د کوپ جګړه
کينډۍ:لنډه پېژندنه کينډۍ:د نېټو کارونه
| د کوپ جګړه | |
|---|---|
| برخه د | افغان–سیک جګړې، د احمد شاه دراني هندي لښکرکښي، وډا غلوغاره |
| نېټه | ۵ فبروري ۱۷۶۲ |
| ځای | کوپ |
| پايله | د افغانانو بريا |
| ښکېل ځواکونه | |
 دراني واکمني
|
سیک کنفدراسي |
| قومندانان | |
| احمد شاه دراني
شاه ولي خان زين خان سرهندي بهيکان خان مرتضی خان براعېچ قاسم خان مرحل لکشمي نارايڼ |
جسه سنګ اهلوالياکينډۍ:WIA |
| ځواک | |
| نامعلوم، خو زيات شمېر (د خوشونت سنګ له مخې)
د رنګهار کليوال |
۳۰٬۰۰۰ جنګيالي او ملکي وګړي (د ټام لانسفورډ له مخې)
۵۰٬۰۰۰ جنګيالي او ۵٬۰۰۰ ملکي وګړي (د هري رام ګوپتا له مخې) |
| تلفات | |
| نامعلوم | ۵٬۰۰۰ تر ۳۰٬۰۰۰ وژل شوي |
د کوپ جګړه د ۱۷۶۲ کال د فبرورۍ پر ۵مه د احمد شاه دراني تر مشرۍ لاندې د افغان ځواکونو او د سیک کنفدراسي ترمنځ ونښته. دا جګړه د وډا غلوغاره (لويه وژنه) برخه ګڼل کېږي، چې د سیک تاريخ کې تر ټولو خونړۍ پېښه بلل کېږي.
افغان پوځ د ماليرکوټلې لوېديځ ته له سيرهنډ سره نږدې د سیک ځواکونو سره مخ شو. د سیکانو شمېر د بېلابېلو سرچينو له مخې له ۳۰٬۰۰۰ تر ۵۰٬۰۰۰ پورې اټکل شوی، چې پکې ښځې، ماشومان او زاړه هم شامل وو. د افغان ځواکونو شمېر کره نه دی، خو په جګړه کې يې برلاسی درلود.
سیکانو ونه شو کولای چې خپلې دوديزې د «بريد او شا تګ» تګلارې وکاروي، ځکه دوی اړ وو چې د ملکي وګړو ساتنه هم وکړي. دوی د ښځو او ماشومانو شاوخوا انساني کړۍ جوړه کړه او د جګړې په حالت کې د برناله پر لور روان شول. افغان ځواکونو دا کړۍ ماته کړه او پر ملکي وګړو يې پراخ بريدونه وکړل.
د بېلابېلو تاريخي سرچينو له مخې، د دې جګړې پر مهال د ۵٬۰۰۰ څخه تر ۳۰٬۰۰۰ پورې سیکان، چې پکې ښځې، ماشومان او زاړه هم شامل وو، ووژل شول. ژوندي پاتې شوي سیکان برناله ته وتښتېدل. دا پېښه د سیکانو له لوري د دويم نسلوژنې په توګه يادېږي.
شاليد
[سمول]په ۱۷۵۸ کال کې سیک مصلو، ادينه بېګ او مرهټه ځواکونه لاهور ونيو او هغه افغان عسکر يې ونېول چې د امرتسر د مقدس حوض سپکاوی يې کړی و. وروسته احمد شاه دراني په ۱۷۵۹ کال کې يو ځل بيا هند ته راغی، مرهټيان يې په د پانی پت درېيمه جګړه کې ماته کړل او له ډېرو اسيرانو سره کابل ته پر لور روان شو.
د راستنېدو پر مهال سیکانو پر افغان لښکر بريدونه وکړل او شاوخوا ۲٬۰۰۰ بنديانې ښځې يې خوشې کړې. دا کړنې د احمد شاه دراني غوسه راوپاروله، چې وروسته يې د ۱۷۶۲ کال لښکرکښي پيل کړه.
جګړه
[سمول]افغان ځواکونه په چټک حرکت سره د سیکانو پر کاروان ورسېدل. سیک جنګيالو د ملکي وګړو د ژغورلو لپاره سخت مقاومت وکړ. جګړه د ورځې تر نيمايي پورې روانه وه، خو د شمېر او ستړيا له امله سیک مقاومت ورو ورو کمزوری شو.
پايلې
[سمول]له جګړې وروسته افغان ځواکونه امرتسر ته ورغلل او د هرمندير صاحب ودانۍ يې ونړوله. دا پېښه د سیکانو په مذهبي حافظه کې ژوره ټپ پاتې شو. د کوپ جګړه او وډا غلوغاره د افغان–سیک شخړو تر ټولو خونړۍ پايله ګڼل کېږي.