منځپانگې ته ورتلل

ساتوشي ناکاموتو

د ويکيپېډيا، وړیا پوهنغونډ له خوا
ساتوشي ناکاموتو
ناجوت ارزښت پر ویکي‌ډېټا د دې ارزښت سمول
اړوند
ښاروندتوب
ناجوت ارزښت پر ویکي‌ډېټا د دې ارزښت سمول
زېږون نېټه
ناجوت ارزښت پر ویکي‌ډېټا د دې ارزښت سمول
ژبې
دنده
cryptographer (en) ژباړل — programmer (en) ژباړل — software engineer (en) ژباړل پر ویکي‌ډېټا د دې ارزښت سمول
ټوليز مالومات
عمومي مالومات

سمول - سرچینه سمول - توکی سموللاسوند وګورئ

ساتوشي ناکاموتو (د ۲۰۰۸ کال د اکټوبر په ۳۱مه – د ۲۰۱۱ کال د اپریل ۲۶مه) هغه نوم دی چې د ګومان شوي مستعار نوم لرونکي کس یا کسانو له خوا کارول شوی، چې بیټ کوین یې جوړ کړ، د بیټ کوین سپینه پاڼه یې ولیکله او د بیټ کوین اصلي حواله‌ یي تطبیق یې جوړ او خپور کړ. د تطبیق د یوې برخې په توګه، ناکاموتو لومړنی بلاک‌ چېن ډیټابېس هم ډیزاین کړ. ناکاموتو د بیټ کوین په پرمختګ کې د ۲۰۱۰ کال تر ډیسمبر پورې فعال و.[۲][۳][۴][۵][۶][۷][۸][۹]

د ناکاموتو اصلي هویت څرګند نه دی، که څه هم بېلابېل کسان د هغه د نوم تر شا د شخص یا ډلې په توګه یاد شوي دي. د هغه نوم جاپاني دی، او د هغه شخصیت داسې ښيي لکه یو سړی چې په جاپان کې ژوند کوي؛ خو ډېرو اټکل کړی چې هغه د امریکا یا اروپا د سافټویر او کوډ جوړونې متخصص دی. که فرض کړو چې هغه یو انفرادي شخص دی، د ناکاموتو د بیټ کوین شتمنۍ هغه د نړۍ له شتمنو کسانو څخه ګرځوي. هغه بټوه چې له ۲۰۱۰ راهیسې نه ده کارول شوې، شاوخوا ۱.۱ میلیونه بیټ کوینونه لري. د ۲۰۲۵ کال د جولای په ۱۴مه د هر بیټ کوین د نرخ له مخې چې له ۱۲۳,۰۰۰ ډالرو څخه زیات و، نو په دې سره د ناکاموتو بیټ کوینونه نږدې ۱۳۵ میلیارده ډالر ارزښت لري.[۱۰][۱۱]

د بیټکوین جوړونه

[سمول]

ناکاموتو ویلي چې د بیټ کوین د کوډ لیکلو کار د ۲۰۰۷ د دویمې ربعې په جریان کې پیل شو. د ۲۰۰۸ کال د اګسټ په ۱۸مه، هغه یا د هغه یوه همکار د bitcoin.org ډومېن نوم ثبت کړ او په دې پتې سره یې یوه وېبپاڼه جوړه کړه. د همدې کال د اکټوبر په ۳۱مه، ناکاماتو په metzdowd.com کې د کریپټوګرافي په پستي لیکلړ کې یوه سپینه مقاله خپره کړه چې د «بیټ کوین: یوه ورته برېښنایي نغدو پیسو سیستم» تر عنوان لاندې یې ډیجیټال کریپټو کرنسي بیان کړې وه.[۱۲][۱۳][۱۴][۱۵][۱۶]

د ۲۰۰۹ کال د جنوري په ۹مه، ناکاموتو د بیټ کوین د سافټویر ۰.۱ نسخه په سورس ‌فورج کې خپره کړه او شبکه یې د بیټ کوین د بنسټیز بلاک (بلاک شمېره ۰) په تعریفولو سره پیل کړه، چې انعام یې ۵۰ بیټ کوینونه وو. په دې بلاک کې د کوین‌بېس په راکړه ورکړه کې دا متن ځای پر ځای شوی دی: "The Times 03/Jan/2009 Chancellor on brink of second bailout for banks"، چې د انګلستان دThe Times  ورځپاڼې د هماغې ورځې سرلیک ته اشاره کوي. دا یادښت هم د وخت د نښه کولو په توګه او هم د جزوي زېرمو بانکدارۍ له امله د ادعا شوې بې ‌ثباتۍ پر وړاندې د انتقادي تبصرې په توګه تعبیر شوی دی.[۱۷][۱۸][۱۹][۲۰][۲۱][۲۲][۲۳][۲۴]

