ټيپو سلطان
د میسور د واکمن ټیپو سلطان تاریخي انځور | |
| د شخصیت معلومات | |
|---|---|
| زېږېدنه | ۲۰ نومبر ۱۷۵۰
دیوانهالي، میسور |
| مړینه | ۴ مې ۱۷۹۹ (۴۹ کلن)
سرنګاپټنم، میسور |
| د مړینې لامل | په جګړه کې شهید شوی |
| ښخولو ځای | سرنګاپټنم |
| تابعیت | د میسور خداداد سلطنت |
| پلار | سلطان حیدر علي |
| دنده او کار | |
| لقب | د میسور واکمن (سلطان) |
| د واکمنۍ پړاو | ۱۰ ډسمبر ۱۷۸۲ – ۴ مې ۱۷۹۹ |
| پوهه او ژبې | فارسي، عربي، کناډا، ملیالم، تېلوګو |
| پوځي خدمت | |
| رتبه | جنرال (سپه سالار) |
| جګړې | د انګرېز او میسور جګړې |
ټیپو سلطان (د سلطان فتح علي صاحب ټیپو زیږیدلی؛ د نومبر ۲۰ ، ۱۷۵۰ - می ۴ ، ۱۷۹۹ ) د سلطان حیدر علي مشر زوی و، ] چې د میسور د زمري په نوم هم پیژندل کیږي او د میسور ایالت واکمن هم وو.د هند یو اصلاح غوښتونکي او ازادي خوښونکی واکمن وو، د بین المذاهب همغږۍ یې ژوندۍ بیلګه ده، هغه د طغرق (پوځي راکټ) اختراع کوونکی و. هغه د خپلې واکمنۍ په جریان کې ډیری اداري نوښتونه معرفي کړل، پشمول د سکې جوړولو نوی سیسټم او کیلنڈر ، او د ځمکې د عوایدو نوی سیسټم، چې د میسور د ورېښمو صنعت د ودې لامل شو. هغه د میسوري راکټونه او پوځي ځواک، فتح المجاهدین بنسټ کیښود. هغه د انګلیس-میسور جګړو پرمهال د پرمختللو برتانوي ځواکونو او د هغوی د متحدینو په وړاندې راکټونه وکارول.
ټیپو سلطان او پلار یې د فرانسويانو سره په ملګرتیا کې د برتانویانو په وړاندې د مبارزې لپاره د فرانسې لخوا روزل شوي پوځ څخه کار واخیست. په ۱۷۸۲ کال کې د سرطان له امله د حیدر علي له مړینې وروسته، ټیپو سلطان د میسور د واکمن په توګه د هغه ځای ناستی شو. هغه د دوهم انګلیس-میسور په جګړه کې د برتانویانو په وړاندې مهمې بریاوې ترلاسه کړې او د ۱۷۸۴ کال د منګلور تړون سره یې وکړ، چې د دوهم انګلیس-میسور جګړه یې پای ته ورسوله.
ټیپو سلطان د برتانوي ختیځ هند شرکت یو نه ماتیدونکی دښمن پاتې شو، چا چې په ۱۷۸۹ کال کې د برتانوي متحد تراوانکور په برید سره شخړه راوپاروله او برتانویان یې د دریمې انګلیس-میسور جګړې کې د سرینګاپټم تړون ته اړ کړل، چې په پایله کې یې برتانویانو خپلې ډیری پخوانۍ فتح شوې سیمې له لاسه ورکړې. هغه بهرنیو هیوادونو ته سفیران واستول، په شمول د عثماني امپراتورۍ ، افغانستان او فرانسې، د برتانیا سره د مخالفت د راټولولو لپاره. د څلورمې انګلیس-میسور جګړې کې، د برتانوي ختیځ هند شرکت ځواکونو ګډ ځواک، چې د مرهټو او د حیدراباد نظام لخوا ملاتړ کیده، ټیپو سلطان ته ماتې ورکړه. هغه د ۱۷۹۹ کال د می په ۴مه د خپل سرینګاپټم د دفاع په وخت کې شهید شو.
