پر انساني بدن د هوا د وزن اندازه
| د اتموسفیر فشار او انسان |
 |
| د بارومتر اله |
پر انساني بدن د هوا د وزن اندازه
[سمول]پر انساني بدن د هوا د وزن اندازه (Atmospheric pressure on the human body) هغې فزیکي قوې ته ویل کیږي چې د ځمکې د اتموسفیر د وزن له امله په دوامداره توګه پر انسان واردیږي. که څه هم موږ دا وزن په عادي حالت کې نه احساسوو، مګر د اتموسفیر فشار یو له هغو بنسټیزو فکتورونو څخه دی چې زموږ بیولوژیکي ژوند او فزیکي روغتیا اغېزمنوي.
فزیکي بنسټ او تعریف
[سمول]د ځمکې اتموسفیر له بېلابېلو ګازونو جوړ دی چې وزن لري. د ثقل د قوې له امله دا هوا پر هر هغه څه چې د ځمکې پر مخ دي، فشار راوړي. د سمندر په سطحه، د هوا فشار په اوسط ډول یو اتموسفیر (1 atm) دی، چې د ۱۰۱۳ ملیبار سره برابر دی. دا پدې مانا ده چې د هوا وزن د یوې مربع انچ ساحې باندې تقريباً د ۶.۷ کیلوګرامه (۱۴.۷ پونډه) فشار سره برابر دی.[۱]
د وزن د محاسبې میتود
[سمول]د یو بالغ انسان د بدن اوسطه سطحه تقريباً له ۱.۵ څخه تر ۲ مربع مترو پورې اټکل شوې ده. که موږ د سمندر په سطحه د هوا فشار په پام کې ونیسو، نو د یو بالغ انسان پر بدن د هوا د ټول وزن اندازه تقريباً له ۱۵ ټنو څخه تر ۲۰ ټنو پورې رسیږي. دا وزن له هغه وزن سره برابر دی چې یو کوچنی بار وړونکی موټر یې ولري. د فزیک د قوانینو له مخې، دا فشار په ټولو لورو کې په مساوي ډول واردیږي، چې له همدې امله موږ د یو دروند بار احساس نه کوو.[۲]
موږ ولې دا فشار نه احساسوو
[سمول]د انسان بدن داسې جوړ شوی چې د اتموسفیر له فشار سره په تعادل کې وي. زموږ په بدن کې دننه مایعات، وینه او هوا (لکه په سږو او غوږونو کې) د بهرني فشار سره په ورته کچه فشار تولیدوي. دا داخلي فشار د بهرني اتموسفیري فشار مخه نیسي او بدن له پاشل کېدو یا چمت کېدو څخه ساتي. کله چې یو انسان ډېرې لوړې سیمې ته خيژي یا تر اوبو لاندې ځي، دا تعادل له منځه ځي او انسان د غوږونو درد یا د ساه لنډۍ احساسوي.[۳]
د لوړوالي اغېز پر فشار
[سمول]د هوا وزن د لوړوالي په زیاتېدو سره کمیږي. څومره چې موږ له سطحې پورته ځو، د هوا د طبقو کثافت او وزن کمیږي، نو ځکه پر بدن واریدونکی فشار هم کميږي. په ډېرو لوړو سیمو کې د فشار کمښت د دې لامل کیږي چې په وینه کې د اکسیجن جذب ستونزمن شي، چې دغه حالت ته "Altitude Sickness" ویل کیږي.[۴]
لنډیز او پایله
[سمول]د هوا وزن که څه هم په سترګو نه لیدل کېږي، مګر یو خورا ستر فزیکي ځواک دی چې زموږ د بدن د ثبات لپاره اړین دی. د دې فشار اندازه د سمندر په سطحه ترټولو لوړه او په جګو غرونو کې کمه وي. د انسان بیولوژیکي سیسټم په بشپړ ډول له دې ۱۵ څخه تر ۲۰ ټنه وزن سره عادت شوی او د هغې په شتون کې خپل نورمال فعالیت ترسره کوي.
سرچینې
[سمول]- ↑ National Weather Service (NWS), “Air Pressure and its measurements”, Science Education Literature, 2022.
- ↑ NASA Earth Science, “Atmospheric Pressure: Why don't we feel it?”, Space and Atmosphere Education, 2021.
- ↑ Encyclopaedia Britannica, “Atmospheric Pressure and Human Physiology”, Biological Physics section.
- ↑ World Health Organization (WHO), “Health effects of high altitude and air pressure changes”, 2023.
۱. National Weather Service - Air Pressure Education ۲. NASA - Understanding Earth's Atmosphere ۳. Britannica - Atmospheric Pressure on Living Organisms ۴. World Health Organization - Environmental Health and Pressure