په پښتو غزل کې د رومانتیکو انځورونو ارتقا
په پښتو غزل کې د رومانتیکو انځورونو ارتقا
[سمول]په پښتو ادبیاتو کې غزل د احساس او عاطفې تر ټولو نږدې صنف دی. په غزل کې د رومانتېزم څرکونه له کلاسیک پېر څخه پیل شوي، مګر په معاصر پېر کې دغه انځورونه له خيالي حالت څخه د باطني او رواني کيفيتونو بيان ته واوښتل. رومانتېزم په غزل کې د ښکلا، طبیعت او د فردي ازادۍ د لټون یوه هنري هڅه ده.
د کلاسیک او معاصر رومانتېزم توپیر
[سمول]په کلاسیک پښتو غزل کې، په ځانګړي ډول د حميد بابا او علي خان په کلام کې، رومانتیک انځورونه تر ډېره پر مجازي ښکلا او د محبوب پر ظاهري انځورګرۍ ولاړ وو. مګر په معاصر غزل کې، د لوېدیځو ادبي مکتبونو تر اغېز لاندې، دا انځورونه ژور او سمبولیک شول. معاصر شاعر غزل یوازې د محبوب د زلفو او رخسار د بیان لپاره نه کاروي، بلکې د طبیعت له رنګونو څخه د خپل روح د اضطراب او ارمان د انځورولو لپاره ګټه اخلي.
د غني خان او حمزه بابا رومانتیک لیدلوری
[سمول]د پښتو غزل په ارتقا کې دوه لوی نومونه د رومانتېزم په ډګر کې خورا مهم دي:
- **غني خان:** هغه غزل ته "لیونتوب" او "مستي" ورکړه. د هغه په غزل کې رومانتېزم د فلسفې او سمبولیزم سره یو ځای کېږي. هغه د ګل، بلبل او رنګونو په مټ د ژوند او وجود ژور حقایق بیانوي.
- **امير حمزه شينواری:** حمزه بابا غزل ته تصوف او رومانتېزم په داسې ډول ورکړل چې د روحاني جذبې تر څنګ پکې انساني عاطفه هم په خورا لوړ کچ موجوده ده.
په معاصر غزل کې د طبیعت او احساس پیوند
[سمول]په اوسني پښتو غزل کې د رومانتېزم ارتقا دا ښيي چې شاعر اوس د طبیعت عناصرو ته د انساني احساساتو په سترګه ګوري. که پخوا ګل یوازې د ښکلا نښه وه، اوس د ارمان، لنډ ژوند او د ازادۍ سمبول دی. دا د پښتو غزل هغه فکري لوړوالی دی چې نړيوالو ادبي مکتبونو ته یې د تعامل لاره پرانیستې ده.
معتبرې سرچینې
[سمول]- کابل پوهنتون، د ژبو او ادبیاتو پوهنځی، د پښتو غزل تاریخي ارتقا[مړه لينکونه].
- د افغانستان د علومو اکاډمي، د پښتو معاصر شعر او مکتبونه[مړه لينکونه].
- پوهاند صدیق الله ریښتین، "د پښتو معاصر ادبي تاریخ".
- زلمی هېوادمل، "پښتو ادبیات په شلمه پېړۍ کې".