ساینس
| کشف کوونکی | بشري تمدن (لرغوني فیلسوفان او ساینس پوهان) |
|---|---|
| د لیکنونکي نوم | د علم او فلسفې څېړونکي |
| د رامنځته کېدو هېواد | نړيوال (Global) |
| علمي څانګه | ټولیزه پوهه (Universal Knowledge) |
| علمي وېش | طبیعي، ټولنیز او رسمي علوم |
| نېټه | له تاریخ دمخه (عصري بڼه: ۱۷مه پېړۍ) |
| علمي درجه | بنسټیزه (Foundational Academic Level) |
| بشري ارزښت | د ژوند د کیفیت لوړول او د حقایقو موندل |
| بشپړ باوري بنسټونه | AAAS، NAS |
ساینس (Science/پوهنه) د کایناتو په اړه د ازمېښت وړ توضیحاتو او وړاندوینو په بڼه د پوهې د جوړولو او تنظیمولو یو سیستماتیک (Systematic/نظلي) بهیر دی. د ساینس د پرمختګ لپاره د امریکا ټولنه (AAAS) په خپلو موندنو کې وايي چې ساینس یوازې د معلوماتو ټولګه نه ده، بلکې د حقیقت موندلو یو میتود دی چې په کتنه (Observation)، تجربه (Experiment) او منطقي استدلال ولاړ دی. دا پوهه په دریو اصلي برخو وېشل کېږي: طبیعي علوم (لکه فزیک او بیولوژي)، ټولنیز علوم (لکه ټولنپوهنه) او رسمي علوم (لکه ریاضیات او منطق). د ساینس اصلي موخه د طبیعت د قوانینو درک کول او د هغوی په مرسته د بشري ستونزو حل کول دي.
د ساینسي میتودولوژۍ (Methodology/کړنلاره) اهمیت په دې کې دی چې دا هر ډول ادعا د شواهدو او مدارکو پر بنسټ تاییدوي. د ساینس په نړيوالو اکاډمیو کې دا منل شوې چې یوه ساینسي تیوري باید تل د نویو شواهدو په وړاندې د بدلون وړ وي. د کابل پوهنتون په څېر علمي مرکزونو کې د طبیعي علومو په پوهنځیو کې محصلین زده کوي چې څنګه د ساینسي پوښتنو له لارې مجهول حقایق ومومي. عصري ټیکنالوژي چې نن موږ ورڅخه ګټه اخلو، د پېړیو په اوږدو کې د ساینسي څېړنو او تجربو مستقیمه پایله ده.
د ساینس بشري ارزښت او اغېزې د روغتیا، مخابراتو، زراعت او د انرژۍ په تولید کې په روښانه ډول لیدل کېدلی شي. د ملګرو ملتونو د ساینسي او کلتوري سازمان (UNESCO) په وینا، ساینس د سولې او دوامداره پراختیا لپاره تر ټولو پیاوړې وسیله ده. په هغو هېوادونه کې چې ساینسي فکر ته لومړیتوب ورکول کېږي، د ژوند کچه لوړه او د ناروغیو کچه ټیټه وي. دا مقاله د نړیوالو اکاډمیکو مراجعو پر بنسټ چمتو شوې ده ترڅو په پښتو ويکيپېډیا کې د دغې بنسټیزې کلمې مانا او مفهوم په سمه توګه ثبت شي.