۍ له دویمې نیمایي وروسته د نوي شعور او نړيوالو ادبي بدلونونو په پایله کې خورا پیاوړی شو. په سمبولیک غزل کې مانا یوازې په کلمو کې نه، بلکې د کلمو ترمنځ په پټو اړیکو کې موندل کېږي.
د سمبول او استعارې ترمنځ توپیر
[سمول]په پښتو غزل کې د سمبول کارول له استعارې سره توپیر لري. په استعاره کې مشبه او مشبه به تر ډېره څرګند وي، خو په سمبولیک غزل کې نښه (Symbol) داسې یو ابزار وي چې لوستونکی بېلابېلو ماناوو ته بیایي. د بېلګې په توګه، په نوي پښتو غزل کې "ماښام" یوازې د وخت نښه نه ده، بلکې د یوې تاریخي دورې، د امیدونو د مړاوي کېدو یا د یو فکري بحران سمبول کېدای شي. دا تخنیک د دې لامل شو چې پښتو غزل له سطحي والي څخه د ژور فلسفي فکر لوري ته لاړ شي.
په پښتو غزل کې د سمبولیزم بنسټګر او مخکښان
[سمول]د پښتو غزل په سمبولیک کولو کې د غني خان او حمزه بابا ونډه خورا بنسټیزه ده. غني خان په غزل کې "جام"، "ساقي" او "لیونتوب" ته نوي سمبولیک اړخونه ورکړل چې د انسان د وجودي ازادۍ استازیتوب کوي. په همدې ترتیب، په نوي نسل کې د ګل پاچا الفت ، اجمل خټک او وروسته د پیر محمد کاروان په څېر شاعرانو سمبولیزم ته یو نوی رنګ ورکړ. کاروان په خپل غزل کې د طبیعت عناصر لکه غره، سیند او مرغۍ داسې کاروي چې د پښتون د ټولنیز او رواني حالت هنداره ګرځي.
د سمبولیزم تخنیکي ارزښت او اغېز
[سمول]سمبولیزم پښتو غزل ته د پټولو او سپړلو هنر ورکړ. دې تخنیک شاعر ته دا وړتیا ورکړه چې سیاسي او ټولنیز استبداد په داسې ژبه بیان کړي چې هم یې هنري ارزښت خوندي وي او هم د وخت له سانسور څخه وژغورل شي. د سمبولیک غزل لویه ځانګړنه دا ده چې هر لوستونکی یې د خپل ذهن او تجربې په رڼا کې جلا مانا کولای شي، چې دا چاره د پښتو ادبیاتو په بډاینه کې خورا مهم رول لري.
معتبرې سرچینې
[سمول]۱. کابل پوهنتون، د ژبو او ادبیاتو پوهنځی، د پښتو نوي شعر جریانات[مړه لينکونه]. ۲. د افغانستان د علومو اکاډمي، په پښتو ادب کې سمبولیزم او د هغې ریښې[مړه لينکونه]. ۳. پوهاند مجاور احمد زیار، د پښتو شعر هندسي جوړښت او مانیز اړخونه. ۴. زلمی هېوادمل، د پښتو ادبیاتو معاصر تاریخ، کابل.
وېشنيزې
[سمول]وېشنيزه:پښتو ادبیات وېشنيزه:ادبي مکتبونه وېشنيزه:پښتو غزل وېشنيزه:سمبولیزم