د نارا جګړه
| د نارا جګړه | |
|---|---|
| برخه د | د د افغانانو او سیکانو جګړې |
| نېټه | اکتوبر ۱۸۲۴ |
| ځای | نارا، هزاره سیمه |
| پايله | د افغان قبایلو بريا |
| ښکېل ځواکونه | |
 د سیک امپراتوري
|
اتمانزي، عليزي، سيدخاني او مشواني قبيلې |
| قومندانان | |
| Hari Singh Nalwaکينډۍ:WIA | نامعلوم |
| ځواک | |
| ۸٬۰۰۰ | ۱۵٬۰۰۰ |
| تلفات | |
| ۵۰۰ وژل شوي | نامعلوم |
د نارا جګړه د ۱۸۲۴ کال د اکتوبر په مياشت کې د سیک امپراتوري د ځواکونو او د پښتنو قبایلو ترمنځ ونښته. دا جګړه د هري سنګ نالوه تر قوماندې لاندې د سیک ځواکونو او د اتمانزي، عليزي، سيدخاني او مشواني قبایلو ترمنځ د نارا او سريکوټ په غرنیو سيمو کې وشوه، او د هزاره د کنټرول لپاره د پراخې شخړې مهمه برخه وه.
شاليد
[سمول]د پېښور او هزاره تر نيولو وروسته، د سیک واکمنۍ پر ضد د غرنیو قبایلو مقاومت سخت شو. اتمانزي، عليزي، سيدخاني او مشواني قبيلې له هوارو سيمو ووتلې او د ګنډغر او سريکوټ–نارا غرونو ته وخوځېدې، له هغه ځايه يې پر سیکي مېشت ځایونه بريدونه کول او د خالصه واکمنۍ پر ضد يې ګډ ايتلاف جوړ کړ.[۱]
سيدخاني او مشواني قبيلې، چې د يوسفزي قبيلو ګاونډيان وو، د توربېلا پورته د ګنډغر په غرونو کې مېشتې وې او د سیکانو د تګ راتګ لارې يې ګواښلې. د دې د مخنيوي لپاره، هري سنګ نالوه د هريپور کلا جوړه کړه، خو د سيتانه غرنی مرکز لا هم د قبایلي مقاومت اصلي اډه پاتې شوه.[۲]
د ۱۸۲۴ تر پايه، شاوخوا ۱۵٬۰۰۰ قبایلي جنګيالو د سريکوټ لارې بندې کړې، ونې يې پرې کړې او سترې تيږې يې په تنګو درېو کې ورغورځولې. هري سنګ نالوه د نږدې ۸٬۰۰۰ عسکرو سره د لارې د خلاصولو لپاره حرکت وکړ.[۳]
جګړه
[سمول]د نارا پر لور د پرمختګ پر مهال، سیک ځواکونه له يوې پلان شوې دام سره مخ شول. قبایلو د سترو تيږو لاندې چاودېدونکي مواد ايښي وو. کله چې د خالصه پوځ مخکښ ځواک تنګې درې ته ننوت، چاودنې وشوې او تيږې د غرونو له پاسه راولوېدلې، چې ګڼ سیک عسکر ووژل شول او نور کندو ته ولوېدل.[۴]
پخپله هري سنګ نالوه د يوې ستري تيږې له امله درې ته وغورځېد او سخت ټپي شو.[۲][۴] اوازې خپرې شوې چې نوموړی وژل شوی. مهان سنګ ميرپوريا د څو عسکرو سره درې ته ښکته شو او نالوه يې ژوندی، خو سخت ټپي وموند. هغه هريپور ته ولېږدول شو. د قومندان له ټپي کېدو سره د سیک بريد ګډوډ شو او پوځ شاته وتمبېد.[۴] قبایلو نږدې ۵۰۰ سیک عسکرو ته مرګ ژوبله واړوله، او دا جګړه د سیکانو په ماته پاى ته ورسېده.[۳]
پایلې
[سمول]دا جګړه د پښتنو د يوې پراخې قبایلي پاڅون لړۍ پيل وګرځېده. مهاراجه رنجيټ سنګ پخپله هزاره ته ولاړ، خو د اندس سيند د اوبو د زياتوالي له امله يې ونه شو کولای چې پر سيتانه مستقيم بريد وکړي. د جنرال الارډ سپرو ځواکونو د پيهور له بندره سيند واوښت، وروسته مهاراجه د ټوپي او کوټه له لارې ګرځنده لښکرکښۍ وکړه او بيا اټک ته ستون شو.[۴]
سرچينې
[سمول]- ↑ Watson, Hubert Digby (1908). Gazetteer of the Hazara District, 1907 (in انګليسي). Chatto & Windus. p. 128.
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ Olaf Caroe (1962). The Pathans: 550 B.C. -- A.D. 1957 (in English). MacMillan & Co. p. 300.
{{cite book}}: CS1 maint: unrecognized language (link) - ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ The Punjab Past and Present (in English). p. 72.
{{cite book}}: CS1 maint: unrecognized language (link) - ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ Sardar Hari Singh Nalwa. p. 13.