سردار عبدالوهاب خان
| Abdul Wahab Khan | |
|---|---|
 د Abdul Wahab Khan انځور | |
| د شخص مالومات | |
| پيدايښت | Kandahar, Principality of Kandahar |
| مړینه | ۱۳ جولای ۱۹۲۰ (۷۲ کال کلن) Kabul, Emirate of Afghanistan |
| ښځه | 3 wives - Sakina, Sahib Sultan, Mariam |
| اولاد | 9 sons and 3 daughters |
| پلار | Sardar Mir Afzal Khan |
| مور | A Hazara lady |
| عملي ژوند | |
| لاسليک | |
 | |
سمول  | |
سردار عبدالوهاب خان [pashto-alpha ۱] (۱۸۴۸ - ۱۳ جولای ۱۹۲۰) د افغانستان د پوهنې پخوانی وزیر ، ملکي برید جنرال او د دوهمې انګلیس-افغان جګړې په جریان کې د محمد ایوب خان د پاڅون پر مهال یو مخکښ قوماندان و. عبدالوهاب خان د ډیرو کلونو لپاره په فارس (اوس ایران ) کې او بیا په برتانوي هند کې په جلاوطنۍ کې ژوند وکړ مخکې لدې چې په ۱۹۰۳ کې د خپل زوی سردار عبدالحبیب خان سره کابل ته راستون شي [۱] : ۱۰۱
نوموړی په مختلفو وختونو کې د لاندې ولایتونو او ولسوالیو والي و: [۲] : ۱۳
لومړنی ژوند
[سمول]عبدالوهاب خان د میر افضل خان په کور کې په کندهار ښار کې زیږیدلی و. میر افضل خان د پښتنو د بارکزيو د محمدزي څانګې غړی و، او د پور دېل خان زوی و. هغه د دویمې انګلیس-افغان جګړې تر وخته پورې د کندهار والي و. عبدالوهاب خان د میر افضل خان د څلورمې میرمنې زوی و، چې پخپله د هزاره قوم ښځه وه. د عبدالوهاب خان ورور، جنرال عبدالرحیم خان، په ۱۹۱۲ کال کې د هرات قوماندان و، او په ۱۹۱۸ کال کې یې د جلال اباد قومانداني وکړه، تر څو چې په ۱۹۱۹ کال کې د جلال اباد والي شو. جنرال عبدالرحیم خان د پاينده خان د پنځمې میرمنې لمسی و،. [۱] : ۴۸۲
نوموړی د شېر علي خان دوهم د تره زوی هم وو، [۲] : ۲۳ ځکه چې د هغه نيکه پور دل خان د شېر علي خان د پلار دوست محمد خان ناسکه ورور و. [۱] : ۳۸۸، ۴۸۱ د عبدالوهاب خان ناسکه خور، عایشه د شیر علي خان سره واده شوې وه او د شیر علي د خوښې میرمن ګڼل کیده [۱] : ۱۸۸ چې له امله یې د عبدالله جان په نوم یو زوی پیدا شو چې هغه یې د خپل مشر زوی وارث وټاکه چې د بلې میرمنې، محمد یعقوب خان څخه و. [۳]
د افغان-انګلیس دوهمه جګړه
[سمول]عبدالوهاب خان د شېرعلي خان سره او وروسته د شېرعلي د ځای ناستي او زوی ایوب خان سره متحد شو. دې اتحاد هغه د عبدالرحمن خان طبیعي مخالف کړ چې د شېرعلي او ایوب خان دواړو سره یې د قدرت لپاره جګړه وکړه کله چې دوی دواړه د افغانستان واکمنان وو. د دوهمې انګلیس-افغان جګړې پر مهال عبدالوهاب خان په ۱۸۸۰ کال کې د ایوب خان سره د میوند په جګړه کې برخه واخیسته چې په پایله کې یې انګریزانو ماتې وخوړه.
