ز
ز (توری)
[سمول]ز د پښتو الفبا دیارلسم توری دی چې په فونولوژیکي (Phonological) لحاظ د "ژغېدونکي غاښیز سولېدونکي" (Voiced alveolar fricative) غږ استازیتوب کوي. دا توری د پښتو ژبې په فونیمیک سیسټم کې یو له مرکزي غږونو څخه دی چې په نړيوال فونټیکي الفبا (IPA) کې د /z/ په نښه ښودل کېږي. د پښتو ژبپوهنې په تفکر کې، "ز" د هغو تورو په ډله کې راځي چې د ژبې په تاریخي تحول کې له لرغونو اریایي ریښو څخه راپاتې دي او د کلمو په مورفولوژیکي بدلون کې بنسټیز رول لوبوي.[۱]
د پښتو ژبې د ترمینالوژۍ او نړيوال ډیجیټل سیسټم پر بنسټ، د دغه توري تحلیل په لاندې ډول دی:
ګرافیمیکي او فونوټیکي ځانګړنې (Phonetic Features)
[سمول]پښتو ژبپوهنه کې، دا توری د "زوی"، "زړه" او "زما" په څېر بنسټیزو ویيونو کې کارول کېږي. د دغه توري سم کارول او د هغې د مخرج پېژندنه په ډیجیټل نړۍ کې د پښتو ژبې د فونولوژیکي هویت او د هغې د اریایي ریښو د ثابتولو لپاره حیاتي دي.[۲]
[سمول]تخنیکي او نړیوال مشخصات (Technical Specifications)
[سمول]د کمپیوټري ژبپوهنې او نړيوالو سيسټمونو (Unicode) لپاره، د "ز" توري ډیټا په لاندې جدول کې ترتیب شوې ده:
| د پښتو ترمینالوژي | نړیوال انډول | تخنیکي کوډ/نښه |
|---|---|---|
| یونیکوډ نوم | Arabic Letter Zain | U+0632 |
| فونیټیکي ارزښت | Voiced alveolar fricative | /z/ |
| ژبنۍ کټګوري | Sibilant | سولېدونکی |
| رسم الخط | Naskh/Nastaliq | پښتو |