ناکاموتو د بیټ کوین په سافټویر کې له نورو ډیولفرانو سره د ۲۰۱۰ کال تر نیمایي پورې همکاري ته دوام ورکړ، او ټول بدلونونه یې په خپله د سرچینې کوډ کې راوستل. وروسته یې د سرچینې کوډ زېرمه او د شبکې د خبرتیا کلي Gavin Andresen  ته وسپارله، او څو اړوند ډومېنونه یې د بیټ کوین ټولنې بېلابېلو مهمو غړو ته انتقال کړل. په ۲۰۱۱ کال کې، ناکاموتو په یوه برېښنالیک کې چې خپل همکار پراختیاکوونکي Mike Hearn ته یې واستاوه، ولیکل چې هغه "په نورو کارونو پسې تللی دی"، او له هغه را وروسته بیا نوموړی تری تم شو.[۲۵][۲۶]

اټکل کېږي چې تر ۲۰۲۱ کال پورې ناکاموتو د ۷۵۰ زره او ۱.۱ میلیونه ترمنځ بیټ کوینونه لري. د ۲۰۲۱ کال په نومبر کې، کله چې د بیټ کوین ارزښت له ۶۸ زره ډالرو څخه پورته شو، د هغه شتمني تر ۷۳ میلیارده ډالرو پورې رسېده، چې هغه یې په هغه وخت کې د نړۍ پنځلسم شتمن کس ګرځاوه.[۲۷]

ځانګړتیاوې او هویت

[سمول]

ناکاموتو هېڅکله د تخنیکي موضوعاتو په اړه د خبرو پر مهال شخصي معلومات نه دي څرګند کړي، خو کله ناکله یې د بانکوالۍ او د جزوي زیرمو بانکوالۍ په اړه تبصرې کړې دي. ځینو اټکل کړی چې هغه ښايي جاپاني نه وي، ځکه چې هغه په انګلیسي ژبه کې د مورنۍ ژبې په کچه روانې خبرې کوي.[۲۸]

په ۲۰۱۲ کال کې نوموړي په P2P Foundation کې په خپل پروفایل کې، ادعا کړې وه چې ۳۷ کلن دی چې په جاپان کې ژوند کوي؛ هغه خپله د زېږېدو نېټه د ۱۹۷۵ د اپرېل ۵ یاده کړې ده. ځینې کسان اټکل کوي چې دا نېټه، د ۶۱۰۲ شمېره هغه اجرایي فرمان ته اشاره کوي، کوم چې په متحده ایالاتو کې یې د سرو زرو د سکو مالکیت منع کړی و، او ۱۹۷۵ هغه کال و چې دا فرمان لغوه شو. لیکوال ډومینیک فریسبی دغه نېټه "ناڅرګنده خو ځلانده اشاره" او "ډېر سیاسي" ګڼلې ده.[۲۹][۳۰]

ځینو کسانو داسې ګڼلي چې ښايي ناکاموتو د خلکو یوه ډله وي. امنیتي څېړونکی، ډان کامینسکي، چې د بیټ کوین کوډ یې لوستی و، ویلي چې ناکاموتو یا د خلکو یوه ډله وه یا یو نابغه؛ لازلو هانیېڅ، هغه ډیولفر چې ناکاموتو ته یې برېښنالیکونه استولي وو، داسې احساس درلود چې کوډ د یو کس لپاره ډېر ښه طرحه شوی دی؛ اندریسن د ناکاموتو د کوډ په اړه ویلي: "هغه یو ځلانده کوډ لیکونکی و، خو کوډ یې ځانګړې ځانګړتیاوې لرلې."[۳۱][۲۰][۳۲][۳۳]