کله چې رحمان خان د برتانويانو په مرسته د افغانستان واکمن شو، وهاب خان د خپلې کورنۍ سره یوځای د سیاسي کډوالو په توګه فارس (اوس ایران) ته وتښتېد. برتانويانو هغه ته د مالي مرستې وړاندیز وکړ چې هغه به برتانوي هند ته کډه شي، ترڅو د ایوب خان سره په هرات کې د رحمان خان په وړاندې د بغاوت هر ډول امکان له منځه یوسي، هغه ومنله. [۲]
په فارس او برتانوي هند کې جلاوطني
[سمول]عبدالوهاب خان د دوهمې انګلیس-افغان جګړې پر مهال د ایوب خان د پاڅون پر مهال د هرات والي و. [۲] : ۲۳ کله چې ایوب خان د کندهار په جګړه (۱۸۸۰) کې د انګریزانو له خوا مات شو، ایوب خان او عبدالوهاب خان دواړو په فارس کې پناه واخیسته او د برتانوي حکومت څخه یې د میاشتې ۱۰۰ تومان تقاعد ترلاسه کاوه. څه موده وروسته، ایوب خان له تهران څخه ولاړ او عبدالوهاب خان د سر ارتھر نیکولسن په امر ونیول شو چې هغه وخت په ایران کې د برتانوي شارژدافیر و. [۲] : ۲۳
عبدالوهاب خان له نیکولسن څخه وغوښتل چې هغه ته یو حواله لیک ولیکي، کوم چې هغه د ۱۸۸۷ کال د اکتوبر په ۱۴مه ژمنه وکړه چې که عبدالوهاب خان برتانوي هند ته کډه شي نو هغه سره به مناسبه درملنه وشي په دې شرط چې هغه به ځان ښه چلند وکړي او هر هغه څه به وکړي چې د هند حکومت ترې غوښتنه کوي. [۲] : ۲۵-۲۶ دا د برتانويانو عامه پالیسي وه چې افغان سرداران برتانوي هند ته ولېږدوي او هغوی ته تقاعد ورکړي، او له همدې امله د عبدالرحمن خان د واکمنۍ پر مهال په افغانستان کې د برتانوي ګټو پر وړاندې د احتمالي بغاوت له امله.
عبدالوهاب خان ژر تر ژره کراچۍ ته ورسېد او ورته د خپلې کورنۍ د پالنې لپاره په ورځ کې ۸۰ تر ۱۰۰ روپۍ ورکول کېدې. څلور میاشتې وروسته، ورته میاشتنی ۲۵۰ روپۍ (د مالیې نه مخکې) تقاعد allocated شو. خو ژر څرګنده شوه چې دا پیسه د هغه د لویې کورنۍ لپاره، چې له ۳۰ څخه زیات غړي پکې وو، د آسوده ژوند لپاره بسنه نه کوي. یو څه وروسته هغه خپله کورنۍ لاهور ته کډه کړه، د موچي دروازې بهر یو کور کې یې اوسېدل. هغه د برتانوي هندوستان په خاوره کې ۱۰ کاله ژوند وکړ، او څو ځله یې د خپل تقاعد د پیسو د زیاتولو غوښتنې وکړې، خو ټولې رد شوې. نو مجبور شو چې پور واخلي، او د ۱۰ زرو روپیو پور یې کړی و، تر دې چې په پای کې یې پرېکړه وکړه چې د ۱۸۹۸ کال د فبروري په ۱۸مه له برتانوي هندوستان څخه وتښتي او پارس (ايران) ته ستون شي. خپله کورنۍ یې په لاهور کې پرېښوده او مشر زوی سردار عبدالحبیب خان یې د برتانوي هندوستان کې د کورنیو چارو مسؤل وټاکه. حکومت د هغه کورنۍ لپاره میاشتنی ۱۵۰ روپۍ (کم شوی) تقاعد منظور کړ، چې د هغوی لپاره وضعیت لا ډېر ستونزمن کړ.
عبدالحبیب خان د هند حکومت ته شکایت وکړ چې نورو افغان کډوالو ته د هر کرن (ایراني اسعارو) لپاره چې دوی یې له فارس څخه برتانوي هند ته کډه کول، ۲-۳ روپۍ ورکول کېدې، خو د هغه پلار چې ۷۰۰ کرن یې درلودل، یوازې ۲۵۰ روپۍ ورکړل شوې. د دې سربیره نور عایداتي مالیه کمه شوه، پداسې حال کې چې د فارس نور افغانان د عایداتي مالیې څخه معاف وو.