ماشومتوب
[سمول]ټیپو سلطان د ۱۷۵۰ کال د نومبر په ۲۰مه ( جمعه ، ۲۰ ذی الحجه ، ۱۱۶۳ هجري ) د دیوان هالي په تغلق کورنۍ کې زیږیدلی و. دا د بنګلور ښار شمال ته ۳۳ کیلومتره (۲۱ میله) لرې د اوسني بنګلور په کلیوالي ولسوالۍ کې موقعیت لري. ټیپو سلطان د ارکوټ د یو بابا ، ټیپو مستان اولیاء په نوم نومول شوی و. هغه د خپل نیکه فتح محمد په نوم د فتح علي په نوم هم پیژندل کیده. حیدر علي د ټیپو سلطان تعلیم ته ځانګړې پاملرنه وکړه او هغه یې له ځوانۍ څخه په نظامي او سیاسي چارو کې ښکیل کړ. په ۱۷ کلنۍ کې، ټیپو سلطان ته په مهمو ډیپلوماټیکو او نظامي چارو کې خپلواک واک ورکړل شو. هغه د خپل پلار، حیدر علي، ښي لاس ګڼل کیده، چې په سویلي هند کې د ترټولو ځواکمن واکمن په توګه راڅرګند شو.
د ټيپو سلطان بشپړ نوم فتح علي ټيپو وو. د هغه پلار، سلطان حيدر علي، په جنوبي هند کې د ۵۰ کلونو لپاره انګرېزان شاته وساتل او څو ځله يې برتانوي ځواکونو ته ماتې ورکړه. سلطان د برتانوي امپریالیزم په وړاندې قوي مقاومت وکړ او د برصغیر د خلکو د بهرني تسلط څخه د خلاصون لپاره یې جدي او عملي ګامونه پورته کړل. سلطان پراخ پوځي اصلاحات پلي کړل، صنعت او سوداګرۍ ته یې وده ورکړه، او اداره یې بیا تنظیم کړه. سلطان موافقه وکړه چې د برصغیر د خلکو لومړۍ ستونزه د برتانویانو وتل دي. نظام او مرهټیانو د ټیپو ځواک د خپل بقا لپاره ګواښ وګڼل او ځانونه یې له انګریزانو سره یوځای کړل.
ټیپو سلطان هڅه وکړه چې له ترکیې ، ایران ، افغانستان او فرانسې څخه مرسته ترلاسه کړي خو بریالی نه شو. د میسور د وروستۍ جګړې په جریان کې، کله چې د سیرینګیټي ماتې یقیني شوه، ټیپو د محاصره کونکو برتانویانو په وړاندې سخت مقاومت وکړ او کلا یې وتړله، خو غدار ملګرو د کلا دروازه دښمن ته پرانیسته او د کلا په ډګر کې سخته جګړه پیل شوه. د بارودو په ګودام کې د اور لګېدو له امله مقاومت کمزوری شو. په دې وخت کې، فرانسوي افسر ټیپو ته مشوره ورکړه چې چترادورګا ته وتښتي او خپل ژوند وژغوري، خو ټیپو موافقه ونه کړه او د می په څلورمه ، ۱۷۹۹ کال د جګړې په ډګر کې د دښمنانو سره د جګړې په جریان کې شهید شو
ژبه
[سمول]د ټيپو سلطان مورنۍ ژبه اردو وه او هغه په فارسي هم خبرې کولې.
د جګړې لومړني خدمتونه
[سمول]ټیپو سلطان د خپل پلار په وخت کې د فرانسوي افسرانو لخوا د پوځي ستراتیژۍ په برخه کې روزل شوی و. په ۱۷۶۶ کال کې، د ۱۵ کلنۍ په عمر کې، هغه د خپل پلار سره د انګریزانو په وړاندې د میسور په لومړۍ جګړه کې ملګری شو. او په ۱۷۶۷ کال کې، د ۱۶ کلنۍ په عمر کې، هغه د کارناټیک په یرغل کې د اس سپرو ځواکونو قومانده وکړه. هغه د ۱۷۷۵-۱۷۷۹ کال د لومړۍ انګلیس-مراته جګړې کې هم برخه واخیسته. [۱]
الکساندر بیټسن، چې د میسور په څلورمه جګړه کې یې د ټیپو سلطان سره د جګړې د اصل او چلند په اړه یو کتاب خپور کړ، د ټیپو سلطان په لاندې ډول تشریح کوي: "ټیپو شاوخوا پنځه فوټ اته انچه لوړ و. هغه لنډه غاړه، مربع اوږې درلودې. د هغه پښې کوچنۍ وې، په ځانګړې توګه د هغه پښې او لاسونه. هغه لویې، بشپړې سترګې، او کوچنۍ، قوس لرونکې ابرو درلودې. د هغه رنګ منصفانه و او د هغه عمومي څرګندونه د وقار څخه خالي نه وه.