د بریتانوي انګلیسي کارونه، هم د سرچینې کوډ په تبصرو کې او هم په فورمي پوسټونو کې، لکه د "bloody hard" اصطلاح، د "flat" او "maths" کلمې، او د "grey" او "colour" املا، دې اټکل ته لاره هواره کړه چې ناکاموتو، یا لږ تر لږه هغه څوک چې ځان یې د هغه په توګه معرفي کړی، د کامن‌ وېلث د هېوادونو (همګټو هېوادونو) اصلي تابعه و. د لندن د ټایمز ورځپاڼې ته په لومړي بټکوین بلاک کې اشاره ځینو ته داسې ښکاره کړه چې هغه د بریتانوي حکومت په اړه ځانګړې علاقه لري.[۱۷][۱۸][۱۷]

سټیفن توماس، چې یو سویسي سافټویر انجنیر او فعال ټولنیز غړی دی، د ناکاموتو د بیټ کوین فورم پوسټونو (له ۵۰۰ څخه ډېر) وختونه په ګراف کې وښودل؛ دغه چارټ څرګنده کړه چې د ګرینویچ د معیاري وخت له سهار ۵ بجو تر ۱۱ بجو پورې (د ختیځ معیاري وخت له نیمې شپې تر سهار ۶ بجو پورې) پوسټونه نږدې صفر ته راټیټ شوي وو. دا د جاپان د معیاري وخت له ماسپښین ۲ بجو تر ماښام ۸ بجو پورې کېږي، چې د جاپان د اوسېدونکي لپاره یو غیرمعمولي د خوب بڼه ښيي. ځکه چې دا بڼه د شنبې او یکشنبې په ورځو کې هم ثابته پاتې شوې وه، دا څرګندوي چې ناکاموتو په دوامداره توګه په همدې وخت کې ویده و.[۲۸]

احتمالي هویتونه

[سمول]

د ناکاموتو هویت لا هم نامعلوم دی، خو اټکلونه د کریپټوګرافي او کمپیوټر ساینس پر بېلابېلو متخصصینو متمرکز شوي، چې ډېری یې جاپاني نه دي. د بیټ کوین کاروونکو او ګرییپټوګرافرانو بېلابېلې لارې وړاندیز کړې دي چې یو څوک پرې د ناکاموتو هویت ثابتولی شي، لکه د لومړنیو استخراج شوو بیټ کوینونو خوځول یا د هغو لومړنیو بیټ کوینونو له کلي سره د پیغام لاسلیکول. له بلې خوا، د ناکاموتو نشتوالی ثابتول ډېر ستونزمن کار دی.[۳۴][۳۵][۲۰]

هال فیني

[سمول]

هال فیني (د ۱۹۵۶ کال د مې ۴ – د ۲۰۱۴ کال د اګسټ ۲۸) د بیټ کوین نه مخکې د کرییپټوګرافیک مخکښ و او لومړی کس و (له ناکاموتو پرته) چې دغه سافټویر یې وکاراوه، د ستونزو راپورونه یې ورکړل او پرمختګونه یې پکې راوستل. د فوربز خبریال انډي ګرینبرګ په وینا د هغه کور د کالیفورنیا په ټیمپل سټي کې د پروګرامر دوریان ساتوشي ناکاموتو څخه څو کوڅې لرې و. ګرینبرګ د لیکلو د تحلیل مشورتي شرکت Juola & Associates ته د فیني د لیکنو یوه بېلګه ورکړه چې د ناکاموتو له لیکنو سره یې پرتله کړي، نوموړي وموندل چې تر دې دمه تر ټولو ورته والی لري، حتی د هغو کسانو په پرتله چې نیوزویک، فاسټ کمپني، د نیویارکر، ټیډ نیلسن او سکای ګري وړاندیز کړي وو. ګرینبرګ اټکل وکړ چې ښايي فیني د ناکاموتو په استازیتوب د پیریانی لیکوال (ghost writer) و، یا یې یوازې د خپل ګاونډي هویت د "پټولو" یا د "قرباني" په توګه کارولی وي چې شخصي معلومات یې د انلاین فعالیتونو د پټولو لپاره کارول شوي. خو له فیني سره تر لیدو وروسته، د هغه او ناکاموتو ترمنځ د برېښنالیکونو لیدلو، د هغه د بیټ کوین والټ تاریخ (چې پکې د ناکاموتو لومړنی لیږد هم شامل و، کوم چې هغه هېر کړی و چې بېرته یې ورکړي) او د هغه د انکار له اورېدو وروسته، ګرینبرګ دې پایلې ته ورسېد چې فیني رښتیا ویل.  Juola & Associates هم وموندل چې د ناکاموتو هغه برېښنالیکونه چې فیني ته استول شوي وو، د ناکاموتو له نورو هغو لیکنو سره ډېر ورته والی لري، کوم چې فیني لیکلي وو. فیني هم دا رد کړه چې دوریان ناکاموتو یې پېژانده، هغه کس چې نیوزویک د بیټ کوین د جوړونکي په توګه نومولی و. [۳۶][۳۷]

