وېشنيزه:نښه پېژندنه
نښه پېژندنه (Semiology/Semiotics) په پښتو ادبیاتو او کلتور کې
Semiotics in Pashto Literature and Culture
نښه پېژندنه هغه علم دی چې نښې، سمبولونه او د هغوی مانیز کوډونه مطالعه کوي ترڅو معلومه کړي چې په یوه ټولنه کې ماناوې څنګه رامنځته کېږي او لېږدول کېږي.
| بنسټیز عناصر | دال (Signifier)، مدلول (Signified) |
|---|---|
| کلتوري بڼه | سمبولونه، اشارې، رواجونه |
| علمي څانګه | ژبپوهنه او ټولنپوهنه |
| بشري ارزښت | د پټو ماناوو درک |
| علمي درجه | پروفیسورل (Structuralist Analysis) |
نښه پېژندنه (Semiotics) د پښتني کلتور او پښتو ادبیات د ژورې پوهې لپاره یو عصري اکاډمیک میتود دی. په دې علم کې "نښه" یوازې یو انځور نه دی، بلکې هر هغه غږ، کلمه، یا چلند دی چې یوې بلې مانا ته اشاره کوي. د بېلګې په توګه، په پښتني ټولنه کې د "ګودر" کلمه په نښه پېژندنه کې یوازې د اوبو ځای نه دی، بلکې دا د مینې، ټولنیزې کتنې او د ښځینه ازادۍ یو پیاوړی سمبول (Symbol) دی. د کابل پوهنتون په ادبي تیوریو کې نښه پېژندنه د متنونو د سپړلو لپاره د کلۍ حیثیت لري.
د نښه پېژندنې په چوکاټ کې، د پښتنو د "پګړۍ" یا "شملې" رنګ او بڼه یو نښیز کوډ (Code) دی چې د سړي ټولنیز مقام، سیمه او حتی د هغه نیت څرګندوي. په پښتو ژبه کې د استعارو او کنایو کارول په اصل کې د نښه پېژندنې یو پېچلی سیسټم دی چې د ویناوال او اورېدونکي ترمنځ د ګډ کلتوري پوهاوي پر بنسټ کار کوي. کله چې یو شاعر د "بلبل" او "ګل" یادونه کوي، نښه پېژندونکی د دې تر شا د عاشق او معشوقې یا د انسان او خدای ترمنځ د مېتافزيکي اړیکې مدلول (Signified) لټوي.
دا علم په معاصر پېر کې د پښتو اعلاناتو، سیاسي شعارونو او هنري فلمونو په تحلیل کې هم کارول کېږي. په ويکيپېډیا کې د نښه پېژندنې په اړه د دغې مقالې شتون به پښتو ژبي لوستونکي له جوړښت پالنې (Structuralism) او پس-جوړښت پالنې سره اشنا کړي. دا لیکنه د فردیناند ډو سوسور او چارلس پیټرس د نظریو پر بنسټ او د پښتو کلتور له واقعیتونو سره په همغږۍ چمتو شوې ده ترڅو د ادبیاتو او ټولنپوهنې ترمنځ یو علمي پیوند رامنځته کړي.
اخځلیکونه
[سمول]• کابل پوهنتون - د ادبي کره کتنې او ژبپوهنې څانګه
د "نښه پېژندنه" وېشنيزې مخونه
په همدې وېشنيزه کې يوازې دغه لاندې مخ شته.