وڼیڅي

وڼېڅي

ټوليز مالومات

عمومي مالومات	ګړدود ژبه ژوندۍ ژبه
ځانګړې وېشنيزه	پښتو
سیمييزتوب د	بلوچستان
ليکدود	عربي الفبا
د توکمپوهنې ژبې حالت	۶ ای ځواکمنه
هېواد	پاکستان

وڼېڅي چي په عام ډول د ترینو په نوم هم یادېږي او په ځیني وختونه کې څلګري هم ورته وایي، د پښتو یو ځانګړی ژبګوټی دی او د ځینو سرچینو پر بنسټ یوه بېله ژبه هم ګڼل کېږي. وڼېڅي په ځینو مواردو کې د پامیري ژبي له مونجي سره ورته والی لري. یاده ژبه د ځینو سرچینو له مخې د پښتو ژبې د یوې ډېري لرغوني که پخوانی بڼي استازیتوب کوي.

وڼیڅي د پاکستان په بلوچستان ایالت کې د ترینانو لخوا وایل کېږي، چي په دودیزه او کړکېښي توګه د اوسنی پاکستان د شمالي بلوچستان اړوند د سنجاوي په هرنايي ولسوالۍ او په چوتر سیمه کي استوګنه لري. دغه ژبه د نه پاملرني له امله اوس وخت له ګواښ سره مخ ده.

مخینه

پوهاند پروډز اوکټور سکجروی وايي:

د پښتو ژبه دوه ژبګوټي ته وېشل سوې ده. هغه ژبګوټي چې د ادبي دورې مخکي رامنځ ته شوي دي د نن ورځي د پښتو اړوند ادبي ژبګوټي په ګوته کوي، خو پاتي ژبګوټي یې بیا وڼېڅي او نوري لرغوني ژبې ته ورګرځي، چي اوس مهال د سوېل لوېدیځو ژبګوټیو په توګه کارېږي.

— ۳۸۶مخ

څېړنه

ترین او ترینو

لومړنۍ پېژندل شوې ژبپوهنیزه څېړنه په ۱۹۲۹ کال کې د جورج مورګېنسټیرن لخوا پر وڼېڅي ترسره شوې ده. له هغه وروسته بېلابېلو ژبپوهانو لکه جوزف ایلفنبین پر دغې لرغونې پښتو ژبګوټي کار او څیرنه ترسره کړي دي. پښتون لیکوال سید خیر محمد عارف په خپل لیکی "ترین او ترینو" کې د وڼېڅي یو کوچنی ژباړن هم ځای پر ځای کړی دی. خو د دغې ټولو سره د وڼېڅي د پوهېدو لپاره ډېر کار پاتې دی.

شاعري

د وڼېڅي شاعر نظام الدین نظامي ترین، چې د چاوتر د سیمي یو ترين دی، هم په دغې ژبه کې شعرونه لیکلي دي. همدغه رنګه سندرغاړي خيام ترين په وڼېڅي کې سندري هم وايلي دي.