معده
معده د انسان او ډېرو نورو ژووو د حاضمې نظام هغه مهم غړی دی چې د خوړو د ماتولو، نرمولو، ذخیره کولو او د کیمیاوي تجزیې د پیل لپاره ځانګړی جوړښت لري. معده د مرۍ په پای کې موقعیت لري او د بدن د هاضمې د بهیر د دوهم پړاو اصلي مرکز ګڼل کېږي. د معدې دنده یوازې د خوړو ساتل نه دي، بلکې د انزایمونو، تیزابي موادو او عضلاتي حرکتونو په مرسته د خوړو د ماتولو لپاره یو منظم، دقیق او حیاتي سیستم جوړوي.
معده د خپل جوړښت له مخې یو قوي عضلاتي کڅوړه ده چې دننه یې د مخاطي غشا یوه نرمه طبقه شتون لري. دغه غشا د معدې د تیزاب له زیان څخه د بدن ساتنه کوي او د انزایمونو د تولید لپاره ځانګړې حجرې لري. کله چې خواړه د مرۍ له لارې معدې ته رسېږي، د معدې عضلات په منظم ډول حرکت کوي او خواړه ګډوي. په همدې وخت کې د معدې تیزاب چې د هایدروکلوریک اسید په نوم پېژندل کېږي، د خوړو د میکروبونو د له منځه وړلو او د پروټینونو د ماتولو لپاره کار کوي. د معدې انزایمونه لکه پپسین د پروټینونو د کوچنیو برخو په وېشلو کې مهم رول لري.
معده د بدن د دفاعي سیستم یوه برخه هم ده. د معدې تیزاب د ډېرو باکتریاوو او ویروسونو د له منځه وړلو وړتیا لري، او د بدن د داخلي چاپېریال د پاک ساتلو لپاره مهم دی. که د معدې تیزاب کم شي، د هاضمې ستونزې، د میکروبونو زیاتوالی او د خوړو د خراب هضم ستونزې رامنځته کېږي. برعکس، که د معدې تیزاب ډېر شي، د معدې د دیوال التهاب، درد، سوځښت او د زخم رامنځته کېدل ممکن دي.
د معدې فعالیت د نورو غړو سره همغږی دی. کله چې خواړه په معده کې ښه نرم شي، د معدې لاندې برخه په منظم ډول پرانیستل کېږي او خواړه د کوچنۍ کولمه لور ته لېږي. په کوچنۍ کولمه کې د غذایي موادو جذب ترسره کېږي، خو د دې جذب لپاره د معدې د ښه فعالیت اړتیا ده. د معدې هر ډول ګډوډي د ټول هاضمي نظام په فعالیت مستقیم اغېز کوي.
د معدې ناروغۍ د انسان په ورځني ژوند کې ډېرې عامې دي. د ریفلوکس ناروغي چې د معدې تیزاب د مرۍ لور ته پورته کېدل دي، د سوځېدو، درد او د خولې بد خوند لامل کېږي. د معدې زخم د تیزاب د زیاتوالي یا د هیلکوباکتر پیلوري په نوم د باکتریا له امله رامنځته کېږي. د التهاب معده، د خوړو حساسیت، د درملو ناوړه اغېزې، د سګرټ لوګي، د الکولو کارول او د فشار زیاتوالی د معدې د ستونزو مهم عوامل دي.
په پای کې، معده د انسان د بدن هغه حساس، دقیق او حیاتي غړی دی چې د ژوند د دوام لپاره اړین دی. د معدې د عضلاتي حرکتونو، تیزابي موادو، انزایمونو او د نورو غړو د همغږۍ له لارې بدن کولای شي خواړه په انرژۍ بدل کړي، د غذایي موادو د جذب لپاره زمینه برابره کړي او د بدن د ټولو سیستمونو د فعالیت لپاره ځواک برابر کړي. د معدې ساتنه د روغ ژوند لپاره مهمه ده، ځکه د دې غړي هر ډول زیان د بدن په ټولو برخو مستقیم اغېز کوي.
اړوند موضوعات
[سمول]سرچینې
[سمول]- https://www.britannica.com/science/stomach
- https://www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases
- https://www.who.int/health-topics/digestive-system
- https://ps.wikipedia.org/wiki/پښتو_ويکيپېډيا