د پښتو ژبې د ادب او کلتور تاریخي لاره
د پښتو ژبې د ادب او کلتور تاریخي لاره
[سمول]پښتو ژبه د هند-اریايي ژبو د کورنۍ یوه مهمه شاخ ده چې نه یوازې د افغانستان یوه له ملي او رسمي ژبو څخه ده، بلکې د سیمې په کچه د یو بډایه ادب او کلتور استازیتوب کوي. دا ژبه د پیړیو په اوږدو کې د بېلابېلو تمدنونو او تاریخي بدلونونو شاهده پاتې شوې او خپل ځانګړی هویت یې ساتلی دی.
پښتو ادب: له پیل تر اوسه
[سمول]د پښتو ادبیاتو تاریخ په دوو عمده برخو وېشل کېږي چې هر یو یې د خپل وخت ټولنیز او سیاسي حالات منعکس کوي:
- کلاسیک ادب: په دې دوره کې د پښتو شعر او نثر د عرفان، حماسې او اخلاقو پر محور څرخېده. د پټه خزانه په څېر اثار د دې ژبې د لرغونتوب ثبوت وړاندې کوي. لوی شاعران لکه خوشحال خان خټک، چې د تورو او قلم خاوند و، او رحمان بابا، چې د عرفان او مینې غږ و، د دې دورې روښانه ستوري دي.
- معاصر ادب: په نولسمه او شلمه پېړۍ کې پښتو ادب له نویو نړیوالو بهیرونو سره آشنا شو. په دې پړاو کې ناول، لنډه کیسه، ډرامه او ازاد شعر د پښتو ادبیاتو برخې وګرځېدې.
کلتوري ارزښتونه او پښتونولي
[سمول]د پښتو ژبې کلتور یوازې په ژبه پورې محدود نه دی، بلکې دا د یو ټولنیز قانون په مټ چې پښتونولي نومېږي، اداره کېږي. په دې کلتور کې ځینې ارزښتونه ډېر مهم دي:
میلمه پالنه: د پښتنو په کلتور کې میلمه ته درناوی یو سپېڅلی اصل ګڼل کېږي.
ملي او احساسي تفکر: د خپلې خاورې او عزت ساتنه د هر پښتون بنسټیزه دنده ده
جرګه: د ستونزو د هوارولو لپاره ټولنیزه پرېکړه یا جرګه د ډیموکراسۍ یوه لرغونې بڼه ده.
پښتو په عصري دور کې
[سمول]په اوسنیو حالاتو کې پښتو ژبه د تکنالوژۍ او رسنیو په ډګر کې د پرمختګ په حال کې ده. په انټرنیټ، ټولنیزو رسنیو او د پوهنې په سیسټم کې د دې ژبې کارونه زیاته شوې ده. سره له دې، پښتو ژبه د معیاري کولو او د علمي اصطلاحاتو د ژباړې په برخو کې لا هم کار ته اړتیا لري.