د پښتو ژبې کلاسیک عرفان او تصوف
د پښتو کلاسیک عرفان او تصوف (Pashto Classical Mysticism & Sufism) پښتو عرفاني ادبیات د اسیا په معنوي تاریخ کې د یوه پیاوړي فکري جریان استازیتوب کوي، چې د الهي مینې، بشري کرامت او فلسفي بصیرت په رڼا کې یې د سیمې پر کلتوري شعور ژور اغېز دی.
| پښتو عرفاني ادبیات |
|---|
سبک: کلاسیک عرفان
موخه: وحدت الوجود او وحدت الشهود اند: اخلاقي فلسفه او معنوي لاره |
پښتو عرفاني ادبیات د ختیځو ادبیاتو د معنوي میراث یو زرین فصل دی. دا ادبیات چې له لسمې هجري پېړۍ راهیسې په منظومه او نثري بڼه رامنځته شوي، د پښتو ژبې د فکري لوړوالي او هنري پخوالي تر ټولو ستره نښه ګڼل کېږي. د پښتو صوفیانه شاعري یوازې د مذهبي عواطفو بیان نه دی، بلکې دا د هستۍ، انسان او خالق ترمنځ د اړیکې یو ژور فلسفه تحلیل دی چې په نړیواله کچه یې د پوهانو پام ځانته اړولی دی. معنوي مکتبونه او فکري جوړښت د پښتو په عرفاني ادبیاتو کې دوه بنسټیز ادبي-فلسفي جریانونه تر مطالعې لاندې نیول کېږي: ۱. روښاني فکري مکتب: بایزید روښان د پښتو د نثري او عرفاني ادبیاتو بنسټګر ګڼل کېږي. د هغه د تصوف او ټولنیزې مبارزې یو داسې ترکیب دی چې په اسیا کې یې یو نوی ادبي او فکري انقلاب رامنځته کړ. ۲. د رحمان بابا عرفاني مکتب: عبدالرحمان بابا د پښتو د صوفیانه شاعرۍ هغه ځلانده څېره ده چې د هغه کلام د سادګۍ او ژورتیا له امله د "پښتنو د حافظ" په توګه پېژندل کېږي. د هغه شاعري د انساني برابرۍ، زغم او معنوي صفا یو نړیوال پیغام لري. ۳. د وحدت الوجود فلسفي انځورګري: د حمید بابا، هوتک بابا او پیر محمد کاکړ په څېر شاعرانو په کلام کې د هستۍ د حقیقت په اړه داسې دقیقې اشارې شته چې د ختیځ له لویو فیلسوفانو سره سیالي کوي. نړیوال ادبي او فلسفي مقام پښتو عرفاني ادبیات د خپل اصالت او ژورتیا له امله د اروپا او امریکا په معتبرو څېړنیزو مرکزونو کې د "صوفیزم" د یوې مهمې برخې په توګه مطالعه کېږي. د رحمان بابا د دیوان ژباړل په نړیوالو ژبو د دې ثبوت دی چې د پښتو ادبیات د نړۍ له سترو کلاسیکو ادبیاتو سره همغږي او هموزنه دي.
نړیوالې او رسمي علمي سرچینې
(Official Scientific Sources) Pashto Academy Journal: د پښتو عرفاني او کلاسیکو ادبیاتو تخصصي څېړنیز ژورنال د کابل پوهنتون وږمه مجله: د پښتو صوفیانه شاعرۍ او فلسفې علمي تحلیل[مړه لينکونه] Library of Congress: د پښتو عرفاني لاسي نسخو او نادرو دیوانونو ارشیف د افغانستان د علومو اکاډمي (Academy of Sciences of Afghanistan) Sprin Multidisciplinary Journal: د پښتنو د فکري او معنوي تاریخ په اړه علمي مقالې کتابتون: د پښتو عرفاني او فلسفي اثارو ډیجیټل سرچینه