ملگري ملتونه

د ويکيپېډيا، وړیا پوهنغونډ له خوا
ورټوپ کړه: گرځښت, پلټل
Flag of      لړليک     عربي ژبه: الأمم المتحدةچيني ژبه: 联合国فرانسوي ژبه: Organisation des Nations uniesروسي ژبه: Организация Объединённых Нацийهسپانوي ژبه: Naciones Unidas
بيرغ
نقشه کې د ملگري ملتونو غړي هېوادونه[lower-alpha ۱]
مرکز نيويارک (ښار) (نړيواله سيمه)
رسمي ژبې
Membership د ملگري ملتونو غړي هېوادونه
2 هېوادونه چې غړيتوب غواړي
Leaders
• سيکټري جنرل
بان کي مون
• نايب سکرټري جنرل
جان الياسن
• د جنرل اسمبلۍ مشر
Mogens Lykketoft
• قتصادي او ټولنيز کونسل مشر
اوه جون
• د سلامتۍ کونسل مشر
راملان ابراهيم
Establishment
• په چارټر لاسليک
۲۶ جون ۱۹۴۵ (۱۹۴۵-06-۲۶)
• په چارټر عمل وکړی شو
۲۴ اکتوبر ۱۹۴۵ (۱۹۴۵-10-۲۴)
ويبپاڼه
www.un.org

د لومړنۍ نړېوالې جگړې څخه وروستو په نړۍ کې د بدامنۍ يوه لړۍ خوره شوې وه، په 25 اپرېل 1945 کال کې د 50 هېوادونو يوه غونډه ترسره شوه، په دې غونډه کې دا فيصله وشوه چې يو داسې تنظيم دې جوړ کړی شي کوم چې په نړيواله کچه د امن لپاره گامونه پورته کوي نو همدارنگې د ملگري ملتونو د تنظيم يو چارټر تيار کړی شو خو دغه وخت صرف يو چارټر تيار کړی شوی و او دا تنظيم نه و جوړ.بيا په 24 اکتوبر 1945 کې دا تنظيم جوړ کړی شو. ملگري ملتونه يا يونائټد نېشنز (United Nations) دا نوم د امريکې پخواني ولسمشر فرينکلن ډي روزويلټ لخوا وړاندې کړی شوی و.

مقصد

د ملگري ملتونو په لومړني شق کې ليکل شوي دي چې د ملگرو ملتونو مقصد دا دی:

  • په شريکه نړۍ کې د امن ساتل
  • د قومونو ترمينځه ملگرتيا او ښې اړيکي پېدا کول
  • په نړيواله کچه د ښه اقتصاد،ثقافت او ښه انساني معاشرې پېدا کولو لپاره د هېوادونو ترمينځه ښه اړيکي ساتل
  • په داسې ځای چې په کوم کې قومونه خپل مشترکه مقصدونه ترلاسه کولای شي

د ملگري ملتونو د 2 شق له مخې ددې تنظيم ټول غړي هېوادونه يو شان مهمتيا لري


غړيتوب

هر هغه امن خوښی هېواد کوم چې د ملگري ملتنونو چارټر کې ليکلی شوي شرطونه باندې برابر وي او هغه هېواد د ملگري ملتونو لخوا ورکړی شوي ذمه واريانې ترسره کولای شي هغه د ملگري ملتونو غړی جوړېدی شي. کله چې دا تنظيم جوړ شو په هغه وخت کې ددې غړي 51 هېوادونه و بيا ورو ورو زياتېدل نن تقريبا د نړۍ 193 هېوادونه ددې غړي دي. که يو هېواد د ملگري ملتونو د چارټر خلاف کار کوي نو هغه هېواد لري کېدای شي، د ملگري ملتونو د ټولو غړي هېوادونو لړليک دې ليکنه کې ولولئ:د ملگري ملتونو غړي هېوادونه

برخې

ملگري ملتونه تنظيم دې برخو کې ويشل شوی دی:

  • جنرل اسمبلي
  • سلامتي کونسل يا سيکيورټي کونسل
  • اقتصادي او ټولنيز کونسل
  • ټرسټي شپ کونسل
  • نړيوال عدالت
  • سيکريټيريټ

جنرل اسمبلي

د ملگري ملتونو د جنرل اسمبلۍ د غونډې ځای

په جنرل اسمبلۍ کې د ټولو غړو هېوادونو غړي موجود وي هر هېواد خپل استازيان د پنځ کالو لپاره ټاکل شي، هر هېواد خپل غړي پخپله ټاکي او هر هېواد صرف يو ووټ استعمالولی شي، په عامه توگه د جنرل اسمبلۍ غونده په کال کې يو ځل د سېپټمبر په مياشت کې ترسره کېږي خو که سلامتي کونسل وغواړي يا غړي هېوادونو کې زيات هېوادونه غوښتنه وکړي نو د جنرل اسمبلۍ غونډه په بل وخت هم راغوښتلی شي.

کمېټيانې

د جنرل اسمبلۍ کارونه ترسره کولو لپاره شپږ کمېټيانې جوړې شوي دي او په دې کمېټيناو کې هر هېواد نمايندگي وي

  • لومړنۍ کميټي د سيکيورټي او سياسي ستونزو په اړه ده، د وسلې پټولو په اړه زمه واري هم ددې کمېټۍ کار دی
  • دوېمه کمېټي د اقتصاد او مالياتي معاملاتو په اړه ده
  • درېمه کميټي د ټولنيزو او کلتوري چارو لپاره ده
  • څلورمه کميټي د داسې سيمو د چارو لپاره ده کومې چې خپلواکه نه وي
  • پنځمه کميټي د اداري چارو او د بجټ په اړه ده
  • شپږمه کميټي د قانون په اړه ده

ددې شپږو کميټيانو څخه علاوه نورې هم کميټيانې شته او که ضرورت شي نو ملگري ملتونه نورې کميټياني هم جوړوي

اختيارات او زمه واريانې

د جنرل اسمنلۍ اختيارات او زمه وارياني گڼ شمېر دي لکه مثال په توگه:

  • د سولې (امن) لپاره په نړيوالو اصولو غور کول او ددې لپاره وړانديزونه
  • د نړيوال سياست پراختيا
  • د نړيوال قانون ترقي او سمول
  • ټولو انسانو ته بنيادي حقونه ورکول او خپلواکه ورکول
  • د اقتصاد،کلتور،تعليم او صحت لپاره په شريکه کار کول
  • د ملگري ملتونو په نورو برخو غور کول
  • د هېوادونو ترمينځه يوې جگړې په وخت خپل وړانديزونه رامخې ته کول
  • د سلامتۍ کونسل 10 غيرمستقل غړي ټاکل
  • د ملگرو ملتونو بجټ تيارول
  • د ضرورت مند غړي هېوادونو لپاره چانده کول

سلامتي کونسل يا سيکيورټي کونسل

اقتصادي او ټولنيز کونسل

ټرسټي شپ کونسل

نړيوال عدالت

سيکريټيريټ

سرچينې

  1. . The World Today. (PDF)
  2. Official Languages, www.un.org. Retrieved 22 May 2015.


د اخځ ستونزه: <ref> tags exist for a group named "lower-alpha", but no corresponding <references group="lower-alpha"/> tag was found, or a closing </ref> is missing