د حکومتولۍ ډول
[سمول]د ټيپو سلطان ژوند د يو رښتيني مسلمان ژوند و. هغه له مذهبي تعصب څخه پاک و. همدا لامل و چې غيرمسلمانانو د هغه په پوځ او دولت کې لوړ مقامونه درلودل. ټيپو سلطان خپل سلطنت د خدای سلطنت بللی و. سره له دې چې هغه يو واکمن و، هغه ځان يو عادي سړی ګڼلو. غسل او د قرآن تلاوت د هغه د معمولاتو څخه وو. هغه د بهرني نندارې څخه ډډه کوله. هغه به هر شاهي فرمان په بسم الله، رحمان، رحيم سره پيل کاوه. هغه به په ځمکه ويده کېده، په چټۍ به پروت و. د ټيپو سلطان بله لويه لاسته راوړنه دا وه چې هغه د غلامانو او نجونو پلور او پېرودل په بشپړه توګه بند کړل. هغه د هغوی لپاره يتيم خانې جوړې کړې. (د ځينو بدو دودونو د مخنيوي لپاره) هغه په معبدونو کې د نجونو ننوتل منع کړل.
د پوهې ملګرتیا
[سمول]ټيپو سلطان د اوو ژبو د واکمن په توګه پېژندل کېږي. هغه په ډېرو ژبو روان و، په شمول د عربي ، فارسي ، اردو ، فرانسوي او انګلیسي . هغه یو ښه لوستونکی و او یو شخصي کتابتون یې درلود چې شاوخوا ۲۰۰۰ کتابونه پکې وو. هغه په ساینسي مطالعاتو کې هم علاقه درلوده. هغه په برصغیر کې د راکټونو اختراع کوونکی ګڼل کېږي.
لوی جنرال
[سمول]ټيپو سلطان، چې په هره جګړه کې د خپلو ځواکونو تر څنګ و، د خپل وخت له ټولو پوځي هنرونو سره بلد و. هغه خپل ځواکونه د پیاده ځواکونو په پرتله د آس سپرو او توپخانې په بڼه تنظیم کړل. هغه په وسلو، پوځي ادارې او پوځي اصلاحاتو کې تاریخ جوړ کړ. ټیپو سلطان د هند په تاریخ کې لومړۍ سرشمېرنه ترسره کړه. هغه د پنچایت راج بنسټ کېښود. د هغه په امر، فرانسوي متخصصینو د اوبو په واسطه چلېدونکی انجن جوړه کړه چې په اسانۍ سره په توپونو کې سوري کولای شواي. هغه ته په نړۍ کې د توغندیو د اختراع کوونکی هم ګڼل کیږي. حتی امریکایانو هغه د راکټونو د بنسټ ایښودونکو په ډله کې شمیرلی دی. هرکله چې هغه د خپلې امپراتورۍ کومې فابریکې ته لاړ، نو خامخا به یې د جوړولو لپاره یو څه نوي یا عصري امر کاوه. د سلطان د ځمکنیو او سمندري ځواکونو مدیریت د ستاینې وړ و، په پوځي څانګه کې یوولس لویې څانګې وې، او د امپراتورۍ ټوله ساحه په ۲۲ پوځي ولسوالیو ویشل شوې وه. هغه په ۱۷۹۶ کال کې د سمندري قوماندانانو یوه ډله جوړه کړه. دا یوولس غړي درلودل. دا غړي مریم نومول شوي وو. د دې غړو لاندې ۳۰ سمندري قوماندانان وو. د سمندري ځواکونو په اړه، شل جنګي کښتۍ او شل کوچنۍ جنګي کښتۍ وې. سلطان د کښتۍ جوړولو سره هم مینه درلوده. هغه به پخپله د کښتۍ نقشې چمتو کولې. لارښوونه وشوه چې د کښتیو لپاره د مسو رډرونه نصب شي ترڅو د ډبرو سره د ټکر په صورت کې زیانمنې نشي. د کښتۍ جوړولو لپاره د لرګیو ځنګل هم ټاکل شوی و او د ټولو رتبو افسرانو معاشونه هم روښانه شوي وو. د سرتیرو د منظم روزنې لپاره ځانګړي مرکزونه جوړ شول او ټوله اردو بیا تنظیم شوه.
