د هندوکش د جیوپولیټیک او طبیعي اهمیت
د هیندوکش د جیوپولیټیک او طبیعي اهمیت
[سمول]هیندوکش د اسیا په زړه کې یو له خورا سترو او ستراتیژیکو غرنیو لړیو څخه دی چې د افغانستان د جغرافیایي جوړښت ملا تیر جوړوي. دا غرنۍ لړۍ چې نږدې اته سوه کیلومتره اوږدوالی لري، نه یوازې د هېواد د اوبو اصلي سرچینه ده، بلکې په تاریخي لحاظ یې د منځنۍ اسیا او سويلي اسیا ترمنځ د یو طبیعي خنډ او پله په توګه رول لوبولی دی.
جغرافیایي او هایدولوژیکي ځانګړنې
[سمول]د هیندوکش لړۍ د پامیر له لوړو څوکو پیل او د هېواد تر مرکزي برخو پورې غځېدلې ده. د دې لړۍ تر ټولو لوړه څوکه د نوشاخ په نوم یادېږي چې د بدخشان په ولایت کې موقعیت لري. دا غرونه د افغانستان د سیندونو لکه د کابل سیند، هلمند او د تخارکندوز امو سیند د اوبو اصلي زېرمې دي. د واورو او طبیعي یخچالونو شتون په دې سیمه کې د کال په اوږدو کې د سیندونو د بهیر توازن ساتي، چې د هېواد د کرنې او برېښنا تولید لپاره حیاتي ارزښت لري.
تاریخي او کلتوري اغېزې
[سمول]په تاریخي لحاظ، هیندوکش د فاتحانو، سوداګرو او کلتورونو د لېږد لاره وه. د سالنګ او ورېښمو لارې تاریخي تېرېدنې دا ثابتوي چې د دې سختو درو او لوړو څوکو سره سره، انسانانو تل د ارتباط لارې پکې موندلي دي. په دې سیمه کې مېشت قومونه د خپل ځانګړي کلتور، ژبې او دودونو درلودونکي دي چې د پېړیو په اوږدو کې یې د غرني ژوند سره سمون موندلی دی.
اقتصادي فرصتونه او ننګونې
[سمول]د هیندوکش په زړه کې د قیمتي ډبرو او کانونو لکه لاجوردو، زمردو او سرو زرو پراخې زېرمې شتون لري چې د افغانستان د اقتصادي راتلونکي لپاره خورا مهمې دي. خو له بلې خوا، د سیمې سختو جغرافیایي حالاتو او د ټرانسپورټي زیربناوو کمښت د دې لامل شوی چې له دغو سرچینو څخه ګټه پورته کول ستونزمن شي. همدارنګه، د اقلیم بدلون او د یخچالونو ویلې کېدل یو جدي چاپیریالي ګواښ دی چې د سیمې پر ژوند مستقیمه اغېزه لري.
اړوندې لیکنې
[سمول]د افغانستان جغرافیه د نوشاخ څوکه د ورېښمو لاره