د غزنوي پیر معمارۍ او په اسیا کې د هغه ارزښت

د غزنوي پير معمارۍ او په اسیا کې د هغه ارزښت

د غزنوي سترواکۍ پير په اسلامي معمارۍ کې د یو ځانګړي او تحول لرونکي عصر پیل ګڼل کېږي. په دې دوره کې چې مرکزیت یې د غزني ولايت تاریخي ښار و، د معمارۍ یو داسې سټایل رامنځته شو چې د منځنۍ آسيا، پارس او د هند د نیمې وچې د هنري دودونو ترکیب و. غزنوي معمارانو د خښتو په کارولو او د هندسي نقاشیو په پنځولو کې داسې مهارت درلود چې تر هغې وړاندې په سیمه کې بې ساري و. د دې دورې ودانۍ یوازې د استوګنې لپاره نه، بلکې د واکمنۍ د عظمت او کلتوري پراختیا د سمبولونو په توګه ودرول شوې.

د معمارۍ ځانګړنې او سټایلونه

د غزنوي دورې د ودانیو یو له مهمو ځانګړنو څخه د ستورو په بڼه د منارونو جوړول او د هغو پر مخ د کوفي خطاطۍ په واسطه د کتیبو کښل دي. د سلطان محمود او سلطان مسعود په وخت کې د غزني ښار د ودانیو، جوماتونو او ماڼیو له امله د "مشرق د ناوې" په نوم شهرت موندلی و. په دې ودانیو کې د ګچو کارول، د مرمر ډبرو تراشل او د خټینو خښتو په واسطه د پېچلو ډیزاینونو جوړول هغه تخنیکونه وو چې وروسته د غوري او تیموري دورې معمارانو ته د نمونې په توګه پاتې شول.

د لشکر بازار او بګرام ماڼۍ

د هلمند په سیند غاړه د لښکر بازار تاریخي کمپلیکس د غزنوي دورې د مدني معمارۍ یوه غوره بېلګه ده. دا ځای چې د پاچاهانو د استوګنې او د پوځ د مرکز په توګه کارول کېده، د خپل وخت د پرمختللي ښار جوړونې ښکارندویي کوي. د دې ماڼیو په دیوالونو کې موندل شوې رنګینې انځورګرۍ او د اوبو د لګولو سیسټمونه ښيي چې غزنویان د تجمل او اسانتیاوو په برابرولو کې لوړ ذوق درلود. دا ډول بنسټونو د سیمې په نورو برخو کې هم د نوو ښارونو د جوړېدو لپاره لاره هواره کړه.

تاریخي میراث او اوسنی حالت

که څه هم د وخت په تېرېدو او د چنګیزي بریدونو له امله د غزنویانو ډېری اثار له منځه لاړل، خو پاتې شوي منارونه او د روضې په سیمه کې تاریخي قبرونه لا هم د دغه تمدن د پرتم کیسه کوي. د دغو ابداتو ساتنه نه یوازې د افغانستان د کلتوري هویت لپاره مهمه ده، بلکې د اسلامي معمارۍ د تکامل د مطالعې لپاره یو بنسټیز سرچینه ګڼل کېږي. د دغو اثارو د بیا رغونې او تخنیکي ساتنې لپاره نړیوالو هڅو ته جدي اړتیا لیدل کېږي ترڅو د راتلونکو نسلونو لپاره خوندي پاتې شي.

اړوندې لیکنې

د غزني منارونه سلطان محمود غزنوي د افغانستان تاریخي ابدات