غږ څه دی
غږ د انرژۍ هغه ډول دی چې د لرزه یا ارتعاش له امله رامنځته کېږي او د هوا، اوبه، یا جامد جسم له لارې د څپو په بڼه خپرېږي. غږ د انسان د ژوند یو بنسټیز حس دی چې د اړیکو، خبرداري، موسیقۍ، طبیعي پېښو او ټولنیزو تعاملاتو لپاره کارول کېږي. د غږ د پوهېدو لپاره اړینه ده چې د غږ فزیکي جوړښت، د خپرېدو څرنګوالی، د انسان د غوږ د اورېدلو میکانیزم، او د غږ د شدت او فریکونسۍ مفاهیم په تفصیل وپېژندل شي.
د غږ فزیکي ماهیت
[سمول]غږ د انرژۍ هغه بڼه ده چې د یو جسم د لرزې له امله رامنځته کېږي. کله چې یو جسم لکه د ګیتار تار، د ډرم سطحه، یا د انسان غږبکس ولړزېږي، نو د شاوخوا هوا ذرات په پرلهپسې ډول سره نږدې او لرې کېږي. دغه نږدې کېدل او لرې کېدل د غږ څپې جوړوي. غږ څپې د فشار څپې دي، یعنې د هوا د فشار زیاتوالی او کمښت په نوبت سره رامنځته کېږي.
غږ څنګه خپرېږي؟
[سمول]غږ د خپرېدو لپاره یوه منځنۍ ته اړتیا لري. دغه منځنۍ کېدای شي:
غږ په جامدو موادو کې تر ټولو چټک خپرېږي، ځکه ذرات یې نږدې دي. په اوبو کې د غږ سرعت منځنی دی، او په هوا کې تر ټولو ورو دی. د غږ سرعت په هوا کې نږدې ۳۴۳ متره په ثانیه دی، خو دا سرعت د تودوخې، رطوبت او فشار له بدلون سره توپیر کوي.
د غږ شدت او فریکونسۍ
[سمول]غږ دوه مهم فزیکي ځانګړتیاوې لري:
۱. فریکونسۍ (Frequency)
[سمول]فریکونسۍ د غږ د څپو د تکرار شمېر دی چې په یوه ثانیه کې څو ځله رامنځته کېږي. د فریکونسۍ واحد هرتز دی.
- ټیټه فریکونسۍ = ژور غږ (لکه د ډرم غږ)
- لوړه فریکونسۍ = نری غږ (لکه د ماشوم غږ)
انسان عموماً د ۲۰ هرتز څخه تر ۲۰ زره هرتزه پورې غږ اوري.
۲. شدت (Amplitude)
[سمول]شدت د غږ د ځواک اندازه ده. شدت د غږ لوړوالی یا ټیټوالی ټاکي. د شدت واحد ډېسیبل دی.
- ټیټ شدت = ارام غږ
- لوړ شدت = لوړ غږ
د ۸۵ ډېسیبل څخه پورته غږ د اوږدې مودې لپاره د غوږ لپاره زیانمن دی.
د انسان د غوږ د اورېدلو میکانیزم
[سمول]د انسان غوږ د غږ د اورېدلو لپاره یو پیچلی جوړښت لري. کله چې غږ د غوږ د بهرني کانال له لارې داخل شي، لومړی د غوږ پرده ولړزېږي. دغه لرزه د منځني غوږ درې کوچنیو هډوکو ته لېږدول کېږي:
له دې ځایه لرزه د غوږ داخلي برخې ته رسېږي چې هلته د کوکلیا (Cochlea) په نوم یوه مایع ډکه برخه ده. په کوکلیا کې د حس حجرو (Hair Cells) په نوم وړې حجرې شتون لري چې لرزه په برېښنایي نښو بدلوي او دماغ ته یې لېږي. دماغ دغه نښې د غږ په توګه تشریح کوي.
غږ او انسانې اړیکې
[سمول]غږ د انسان د ټولنیز ژوند یو مهم عنصر دی. د انسان د خبرو اترو، موسیقۍ، خبرداري، احساساتو څرګندولو، او د چاپېریال د پېژندلو لپاره غږ حیاتي رول لري. د غږ له لارې انسان د خطر نښې، د طبیعت غږونه، د وسایلو حرکت، او د نورو خلکو خبرې درک کوي.
د غږ ډولونه
[سمول]غږ په بېلابېلو ډولونو وېشل کېږي:
- طبیعي غږونه – د باد، باران، سیند، مرغانو غږ
- مصنوعي غږونه – د ماشینونو، وسایطو، ټکنالوژۍ غږ
- موسیقي غږونه – د سازونو او سندرو غږ
- انساني غږ – خبرې، چیغې، خندا، ژړا
هر ډول غږ ځانګړې فریکونسۍ، شدت او بڼه لري.
د غږ اغېزې
[سمول]غږ مثبتې او منفي اغېزې لري:
- مثبتې اغېزې: اړیکه، خبرداری، موسیقي، زدهکړه
- منفي اغېزې: شور، د غوږ زیان، ستړیا، د خوب ګډوډي
د لوړ غږ دوامدار تماس د اورېدلو ستونزه رامنځته کوي.
اړوند موضوعات
[سمول]سرچینې
[سمول]- https://www.who.int/health-topics/hearing-loss
- https://www.britannica.com/science/sound-physics
- https://www.nidcd.nih.gov/health/noise-induced-hearing-loss
- https://www.physicsclassroom.com/class/sound