د پښتو ډرامه او تیاتر تاریخ بهیر

د پښتو ډرامې او تياتر تاریخي بهیر

History of Pashto Drama and Theater پښتو ډرامه د پښتني کلتور او ټولنې د عیني واقعیتونو، تاریخي حماسو او رواني کشمکشونو د نندارې یو هنري انځور دی.

پښتو ډرامه او تياتر د پښتو ادبیات په چوکاټ کې د معاصر پېر یو له خورا اغېزناکو صنفونو څخه شمېرل کېږي. که څه هم په پښتني ټولنه کې تمثیل په غیر رسمي ډول په ولسي کیسو او حجرو کې شتون درلود، مګر د یوې منظمې ادبي بڼې په توګه یې تاریخ د شلمې پېړۍ پیل ته رسېږي. د پښتو ډرامې لومړنۍ نښې په ۱۹۱۱ زېږدیز کال کې د "امیر حبیب الله خان" په دوره کې په کابل کې ولیدل شوې، مګر په مسلکي ډول د پښتو ژبه لومړنۍ چاپ شوې ډرامه د "عبدالاکبر خان اکبر" له خوا د "تربور" په نوم وه چې په ۱۹۲۹ کال کې یې د پښتني ټولنې د اصلاح هڅه کوله.

پښتو ډرامه او تياتر د پښتو ادبیات په چوکاټ کې د معاصر پېر یو له خورا اغېزناکو صنفونو څخه شمېرل کېږي. که څه هم په پښتني ټولنه کې تمثیل په غیر رسمي ډول په ولسي کیسو او حجرو کې شتون درلود، مګر د یوې منظمې ادبي بڼې په توګه یې تاریخ د شلمې پېړۍ پیل ته رسېږي. د پښتو ډرامې لومړنۍ نښې په ۱۹۱۱ زېږدیز کال کې د "امیر حبیب الله خان" په دوره کې په کابل کې ولیدل شوې، مګر په مسلکي ډول د پښتو ژبه لومړنۍ چاپ شوې ډرامه د "عبدالاکبر خان اکبر" له خوا د "تربور" په نوم وه چې په ۱۹۲۹ کال کې یې د پښتني ټولنې د اصلاح هڅه کوله.

د پښتو ډرامې په تاریخ کې درې مهم پړاوونه شتون لري: لومړی، اصلاحي پړاو چې تمرکز یې پر ناوړه دودونو او د جهل په وړاندې مبارزه و؛ دویم، حماسي او ملي پړاو چې د خپلواکۍ او ملي هویت په اړه یې ډرامې وړاندې کړې؛ او درېیم، معاصر پړاو چې رواني، سمبولیک او نړیوال موضوعات پکې رانغاړل شوي دي. د خوشال خان خټک او احمد شاه بابا د ژوند په اړه تاریخي ډرامو د پښتنو د حماسي تاریخ په ساتلو کې لویه برخه اخیستې ده. په کابل کې د "پښتو تیاتر" او په پېښور کې د راډیو او ټلویزیوني ډرامو پراختیا، دا هنر د ولس تر منځ خورا مشهور کړ.

په اکاډمیک ډګر کې، پښتو ډرامه د ټولنپوهنې (Sociology) لپاره یوه کلیدي سرچینه ده، ځکه چې دا د ټولنې په منځ کې شته تضادونه، طبقاتي توپیرونه او د ښځو حقوق په ډراماتیک ډول انځوروي. د ساینس او عصري ټیکنالوژۍ په راتګ سره، پښتو ډرامې له سټېج څخه سکرین (ټلویزیون او سینما) ته ولېږدېدې، چې دې چارې د هغې پیغام تر نړيوالو ادبیاتو پورې ورساوه. د افغانستان د کلتور او هنرونو پوهنځي په څېړنو کې د ډرامې رول د ټولنیز بدلون لپاره د یوې نرمې وسیلې (Soft Power) په توګه پېژندل شوی دی.

پښتو تياتر د یوې لویې اسیايي ژبې د تمثیلي هنر په توګه اوسمهال د بودیجې او مسلکي نندارځایونو له کمښت سره مخ دی، مګر د پښتو ادبیاتو په معاصر تاریخ کې یې ارزښت نه جبرانېدونکی دی. دا هنر نه یوازې د تفرېح وسیله ده، بلکې د پښتنو د ژبني بیان د غني کولو او د ملي یووالي د پیاوړتیا یو مهم ستون دی. دا مقاله د ادبیاتو د معتبرو تاریخي سرچینو او د هنر پوهانو د نظریاتو پر بنسټ چمتو شوې ترڅو په پښتو ويکيپېډيا کې د تمثیل دا تاریخي بهیر په علمي ډول ثبت شي.

اخځلیکونه

کابل پوهنتون - د ښکلو هنرونو پوهنځی د افغانستان د علومو اکاډمي - د ژبو او ادبیاتو څانګه د برېتانیکا پوهنغونډ - د پښتو ادبیاتو برخې