په تهران کې د ۱۸۹۹ کال د مارچ په ۱۵مه، عبدالوهاب خان یوه عریضه ولیکله [۲] : ۲۳ د سر ایچ مورټیمر ډیورنډ څخه چې هغه وخت په ایران کې د برتانیا سفیر و، د خپل پورونو د تادیې او په برتانوي هند کې د خپلې کورنۍ د ملاتړ لپاره د تقاعد غوښتنه وکړه. ډیورنډ د اپریل په ۲۴مه، ۱۸۹۹ [۲] ځواب ورکړ : ۲۴ په ډاګه کړه چې هغه د عبدالوهاب خان لخوا راپورته شویو مسلو کې هیڅ واک نلري، خو خپله غوښتنه به د پریکړې لپاره د هند حکومت ته واستوي.
افغانستان ته راستنیدل
[سمول]د امیر عبدالرحمن خان د مړینې سره، او د هغه د ځای ناستي او زوی امیر حبیب الله خان د نوي واک لاندې، عبدالوهاب خان او نور سرداران چې د عبدالرحمن خان د واکمنۍ پرمهال جلاوطن شوي وو، په ۱۹۰۳ کال کې د نوي امیر په بلنه کابل ته راستانه شول. [۴]
د حبیب الله خان په دوره کې هغه د لیکونو د مسؤل سکرتر او د ملکي برید جنرال (نائب سالار الملکي) رتبه درلوده او د سر لوئس ډبلیو ډین په مشرۍ د "ډین ماموریت" [۵] په جریان کې د برتانویانو او حبیب الله خان ترمنځ د نوي تړون په خبرو اترو کې ښکیل و. [۱] : ۱۰۱ هغه په ۱۹۰۷ کال کې د هرات په سفر کې هم د امیر سره ملګری و. هغه په ۱۹۱۰ کال کې د سرحدي کمیسیون په توګه دنده ترسره کړه او په ۱۹۱۱ کال کې د ترکستان والي (نائب الحکومه) او د ملکي جنرال رتبه وټاکل شو. په ۱۹۱۴ کال کې د مزار شریف د والي په توګه د هغه د شهرت او انرژۍ په اړه راپور ورکړل شو. [۱] : ۱۰۱ هغه احتمالاً د ۱۹۱۹ کال د فبروري په میاشت کې د امیر د ښکار په محفل کې حاضر و چې په ترڅ کې یې ووژل شو.
سرچینې
[سمول]- 1 2 3 4 5 6 Adamec, Ludwig W. (1975). Historical and political who's who of Afghanistan. Hauptbd: Historical and political Who's who. Graz: Akad. Druck- u. Verlagsanst. ISBN 978-3-201-00921-8.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 "1. Petition from Sardar Abdul Habib, an Afghanistan refugee, praying for an increase to his allowance, refused. Decision that it should have effect from the date on which his father ceased to draw his stipend on leaving India in Feb 1898. II. Petition from Sardar Abdul Wahab Khan, Praying for a pension". Abhilekh Patal (National Archives of India). 1899. ترلاسهکېدو نېټه 14 February 2024.
- ↑ Hanna, Colonel H. B. (1899–1910). The Second Afghan War, 1878-79-80: Its Causes, Its Conduct And Its Consequences. Vol. 1. Westminster: Archibald Constable and Co. p. 50.
- ↑ "Sanction to payment of an allowance of 900 to the family of Sardar Abdul Wahab Khan, an Afghan refugee residing in Persia, to defray the expenses of their journey from India to Afghanistan, the Sardar having been permitted to return". Abhilekh Patal (National Archives of India). 1903. p. 31. ترلاسهکېدو نېټه 8 July 2024.
- ↑ Adamec, Ludwig W. (1967). "The Dane Mission". Afghanistan 1900-1923 - A Diplomatic History. Berkeley and Los Angeles: University of California Press. p. 49.
- ↑
- سکريپټ تېروتنه: "langx" چاره شتون نه لري. لوا تېروتنهد چلنوال:IPA په 144 کرښه کې: invalid option '%�' to 'format'.
- سکريپټ تېروتنه: "langx" چاره شتون نه لري. لوا تېروتنهد چلنوال:IPA په 144 کرښه کې: invalid option '%�' to 'format'.