روليزم
د دغې مقالې بېطرفي تر بحث لاندې ده.
د دې لپاره چې دغه ليکنه د ويکيپېډيا له معيارونو سره سمه شي، بايد ټول لیدلوري په مساوي او ناپېیلې بڼه پکې بیان شي. لطفاً د سمون په برخه کې مرسته وکړئ.
رولیزم (فرانسوي: Réalisme) په ادبي او هنري ډګر کې یو له خورا مهمو بهیرونو څخه دی چې په ۱۹مه پېړۍ کې په فرانسه کې رامنځته شو. دا مکتب د رومانتیزم په غبرګون کې راپورته شو او هڅه یې کوله چې د ټولنې حقایق، د خلکو ورځنی ژوند، او ټولنیزې ستونزې په بشپړ ډول بېطرفه او هوبهو انځور کړي.
په فرانسوي ادبیاتو کې ریښې
[سمول]په فرانسوي ادبیاتو کې رولیزم د ۱۸۵۰ او ۱۸۸۰ کلونو ترمنځ خپل اوج ته ورسېد. فرانسوي لیکوالانو غوښتل چې د خیال او مبالغې پر ځای، د ژوند "عیني واقعیتونه" بیان کړي. دغه لیکوالان د ساینس پوهانو په څېر ټولنې ته کتل او د خلکو چلند، اقتصاد، او اخلاق یې تر څېړنې لاندې نیول.
مخکښه لیکوالان
[سمول]د فرانسې په ادبیاتو کې د رولیزم ستنې په لاندې ډول دي:
- ګوسټاو فلوبېر (Gustave Flaubert): د ده مشهور اثر «مادام بوواري» د رولیزم تر ټولو لویه نمونه ګڼل کېږي.
- اونورې ډې بالزاک (Honoré de Balzac): هغه په خپل ستر اثر «بشري کومېډي» کې د فرانسوي ټولنې ټول قشرونه انځور کړي دي.
- سټینډال (Stendhal): چې په خپلو لیکنو کې یې د وګړو روانپوهنه او ټولنیز تضادونه په نښه کړي دي.
د رولیزم ځانګړتیاوې
[سمول]۱. د واقعیتونو هوبهو انځور: لیکوال هڅه کوي چې پېښې لکه څنګه چې دي، بیان کړي. ۲. ټولنیزې موضوعګانې: د منځنۍ طبقې او کارګرانو ژوند، فقر، او فساد څېړل. ۳. بېطرفي: لیکوال په کیسه کې خپل شخصي قضاوت نه شاملوي. ۴. د ژبې سادګي: له پېچلو او شاعرانه اصطلاحاتو ډډه کول او د عامو خلکو ژبه کارول.
اغېزې
[سمول]فرانسوي رولیزم وروسته د نیچرلیزم (Naturalism) رامنځته کېدو ته لاره هواره کړه، چې ایمیل زولا یې سرخیل و. دغه مکتب نه یوازې پر اروپا، بلکې د نړۍ پر ټولو معاصرو ادبیاتو، په ځانګړې توګه پر ناول لیکنه ژوره اغېزه وکړه.
سرچینې
[سمول]- Champfleury, Le Réalisme (1857).
- Flaubert, G., Madame Bovary, Paris, 1856.
- Becker, G. J., Documents of Modern Literary Realism, Princeton University Press.
- د فرانسې ملي کتابتون (BnF) - ډیجیټلي ارشیف.