سرچينې

[سمول]
  1. ↑ ويل شوي په: Národní autority České republiky. NL CR AUT پېژند: vse2015890534. بياځلي سمون: ۸ فېبروري ۲۰۲۳.
  2. ↑ Gavin Andresen (26 April 2022). "Eleven years ago today…". ترلاسه‌کېدو نېټه 14 April 2025.
  3. ↑ Gavin Andresen (26 April 2022). "Eleven years ago today…". ترلاسه‌کېدو نېټه 14 April 2025.
  4. ↑ Kharif, Olga (23 April 2019). "John McAfee Vows to Unmask Crypto's Satoshi Nakamoto, Then Backs Off". Bloomberg.
  5. ↑ "Who Is Satoshi Nakamoto, Inventor of Bitcoin? It Doesn't Matter". Fortune (in انګليسي). ترلاسه‌کېدو نېټه 22 July 2019.
  6. ↑ Bearman, Sophie (27 October 2017). "Bitcoin's creator may be worth $6 billion — but people still don't know who it is". CNBC (in انګليسي). ترلاسه‌کېدو نېټه 22 July 2019.
  7. ↑ Gavin Andresen (26 April 2022). "Eleven years ago today…". ترلاسه‌کېدو نېټه 14 April 2025.
  8. ↑ Economist Staff (31 October 2015). "Blockchains: The great chain of being sure about things". The Economist. خوندي شوی له اصلي څخه په 3 July 2016. ترلاسه‌کېدو نېټه 18 June 2016.
  9. ↑ Wallace, Benjamin (23 November 2011). "The Rise and Fall of Bitcoin". Wired. Vol. 19, no. 12. ISSN 1059-1028. خوندي شوی له اصلي څخه په 29 October 2023. ترلاسه‌کېدو نېټه 29 October 2023. It seemed doubtful that Nakamoto was even Japanese. His English had the flawless, idiomatic ring of a native speaker.
  10. ↑ "Satoshi Nakamoto's Page". P2P Foundation. له اصلي څخه خوندي شوی په 29 May 2012. ترلاسه‌کېدو نېټه 2 May 2016.{{cite web}}: CS1 maint: bot: original URL status unknown (link)
  11. ↑ Gavin Andresen (26 April 2022). "Eleven years ago today…". ترلاسه‌کېدو نېټه 14 April 2025.
  12. ↑ Satoshi Nakamoto (17 November 2008). "Re: Bitcoin P2P e-cash paper 2008-11-17 16:33:04 UTC". Satoshi Nakamoto Institute. خوندي شوی له اصلي څخه په 7 December 2016. ترلاسه‌کېدو نېټه 4 December 2016.
  13. ↑ Gavin Andresen (26 April 2022). "Eleven years ago today…". ترلاسه‌کېدو نېټه 14 April 2025.
  14. ↑ Nakamoto, Satoshi (24 May 2009). "Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System" (PDF). خوندي شوی (PDF) له اصلي څخه په 20 March 2014. ترلاسه‌کېدو نېټه 5 March 2014.
  15. ↑ Gavin Andresen (26 April 2022). "Eleven years ago today…". ترلاسه‌کېدو نېټه 14 April 2025.
  16. ↑ Kharif, Olga (23 April 2019). "John McAfee Vows to Unmask Crypto's Satoshi Nakamoto, Then Backs Off". Bloomberg.
  17. ↑ ۱۷٫۰ ۱۷٫۱ ۱۷٫۲ Davis, Joshua (3 October 2011). "The Crypto-Currency: Bitcoin and its mysterious inventor". The New Yorker. خوندي شوی له اصلي څخه په 1 November 2014. ترلاسه‌کېدو نېټه 31 October 2014.
  18. ↑ ۱۸٫۰ ۱۸٫۱ Pagliery, Jose (2014). Bitcoin: And the Future of Money. Triumph Books. ISBN 978-1-62937-036-1. خوندي شوی له اصلي څخه په 21 January 2018. ترلاسه‌کېدو نېټه 20 January 2018.
  19. ↑ Gavin Andresen (26 April 2022). "Eleven years ago today…". ترلاسه‌کېدو نېټه 14 April 2025.
