د فضايي کان کیدنه
| هدف | د سیارچو او سپوږمۍ سرچینې |
|---|---|
| مهم توکي | اوبه، پلاټینیم، نادره فلزات |
| باوري مراجع | NASA، Planetary Society |
فضايي کان کیندنه د ساینس او ټیکنالوژي هغه راپورته کېدونکی ډګر دی چې موخه یې له سیارچو، سپوږمۍ او نورو اسماني اجسامو څخه د خامو موادو او کانونو استخراج دی. د د پلانېټري ټولنې[مړه لينکونه] د څېړنو له مخې په سیارچو کې د پلاټینیم، سرو زرو او نورو نادره فلزاتو خورا لویې زیرمې شتون لري چې په ځمکه کې د صنعتي تولید لپاره خورا حیاتي دي. د دې ترڅنګ په فضا کې د اوبو موندل د فضايي کان کیندنې ترټولو مهم لومړیتوب دی ځکه چې اوبه په هایډروجن او اکسیجن بدلېدلی شي او په فضا کې د لیرې سفرونو لپاره د سون توکو په توګه کارول کېږي. دا چاره کولی شي په راتلونکي کې د ځمکې پر طبیعي سرچینو فشار کم کړي او د فضايي اقتصاد یو نوی دوران پیل کړي.
د فضايي کانونو استخراج او د هغوی تخنیکي پلي کول خورا پېچلو روبوټیک سیسټمونو او دقیقو فضايي محاسباتو ته اړتیا لري. د د ناسا د اوسېریس رېکس ماموریت ثابته کړې ده چې له سیارچو څخه د نمونو راټولول او ځمکې ته رسول ممکن دي مګر په سوداګریزه کچه د زرګونو ټنو موادو لېږد لا هم یو لوی انجینري چیلنج دی. د کابل پوهنتون په ساینسي کنفرانسونو کې دا موضوع د کانونو د انجینرۍ او ستورپوهنې د یو ځای کېدو په توګه مطالعه کېږي ځکه چې د استخراج لپاره باید د صفر جاذبې یا ټیټې جاذبې شرایطو ته ځانګړې پاملرنه وشي. دغه ټکنالوژي د راتلونکي نسل لپاره د کار او ساینسي څېړنو بې ساري فرصتونه رامنځته کوي چې په هغې کې د روبوټونو خپلواک فعالیت د بریا اصلي شرط دی.
د فضايي سرچینو څخه ګټه اخیستنه د نړيوالو قوانینو او حقوقي چوکاټونو په اړه هم جدي پوښتنې راپورته کړي دي ځکه چې تر اوسه په فضا کې د ملکیت د حقونو په اړه نړیواله اجماع نشته. د Science Magazine د راپورونو له مخې که څه هم ځینې هېوادونه لکه امریکا او لوګزامبورګ د فضايي کانونو لپاره قوانین جوړ کړي مګر دا موضوع د ملګرو ملتونو په کچه بحثونو ته اړتیا لري ترڅو د فضايي امپریالیزم مخه ونیول شي او سرچینې په عادلانه توګه وکارول شي. د د اروپا فضايي اداره هم په دې نظر ده چې په سپوږمۍ کې د کانونو کیندنه به د مریخ په لور د سفرونو لپاره د یوې لومړنۍ اډې په توګه کار وکړي. دا مقاله د نړیوالو فضايي بنسټونو د حقایقو او د معاصر ستورپوهنې د اساساتو پر بنسټ په نثري بڼه ترتیب شوې ده ترڅو د پښتو ويکيپېډيا د ساینسي برخې غنا زیاته کړي.