د عدالت او انصاف معیار
[سمول]ټيپو سلطان په هر ښار، ښارګوټي او کلا کې څلور دروازې جوړې کړې، چې ساتونکي پکې ځای پر ځای شوي وو ترڅو ډاډ ترلاسه شي چې څوک د مخکینۍ خبرتیا او اجازې پرته هیواد ته نشي ننوتلی، او په هر ځای کې د هرې پیښې په اړه سمدستي خبر ورکول کیده. هر چیرې چې غلا وشوه، د هغه ځای پولیس افسر مسؤل ګڼل کیده. که مجرم ونه نیول شي، نو د پولیسو افسرانو له معاشونو څخه به تاوان ورکول کیده. په هغه ځایونو کې چې د غلو لخوا د برید خطر و، اوسیدونکو ته عموما اجازه ورکول کیده چې وسلې وساتي. دا د عدالت خبره وه چې په هر ښار کې یو قاضي او په هر کلي کې پنچایت به د قضیو پریکړه کوله. که چیرې دواړه خواوې د لومړنیو محکمو په پریکړه شک درلود، نو قضیه به په عالي محکمه کې ثبت کیده. سلطان د ولسوالۍ افسرانو ته امر کړی و چې هر کال په سیرینګیټي (پلازمینه) کې راټول شي او د اداري مسلو په اړه مشوره وکړي.
د انګلیس-میسور جګړې د اتلسمې پیړۍ په وروستیو دریو لسیزو کې په هند کې د میسور سلطنت او د ختیځ هند شرکت ترمنځ د جګړو لړۍ وه. د څلورمې انګلیس-میسور جګړې پایله د ټیپو سلطان مرګ و او د میسور سلطنت پای ته ورسید او د ختیځ هند شرکت لاندې یو شاهي دولت شو.
په میسور کې خوشحالي
[سمول]د ټیپو سلطان د لویو لاسته راوړنو څخه یوه دا ده چې هغه د غلامانو او نجونو پلور او پیرود په بشپړه توګه بند کړ. هغه د دوی لپاره یتیم خانې جوړې کړې. (د ځینو بدو دودونو د مخنیوي لپاره) هغه په معبدونو کې د نجونو ننوتل منع کړل. کله چې انګریزان د میسور په دریمه جګړه کې دې سیمې ته ننوتل، د دوی حیرانتیا هیڅ حد نه درلود. یو عربي متل دی چې فضیلت هغه څه دي چې دښمن یې مني. د ټیپو سلطان په وړاندې د انګریزانو د سخت تعصب سره سره، کپتان لیټل، چې د میسور په دریمه جګړه کې یې مهم رول لوبولی و، په خپلو یادښتونو کې لیکي:
"د ټيپو په اړه ډېرې اوازې اورېدل کېدې چې هغه يو ظالم واکمن و. له همدې امله د هغه ټول رعيت له هغه څخه کرکه درلوده. خو کله چې موږ د هغه هېواد ته ننوتو، موږ وليدل چې د هنرونو او صنايعو د ورځني پرمختګ له امله، نوي ښارونه جوړ شوي او جوړېږي. رعيت په خپل کار بوخت دي. د ځمکې هيڅ برخه شاړه نه ښکاري. په هر هغه کرنيزه ځمکه کې چې موندل کېږي کرنه روانه ده. يو انچ ځمکه هم بې کاره نه ده موندل شوې. د پاچا درناوی او مينه د رعيت او پوځ په زړونو کې په بشپړه توګه شتون لري. د پوځ او د هغې د وسلو تنظيم ته په کتو سره، دا ويل کېدای شي چې دا په هيڅ ډول د اروپا د کوم متمدن هېواد له پوځ څخه شاته نه ده."
