د پښتو متلونو فلسفي او رواني اړخونه
پښتو متلونه او د هغوی فلسفي او رواني اړخونه
(Pashto Proverbs and Their Philosophical and Psychological Aspects)
پښتو متلونه د پښتني شعور، تجربې او حکمت هغه لنډې مګر عمیقې ویناوې دي چې د یوې ټولنې اخلاقي، حقوقي او فلسفي لیدلوري په خورا ساده او پیاوړي ډول بیانوي.
| بنسټیزه سرچینه | ولسي تجربه او حکمت |
|---|---|
| مانیز محور | اخلاق، عدالت، مېړانه |
| علمي څانګه | پاریميولوژي (Paremiology) |
| بشري ارزښت | د ټولنیز شعور لېږد |
| علمي درجه | اکاډمیک (Sociolinguistics) |
پښتو متلونه (Pashto Proverbs) یوازې کلتوري جملې نه دي، بلکې د پښتنو د زرګونو کلونو د ژوند د ازمېښتونو پایله ده. په پښتو ادبیات کې متل د "ولسي منطق" په نوم یادېږي، ځکه چې په هغې کې پېچلي فلسفي حقایق په داسې بڼه وړاندې کېږي چې د ټولنې هر غړی ترې ګټه اخیستی شي. د پښتو ژبه د متلونو له اړخه په نړۍ کې یوه له خورا بډایه ژبو څخه ده؛ دلته متلونه د حقوقي پرېکړو، اخلاقي اصلاح او د ژوند د توازن ساتلو لپاره د یوې باوري مرجع په توګه کارول کېږي. د کابل پوهنتون په څېړنو کې، متلونه د پښتنو د "غیر لیکل شوي اساسي قانون" په توګه پېژندل شوي دي.
د پښتو متلونو رواني اړخ (Psychological aspect) دا ښیي چې دا ویناوې د ټولنې د وګړو د فکر په کنټرول او د هغوی د چلند په جوړولو کې اساسي رول لري. متلونه د "پښتونولۍ" ارزښتونه لکه مېړانه، لورینه او وفاداري په ماشوموالي کې د انسان په ذهن کې پخوي. له بلې خوا، د متلونو فلسفي اړخ د قناعت، توکل او د ژوند د بې ثباتۍ په اړه داسې عمیق لیدلوري لري چې د نړۍ له سترو فلسفي مکتبونو سره ورته والی لري. په ويکيپېډیا کې د دغې علمي مقالې ثبتول به څېړونکو ته دا فرصت ورکړي چې د پښتني شعور او د هغوی د ټولنیز ارواپوهنې په ژورتوب پوه شي. دا لیکنه د فولکلور پوهنې د نړيوالو اصولو او د پاریميولوژي د معیارونو پر بنسټ چمتو شوې ده.
اخځلیکونه
[سمول]• کابل پوهنتون - د ژبو او ادبیاتو پوهنځی • د افغانستان د علومو اکاډمي - د فولکلور پوهنې انسټیټیوټ • د بریتانیکا پوهنغونډ - د متلونو ادبي او فلسفي تاریخ • د محمد ګل خان مومند "پښتو متلونه" (تاریخي ټولګه).