د پرل هاربر برید

د پرل هاربر برید (په انګلیسي ژبه: Pearl Harbor attack، د نورو نومونو:د هوايي عملیات یا عملیات زی) د دسمبر ۷ 7، 1941 کال د جاپان د شاهي بحري ځواکونو د لومړي هوايي بیړۍ لخوا د متحده ایالاتو په هالیو ټاپو کې د پرل Harbor په بحري اډې باندې ناڅاپي برید و چې هدف یې د جاپان په وړاندې د بحر په بحر کې د نافذ شوي بحري بنديز ماتول و. پرل هاربر د هاوای په ایالت کې د اوهو په ټاپو کې د برید له امله د ځواکونو او سمندري تاسیساتو څخه و.

.په دې برید کې د شپږو جاپاني الوتکو وړونکو څخه ۳۵۳ جنګي الوتکې شاملې وې. اته امریکایي کښتۍ ویجاړې شوې او نهه سخت زیانمنې شوې. ۱۸۸ امریکایي الوتکې په بشپړه توګه ویجاړې شوې، پداسې حال کې چې ۲۴۰۳ امریکایي سرتیري او ۶۸ ملکي وګړي ووژل شول. په هرصورت، د امریکا د آرام سمندر د بیړۍ درې الوتکې وړونکي هغه وخت په بندر کې نه وې، نو دوی ته زیان ونه رسید.

که څه هم په پیل کې دا برید د جاپان لپاره یوه لویه بریا ګڼل کېده، خو په اوږد مهال کې دا برید د جاپان لپاره یوه لویه ستراتیژیکه تېروتنه ثابته شوه، ځکه چې امریکا ته یې اجازه ورکړه چې دوهم نړیوال جنګ ته ننوځي، په دې توګه د جګړې څپه د متحدینو په ګټه واړوله. دا جګړه په تاریخ کې یو مهم بدلون ګڼل کیږي. متحده ایالات، چې هغه وخت یو مخ پر ودې پوځي او اقتصادي ځواک و، د محوري ځواکونو، جرمني، ایټالیا او جاپان سره د مقابلې لپاره متحدینو ته ګڼ شمیر سرتیري، وسلې او اکمالات واستول، چې بالاخره په ۱۹۴۵ کې ماتې وخوړه. د دې برید له امله نازي جرمني څلور ورځې وروسته د متحده ایالاتو پر وړاندې د جګړې اعلان وکړ. [[فائل:PearlHarborCarrierChart.jpg|بټنوک|په ۱۹۴۱م کال کې، د جاپان د سمندري بحر د بحري ځواکونو د لارې نقشه، هوایي ټاپوګانو ته او وپیسی ته. جاپان د(په کیڼه) او هاوي ټاپوګان (په ښي اړخ کې ښودل شوي دي.]] په دوهمې نړیواله جګړه کې د متحدو اتحادیو بریا او د امریکا د یوې غټې نړیوالې ځواک په توګه د راپورته کیدو له امله اوسنی نړیوال سیاسي منظرې بدلې شوې.