د انګلیس-میسور جګړې
[سمول]په ۱۷۷۹ کال کې، انګریزانو د فرانسې تر ولکې لاندې د ماهي بندر ونیولو، چې ټیپو یې ساتنه کوله او د دفاع لپاره یې ځینې سرتیري چمتو کړل. د دې کمپاین په جریان کې، ټیپو سلطان د ۱۷۸۰ کال په سپتمبر کې د حیدر علي لخوا د ۱۰۰۰۰ کسانو او ټوپکونو سره د ډګروال ویلیم بیلي د مخنیوي لپاره واستول شو، چې د سر هیکتور منرو سره د یوځای کیدو لپاره روان و. د پلیلورو په جګړه کې، ټیپو په قاطع ډول بیلي ته ماتې ورکړه. انګریزانو په جګړه کې درانه تلفات وګالل. منرو د بیلي سره د یوځای کیدو لپاره د جلا اردو سره جنوب ته روان و، مګر د ماتې په اوریدو سره هغه اړ شو چې په کانچي پورم کې د اوبو په ټانک کې خپله توپخانه پریږدي او مدراس ته وتښتي.
د میسور-انګلیس لومړۍ جګړه (۱۷۶۷-۱۷۶۹) د میسور د خداداد سلطنت او د ختیځ هند شرکت ترمنځ په هند کې د میسور-انګلیس جګړو د لړۍ لومړۍ وه. دا جګړه تر یوې اندازې د حیدراباد د نظام ، آصف جاه دوهم، لخوا د حیدراباد ایالت د شمالي سیمو څخه د شرکت پام اړولو لپاره یوه دسیسه وه.
د انګلیس-میسور دوهمه جګړه د انګلیس-میسور جګړو د لړۍ دویمه برخه وه چې د امریکا د انقلابي جګړې په جریان کې د میسور د خداداد سلطنت او د ختیځ هند شرکت ترمنځ وشوه. په هغه وخت کې، د فرانسې سلطنت د میسور یو لوی متحد و.
د انګلیس-میسور دریمه جګړه
[سمول]په ۱۷۸۹ کال کې، ټیپو سلطان د ټراوانکور د درما راجا لخوا په کوچین کې د هالنډیانو لخوا نیول شوي دوه کلاګانو د نیولو سره مخالفت وکړ. په ۱۷۸۹ کال کې، هغه په کویمبټور کې یو پوځ راټول کړ او د دسمبر په ۲۸مه یې په ټراوانکور برید وکړ، ځکه چې پوهیده چې ټراوانکور (د منګلور د تړون له مخې) د برتانوي ختیځ هند شرکت متحد و. د ټراوانکور د پوځ د سخت مقاومت له امله، ټیپو د لیکو له لارې د تیریدو توان نه درلود او د ټراوانکور مهاراجا د ختیځ هند شرکت څخه د مرستې غوښتنه وکړه. په ځواب کې، لارډ کارنوالس شرکت او برتانوي سرتیري راټول کړل او د ټیپو د مخالفت لپاره یې د مراټها او د حیدراباد نظام سره یو اتحاد جوړ کړ. په ۱۷۹۰ کال کې، د شرکت ځواکونو پرمختګ وکړ او د کویمبټور ولسوالۍ ډیره برخه یې ونیوله. ټیپو ځوابي برید وکړ، د سیمې ډیره برخه یې بیرته ونیوله، که څه هم انګریزانو د کویمبټور کنټرول وساته. هغه بیا په کرناټکا کې ښکته شو، بالاخره پونډیچري ته ورسید، چیرته چې هغه د فرانسویانو د شخړې ته د ښکیلولو ناکامه هڅه وکړه.
