عبدالحمید مومند
عبدالحمید مومند (د پښتو ژبې نازکخیال شاعر)
[سمول]Abdul Hamid Momand: The Master of Stylistic Sophistication
[سمول]عبدالحمید مومند (۱۶۶۰ – ۱۷۳۲ زېږدیز) د پښتو ادبیاتو د کلاسیک پېر یو له خورا پیاوړو، منلو او اغېزناکو شاعرانو څخه دی. نوموړی په پښتو ادب کې د "نازکخیالۍ" او "هندي سبک" د بنسټګر او مخکښ په توګه پېژندل کېږي.
| لقب | ماشوخېل، نازکخیال |
|---|---|
| ادبي سبک | هندي سبک (Indian Style) |
| د ژوند پېر | د ۱۷مې پېړۍ پای او ۱۸مې پیل |
| مړینه | شاوخوا ۱۷۳۲ ز (پېښور) |
| علمي درجه | کلاسیک استاد |
ژوندلیک او شخصیت
[سمول]عبدالحمید مومند د پېښور سویل ته په "ماشوخېلو" کلي کې زېږېدلی و. هغه یو دیني عالم، صوفي مزاجه او خورا متواضع انسان و. حمید مومند خپل ټول ژوند مطالعې، عبادت او د شعر پنځونې ته وقف کړی و. هغه د خپل وخت له سیاسي جنجالونو لیرې و او یوازې یې د مانا او فکر په نړۍ کې ژوند کاوه.
ادبي سبک او ځانګړنې
[سمول]د حمید مومند شاعري د پښتو ادبیاتو په تاریخ کې یو نوی فصل پرانیست. د هغه د سبک مهمې ځانګړنې لاندې ټکي دي:
- نازکخیالي: هغه په خورا وړو او دقیقو موضوعاتو کې لوی مانیز حقایق لټول.
- تمثیل او تشبیه: حمید مومند د پښتو ژبې د تشبېهاتو پاچا ګڼل کېږي. هغه د مادي شیانو په وسیله معنوي مفاهیم په خورا هنري بڼه انځور کړي دي.
- اخلاقي او عرفاني محتوا: د هغه په کلام کې د نړۍ بې ثباتي، د نفس ملامتي او د اخلاقي لوړتیا درسونه په زیاته کچه موندل کېږي.
- هندي سبک: حمید لومړنی پښتو شاعر و چې د فارسي ادبیاتو "هندي سبک" (سبک هندي) یې په خورا مهارت پښتو ته راولېږدوه.
پېژندل شوي لیکلي اثار
[سمول]د حمید مومند اثار د پښتو ژبې له ادبي شاهکارونو څخه ګڼل کېږي:
- در او مرجان: د هغه د دیوان نوم دی چې د مانیزو ملغلرو څخه ډک دی.
- نیرنګ عشق: دا یو مثنوي داستان دی چې په خورا هنري ژبه لیکل شوی.
- شاه او ګدا: یو بل مشهور مثنوي اثر دی چې فلسفي او عرفاني اړخونه لري.
په پښتو ادب کې مقام
[سمول]حمید مومند د خپلې نازکې طبعې له امله د "حمید ماشوخېل" په نوم هم شهرت لري. د هغه شاعري دومره خوږه او روانه وه چې د هغه د وخت نورو شاعرانو او وروستیو نسلونو تل د هغه پر سبک د تلو هڅه کړې ده. هغه پښتو غزل ته د یوې نوې رنګینۍ او ظرافت روح ورکړ.
اخځلیکونه
[سمول]- کابل پوهنتون - د پښتو ادبیاتو تاریخي څېړنې
- د افغانستان د علومو اکاډمي - د کلاسیکو ادبیاتو مرکز
- پوهاند مجاور احمد زیار، "د حمید مومند د سبک ځانګړنې".
- د پښتو ادبیاتو کلاسیک پېر او حمید مومند