  20. ↑ ۲۰٫۰ ۲۰٫۱ ۲۰٫۲ Wallace, Benjamin (23 November 2011). "The Rise and Fall of Bitcoin". Wired. Vol. 19, no. 12. ISSN 1059-1028. خوندي شوی له اصلي څخه په 29 October 2023. ترلاسه‌کېدو نېټه 29 October 2023. It seemed doubtful that Nakamoto was even Japanese. His English had the flawless, idiomatic ring of a native speaker.
  21. ↑ Gavin Andresen (26 April 2022). "Eleven years ago today…". ترلاسه‌کېدو نېټه 14 April 2025.
  22. ↑ Davis, Joshua (3 October 2011). "The Crypto-Currency: Bitcoin and its mysterious inventor". The New Yorker. خوندي شوی له اصلي څخه په 1 November 2014. ترلاسه‌کېدو نېټه 31 October 2014.
  23. ↑ Gavin Andresen (26 April 2022). "Eleven years ago today…". ترلاسه‌کېدو نېټه 14 April 2025.
  24. ↑ Pagliery, Jose (2014). Bitcoin: And the Future of Money. Triumph Books. ISBN 978-1-62937-036-1. خوندي شوی له اصلي څخه په 21 January 2018. ترلاسه‌کېدو نېټه 20 January 2018.
  25. ↑ Gavin Andresen (26 April 2022). "Eleven years ago today…". ترلاسه‌کېدو نېټه 14 April 2025.
  26. ↑ Gavin Andresen (26 April 2022). "Eleven years ago today…". ترلاسه‌کېدو نېټه 14 April 2025.
  27. ↑ Gavin Andresen (26 April 2022). "Eleven years ago today…". ترلاسه‌کېدو نېټه 14 April 2025.
  28. ↑ ۲۸٫۰ ۲۸٫۱ Wallace, Benjamin (23 November 2011). "The Rise and Fall of Bitcoin". Wired. Vol. 19, no. 12. ISSN 1059-1028. خوندي شوی له اصلي څخه په 29 October 2023. ترلاسه‌کېدو نېټه 29 October 2023. It seemed doubtful that Nakamoto was even Japanese. His English had the flawless, idiomatic ring of a native speaker.
  29. ↑ Frisby, Dominic (2016-05-03). "The true fascination of bitcoin is not its mystery inventor". The Guardian (in بريتانوی انګلیسي). ISSN 0261-3077. ترلاسه‌کېدو نېټه 2024-10-09.
  30. ↑ "Satoshi Nakamoto's Page". P2P Foundation. له اصلي څخه خوندي شوی په 29 May 2012. ترلاسه‌کېدو نېټه 2 May 2016.{{cite web}}: CS1 maint: bot: original URL status unknown (link)
  31. ↑ Simonite, Tom (15 August 2014). "The Man Who Really Built Bitcoin". MIT Technology Review. Massachusetts Institute of Technology. ترلاسه‌کېدو نېټه 14 November 2016.
  32. ↑ Jeffries, Adrianne (4 October 2011). "The New Yorker's Joshua Davis Attempts to Identify Bitcoin Creator Satoshi Nakamoto". Betabeat. خوندي شوی له the original on 3 December 2013. ترلاسه‌کېدو نېټه 27 December 2013.
  33. ↑ Gavin Andresen (26 April 2022). "Eleven years ago today…". ترلاسه‌کېدو نېټه 14 April 2025.
  34. ↑ Gavin Andresen (26 April 2022). "Eleven years ago today…". ترلاسه‌کېدو نېټه 14 April 2025.
  35. ↑ Gavin Andresen (26 April 2022). "Eleven years ago today…". ترلاسه‌کېدو نېټه 14 April 2025.
  36. ↑ Gavin Andresen (26 April 2022). "Eleven years ago today…". ترلاسه‌کېدو نېټه 14 April 2025.
  37. ↑ Andy Greenberg (25 March 2014). "Nakamoto's Neighbor: My Hunt For Bitcoin's Creator Led To A Paralyzed Crypto Genius". Forbes. خوندي شوی له اصلي څخه په 26 March 2014. ترلاسه‌کېدو نېټه 18 January 2016.
"https://ps.wikipedia.org/w/index.php?title=ساتوشي_ناکاموتو&oldid=359681" نه اخيستل شوی