په ۱۷۹۱ کال کې، د هغه مخالفینو په ټولو محاذونو کې پرمختګ وکړ، د کارنوالس په مشرۍ مرکزي برتانوي پوځ بنګلور ونیو او سیرینګیټي یې ګواښ کړ. ټیپو د اکمالاتو او مخابراتو سره برتانویان ځورول او د "سوځېدلې ځمکې" پالیسي یې پیل کړه چې برتانویان یې له سیمه ایزو سرچینو څخه محروم کړل. هغه په دې وروستۍ هڅه کې بریالی شو، ځکه چې د توکو نشتوالي کارنوالس دې ته اړ کړ چې د سیرینګیټي د محاصرې هڅه کولو پرځای بنګلور ته شا شي. له وتلو وروسته، ټیپو کویمبتور ته ځواکونه واستول، کوم چې هغه د اوږدې محاصرې وروسته بیرته ونیول.
د ۱۷۹۲ کال کمپاین د ټیپو لپاره ناکامه و. ټیپو ونه توانید چې د بنګلور او بمبۍ څخه د ځواکونو د یوځای کیدو مخه ونیسي مخکې لدې چې سرینګاپټم ته ورسیږي. د دوه اونیو محاصرې وروسته، ټیپو د تسلیمیدو شرایطو لپاره خبرې اترې پیل کړې. په پایله کې، هغه اړ شو چې د خپلو سیمو نیمایي برخه متحدینو ته وسپاري، خپل دوه زامن یې یرغمل ونیول تر هغه چې هغه د هغه په وړاندې د مبارزې لپاره انګریزانو ته د جګړې د تاوان په توګه بشپړ درې کروړه او دیرش میلیونه روپۍ ورکړي. هغه دا اندازه په دوو قسطونو کې ورکړه او خپل زامن یې له مدراس څخه بیرته راوستل.
د انګلیس-میسور څلورمه جګړه
[سمول]
د ماسپښین شاوخوا یوه بجه، برتانوي سرتیري چې په خندق کې پټ وو، راووتل او د توپخانې تر ساتنې لاندې د سیرینګاپټم کلا مخې ته د کاویری خندق څخه تیر شول. د ټیپو له ماڼۍ څخه د یو څه وخت لپاره مقاومت دوام درلود، مګر کله چې په کلا کې مهمات ختم شول، مقاومت سړه شو. شاوخوا یوه بجه، برتانویانو یوه پریکړه کونکې بریا ترلاسه کړه. دا ځل ټیپو سلطان ووژل شو. د هغه جسد په ګولیو سوری شوی و. د ټیپو جسد د کلا د اوبو په دروازه کې د جسدونو په ګڼه ګوڼه کې وموندل شو. د هغه ډیری جنګیالي د کلا د دفاع په وخت کې ووژل شول. هغه کسان چې په کلا کې ژوندي وموندل شول په وحشیانه ډول ووژل شول. د سیرینګاپټم ښار د فاتح پوځ لخوا لوټ شو.
د ۱۷۹۹ کال د می په څلورمه نیټه، برتانوي سرتیرو د سیرینګیټي کلا باندې وروستی برید پیل کړ. د برتانوي توپخانې یوه بیټرۍ د کلا د یوې دیوال سره نږدې ځای پر ځای شوې وه. د می په څلورمه سهار، برتانوي سرتیري په یوه کنده کې پټ شول او تر سهاره پورې یې انتظار وکړ، کله چې لمر راښکته شو او په کلا ناڅاپه برید وشوه. د ټیپو پوځ د برید لپاره چمتو نه و، ځکه چې تمه کیده چې غرمه به آرام وکړي. د ماسپښین شاوخوا یوه بجه، برتانوي سرتیري چې په خندق کې پټ وو، راووتل او د توپخانې تر ساتنې لاندې د سیرینګاپټم کلا مخې ته د کاویری خندق څخه تیر شول. د ټیپو له ماڼۍ څخه د یو څه وخت لپاره مقاومت دوام درلود، مګر کله چې په کلا کې مهمات ختم شول، مقاومت سړه شو. شاوخوا یوه بجه، برتانویانو یوه پریکړه کونکې بریا ترلاسه کړه. دا ځل ټیپو سلطان ووژل شو. د هغه جسد په ګولیو سوری شوی و. د ټیپو جسد د کلا د اوبو په دروازه کې د جسدونو په ګڼه ګوڼه کې وموندل شو. د هغه ډیری جنګیالي د کلا د دفاع په وخت کې ووژل شول. هغه کسان چې په کلا کې ژوندي وموندل شول په وحشیانه ډول ووژل شول. د سیرینګاپټم ښار د فاتح پوځ لخوا لوټ شو.
