مرګ
| کشف کوونکی | طبیعي پدیده (Natural Phenomenon) |
|---|---|
| د لیکنونکي نوم | د بیولوژي او فلسفې څېړونکي |
| د رامنځته کېدو هېواد | نړيواله (Global) |
| بشپړ باوري بنسټونه | WHO، Britannica |
مرګ یا مړینه د ټولو بیولوژیکي دندو (Biological Functions/ژوندي فعالیتونه) د دایمي پای ته رسېدو حالت دی چې په ژوندیو موجوداتو کې واقع کېږي. د د روغتیا نړيوال سازمان د تعریفونو له مخې، مرګ هغه وخت رامنځته کېږي کله چې د دماغ فعالیت په بشپړ ډول ودرېږي یا د وینې جریان او تنفس د تل لپاره ختم شي. ځکه چې دا یوازې یو بیولوژیکي بحث نه دی، بلکې حقوقي، فلسفي او کلتوري اړخونه هم لري. په پښتو ژبه کې د دې موضوع نشتوالی د حیرانتیا خبره ده، ځکه چې د طب او ټولنپوهنې (Sociology/ټولنه پېژندنه) په برخو کې دا یو له بنسټیزو بحثونو څخه ګڼل کېږي.
د مرګ بیولوژیکي نښې او د بدن بدلونونه له مړینې سمدستي وروسته پیل کېږي چې په عدلي طب (Forensic Medicine/قانوني طب) کې ځانګړی اهمیت لري. د د برېتانیکا پوهنغونډ په مقالو کې راغلي چې د بدن د تودوخې راښکته کېدل او د عضلاتو کلکېدل هغه لومړني فزیکي تغيیرات دي چې د مړینې وخت معلومولو کې مرسته کوي. د کابل پوهنتون د طب پوهنځي په تدریسي کتابونو کې د مرګ بېلابېل ډولونه لکه کلینیکي مرګ او دماغي مرګ په پوره دقت سره تشریح شوي دي. د ټکنالوژۍ په پرمختګ سره، اوس د مړینې د لاملونو په اړه احصایوي (Statistical/شمېرنیز) معلومات له هېوادونه سره مرسته کوي ترڅو د عامې روغتیا په پالیسیو کې اصلاحات راولي.
د مرګ په اړه فلسفي او ټولنیز نظرونه د بشر په تاریخ کې خورا پخواني دي او په هر کلتور کې ورته په بېلابېلو سترګو کتل کېږي. د Science Magazine د څېړنو پر بنسټ، د مړینې ویره او د بقا (Survival/ژوندي پاتې کېدل) غریزه د ډېرو انساني پرمختګونو او اختراعاتو لامل شوې ده. په عصري ساینس کې د عمر د اوږدولو او د مړینې د ځنډولو په اړه پراخې څېړنې روانې دي، مګر مرګ لا هم د ژوند د دورې یو حتمي (Inevitable/نه منل کېدونکی) حقیقت پاتې دی. دا مقاله د نړیوالو ساینسي او طبي حقایقو پر بنسټ چمتو شوې ده ترڅو په پښتو ويکيپېډيا کې دا لویه علمي خلا ډکه شي او لوستونکي له مړینې سره تړلو ساینسي حقایقو څخه خبر شي.