نیت قبول حیات کاکاخیل
| Niat Qabool Hayat | |
|---|---|
| پیدایښت | September 5, 1905 |
| مرګ | October 18, 1986 |
| نور معلومات | |
| سرلیک | Numberdar-e-Aala |
| Signature | Niat_q_hayat.png |
نیت قبول حیات کاکا خېل (همداراز: کاکا خېل؛ د ۱۹۰۵ د سپټمبر ۵مه – د ۱۹۸۶ د اکتوبر ۱۸مه) د پاکستان د ګلګت-بلتستان یو سیاستوال و. له ۱۹۷۳ وروسته، هغه د ګوپس د والي مرستیال پاتې شوی و. کاکاخېل د مرکزي آسیا د عالي شورا غړی او د آغا خان د شورا مشر غړی و. هغه د ۱۹۷۰مو کلونو په پیل کې، د سرحدي جرمونو د مقرراتو (FCR) د واکمنۍ په موده کې یو حکومتي چارواکی و.
لومړنی ژوند
[سمول]کاکا خېل د ۱۹۰۵ کال د سپټمبر په ۵مه، د ګلګت ایجنسي په غېزر وادۍ (چې نن ورځ د ګوپس-یاسین ولسوالۍ برخه ده) کې زیږیدلی و. د هغه پلار یو شپونکی و، چې د حیات له زیږیدو څو میاشتې مخکې لادرکه شو. څو میاشتې وروسته له دې چې حیات وزېږېد، د هغه مشر ورور په یوه پېښه کې مړ شو.
حیات د واکمن سیدو له کورنۍ سره تعلق درلود، او کله چې هغه ۲۱ کلن شو، ګلګت ته د هلته د راجه سره د اوسېدو لپاره واستول شو. څو کاله وروسته، کاکا خېل خپل کلي ته بېرته ستون شو او د خپل تره، زمبول حیات، ځای ناستی شو.
هغه د راجه ګوپس، مقپون حسین علي خان، تر والي توب لاندې یو پیاوړی او وړ سیمهییز حاکم و، او ورته د "اعلی نمبر دار" لقب ورکړل شو.
د شندور پولو میدان
[سمول]په ۱۹۳۵ کال کې، د ګلګت ایجنسۍ برتانوي ادارې مشر ایولین هې کاوب له نیت قبول حیات کاکاخېل څخه غوښتنه وکړه چې د شندور سر په سیمه کې یو ښه جوړ، منظم د پولو میدان جوړ کړي. دا پروژه د سیمې د خلکو په ژمنتیا او زحمت سره بشپړه شوه.[۱][مړه لينکونه][۲][۳]
د دې کار پایله یو ښکلی د پولو میدان و، چې نوم یې ماس جونالی کېښودل شو. دا میدان ۵۶ متره سور او ۲۰۰ متره اوږدوالی درلود، چې له یو معیاري د پولو میدان (چې عموماً ۱۵۰ په ۲۷۰ متره وي) څخه یو څه کوچنی و.
د "ماس جونالی" نوم له خوار ژبې څخه اخیستل شوی، چې پکې "ماس" د سپوږمۍ معنا لري او "جونالی" د پولو میدان ته ویل کېږي. دا نوم د کاوب د سپوږمیزو شپو د پولو لوبو سره د ځانګړې مینې نښه ده، چې د لوبې فضا ته یې یو جادویي رنګ ورکاوه.[۴]
کله چې کاکاخېل د شندور د پولو میدان جوړولو کار په ډېر مؤثر او منظم ډول بشپړ کړ، نو کاوب پرې ډېر اغېزمن شو او د انعام وړاندیز یې وکړ. خو کاکاخېل د انعام پر ځای دا غوښتنه وکړه چې د سیمې په سیندونو او خوړونو کې دې تراؤټ ماهیان واچول شي. دا بېغرضه غوښتنه د کاکاخېل د خلکو د هوساینې لپاره د ژمنتیا څرګندونه وه.
د دې له امله، کاوب له انګلستانه تراؤټ ماهي راوستل او د غېزر سیند ته یې معرفي کړل، چې وروسته د د کب نیولو ریاست (Directorate of Fisheries) د جوړېدو سبب شو، او له دې سره د سیمې خلکو ته سلګونه دندې پیدا شوې.
له هغه راهیسې، د تراؤټ کبانو شمېر په چټکۍ سره زیات شو، او د دوی لوی لوی ډولونه په هندراپ جهیل او باها خوکُش جهیل کې ثبت شوي، چې وزنونه یې تر ۲۴ کیلوګرامو (۵۳ پونډه) او ۴۵ کیلوګرامو (۹۹ پونډه) پورې رسېدلي دي.[۵][۶][۷]
په ګلګت بلتستان کې ادبي لوړوالی
[سمول]په ۱۹۴۰ کال کې، نیت قبول حیات کاکاخېل د کوهِ غېزر په سیمه کې یو خصوصي ابتدايي ښوونځی جوړ کړ. په پیل کې، د دې ښوونځي زدهکوونکي به د لوړو زدهکړو لپاره لرې پرتو ښارونو ته تلل، خو ډېر ژر د آغا خان تعلیمي خدماتو ادارې چارواکو د دې ښوونځي وړتیا او ارزښت وپېژاند او دا یې له خپلې ادارې سره وتاړه.
دا شراکت یو مهم بدلون راوست، ځکه د ښوونځي د زدهکړې پر ژمنتیا سره، د سیمې د سواد کچه په چټکۍ سره لوړه شوه، چې تر ۸۵ سلنې څخه یې هم واوښته — کوم چې یوه د پام وړ لاسته راوړنه وه.