افغانستان
[سمول]
د مراټهاګانو له خوا د پام وړ ګواښونو سره مخ کیدو وروسته، ټیپو سلطان د افغان دراني امپراتورۍ واکمن زمان شاه دراني سره اړیکې پیل کړې ترڅو د انګریزانو او مراټهاګانو په ماتولو کې ورسره مرسته وکړي. په پیل کې، زمان شاه موافقه وکړه چې د ټیپو سره مرسته وکړي، مګر د افغانستان په لویدیځه پوله د فارس یرغل د هغه ځواکونه واړول، نو ټیپو ته هیڅ مرسته ونه شوه.
عثماني او مغلي امپراتورۍ
[سمول]د مغل امپراتور دوهم شاه عالم د تاجپوشۍ څخه سمدلاسه وروسته، ټیپو سلطان د مغل امپراتور سره د پانګونې هڅه وکړه. هغه د دوهم شاه عالم د وفادارانو څخه "نصیب الدوله" ترلاسه که. ټیپو سلطان د بهرنیو هیوادونو سره په ډیپلوماسۍ کې ماهر و ترڅو هند د ختیځ هند شرکت څخه خلاص کړي او د فرانسې نړیوال ځواک ډاډمن کړي. د خپل پلار په څیر، هغه د بهرنیو هیوادونو په استازیتوب جنګونه وکړل چې د دوهم شاه عالم په غوره ګټو کې نه وو. د ټیپو سلطان سترګې له اوښکو ډکې شوې کله چې غلام قادر د ۱۷۸۸ کال د اګست په ۱۰مه د دوهم شاه عالم ړوند کړ. په ۱۷۹۹ کال کې د سرنګاپټنم له سقوط وروسته، ړوند امپراتور په ټیپو پښیمانه شو مګر د حیدراباد په نظام یې خپل باور وساته، چې اوس یې له انګریزانو سره سوله کړې وه. [۱]
په ۱۷۸۷ کال کې، ټیپو سلطان د عثماني سلطنت په پلازمینه قسطنطنیه کې د عثماني سلطنت سلطان عبدالحمید اول ته یو ډیپلوماتیک پلاوی واستاوه او د برتانوي ختیځ هند شرکت په وړاندې یې د سمدستي مرستې غوښتنه وکړه. ټیپو سلطان د عثماني سلطان څخه وغوښتل چې هغه ته سرتیري او پوځي متخصصین واستوي. سربیره پردې، ټیپو سلطان د عثمانیانو څخه د مکې ، مدینې ، نجف او کربلا په اسلامي زیارتونو کې د همکارۍ لپاره د اجازې غوښتنه هم غوښتنه وکړه.
خو، عثمانیان پخپله په ستونزو کې وو او د روسیې امپراتورۍ سره یوه نوې شخړه پیل شوې وه، چې د روسیې د لرې ساتلو لپاره د برتانوي اتحاد اړتیا وه. له همدې امله دوی په هند کې د برتانویانو سره د مخالفت خطر نه شوای زغملی. د هند په سمندر کې د عثماني بیړیو د تنظیم کولو د ناکامۍ له امله، د ټیپو سلطان سفیران یوازې د خپلو عثماني وروڼو له ډالۍ سره کور ته راستانه شول. سره له دې، د عثماني امپراتورۍ سره د ټیپو سلطان اړیکې، او په ځانګړې توګه د هغه نوي سلطان سلیم III، تر 1799 پورې دوام وکړ.