د بکسر جګړه
| د بنګال د جګړې برخه | |
|---|---|
د هکټور منرو انځور، چې په شالید کې یې جګړه ښکاري. | |
| نېټه | ۲۲ – ۲۳ اکتوبر ۱۷۶۴ |
| ځای | بکسر، بهار (هند) |
| پایله | د بریتانیا بریا
د اله اباد تړون |
| ښکېلې غاړې | |
.svg){kind=small} بریتانوي امپراتوری
|
 مغولي سترواکي
د بنګال صوبه د اود ریاست د کاشي سلطنت |
| قوماندانان او مشران | |
| سر هکټور منرو | شاه عالم دویم
نجف خان میر قاسم شجاع الدوله بلونت سنګ |
| ځواک | |
| ۱۷,۰۷۲ تنه | ۴۰,۱۱۲ تنه |
| مرګ ژوبله او زیانونه | |
| ۲۸۹ وژل شوي
۴۹۹ ټپیان ۸۵ لادرکه |
۲,۰۰۰ وژل شوي
۴,۰۰۰ ټپیان |
.svg){kind=small}
د بکسر جګړه د ۱۷۶۴ کال د اکتوبر د ۲۲ او ۲۳ ترمنځ د برتانوي ختیځ هند شرکت د ځواکونو ترمنځ، د میجر هیکتور منرو په قومانده، د مغل امپراتور دوهم شاه عالم ؛ د بنګال نواب میر قاسم ؛ د بنارس ایالت مهاراجا بلونت سنګ ؛ د اودھ نواب شجاع الدوله د ګډو لښکرو پر وړاندې وشوه. [۱]
دا جګړه د بکسر په ښار کې وشوه، چې د بهار ایالت یو "کلک او پیاوړی کلاګی ښار" و، او د ګنګس سیند پر غاړه د پټنې لویدیځ لوري ته نږدې ۱۳۰ کیلومتره (۸۱ میله) واټن کې موقعیت لري. دا د برتانوي ختیځ هند شرکت ته یوه ستونزمنه بریا وه. دې جګړې ته د ۱۷۶۵ کال د اله اباد تړون سره پای ته ورسیده. ماتې خوړلي هندي واکمنان مجبور شول چې تړون لاسلیک کړي، او د ختیځ هند شرکت ته یې "دیواني" حقونه ورکړل، چې له مخې به یې شرکت د مغل سترواک له خوا د بنګال، بهار او اړیسې سیمو مالیه راټولولای شوه.
جګړه
[سمول]د ختیځ هند شرکت د ځواکونو شمېر چې په جګړه کې ښکیل وو، ۱۷،۰۷۲ وو: [۲] ۱۸۵۹ برتانوي منظم سرتیري، ۵،۲۹۷ هندي سپاهیان او ۹،۱۸۹ هندي سپاره . په داسې حال کې چې د مغل امپراتورۍ او د اتحاد لښکرو شمیر له ۴۰،۰۰۰ څخه ډیر اټکل شوی و.
میرزا نجف خان د مغولي سترواکۍ د پوځ د ښي لوري قومانداني کوله، او د سهار له لمريځې مخکې لومړی کس و چې د لوی ښاغلي هیکټر مونرو پر پوځ یې برید وکړ. د برتانوي پوځ صفونه په شلو دقیقو کې جوړ شول او د مغولو پرمختګ یې بېرته وګرځاوه. د برتانویانو په وینا، پدې جګړه کې دراني او روښانه سپرلۍ هم حاضرې وې او په بېلابېلو ښکېلتیاوو کې یې جګړه وکړه. خو تر غرمې پورې جګړه پای ته ورسېده، او شجاع الدوله لوی باروتي ګاډي او درې لوی باروتي ګودامونه یې په هوا کې چاودولي وو.
منرو خپل پوځ په مختلفو کتارونو ووېشل او په ځانګړي ډول یې د مغلو لوی وزیر شجاع الدوله ، د اودھ نواب تعقیب کړ، چې د سیند څخه د تیریدو وروسته یې د کښتۍ پل په بمونو الوزولو سره ځواب ورکړ، په دې توګه یې د مغل امپراتور دوهم شاه عالم او د هغه د خپل لښکر غړي پریښودل. میر قاسم هم د خپلو ۳ ملیون روپیو ارزښت لرونکو قیمتي ډبرو سره وتښتید او وروسته په ۱۷۷۷ کال کې په غربت کې مړ شو. میرزا نجف خان د دوهم شاه عالم شاوخوا ځواکونه بیا تنظیم کړل، چې شاته لاړ او بیا یې د بریالي انګریزانو سره د خبرو اترو غوره کړه. [۳]
تاریخپوه جان ویلیم فورټیسکیو لیکلي چې د برتانوي پوځ ټول تلفات ۸۴۷ تنه وو: د اروپايي رژيمونو نه ۳۹ وژل شوي او ۶۴ ټپیان، او د ختیځ هند شرکت د سپاهیانو نه ۲۵۰ وژل شوي، ۴۳۵ ټپیان او ۸۵ ورک دي. هغه دا هم ویلي چې درې هندي متحدینو ۲۰۰۰ مړي ورکړي، او نور ډېر ټپیان هم وو. بل سرچينه وايي چې د برتانوي اړخ نه ۶۹ اروپايان او ۶۶۴ سپاهیان تلفات شوي، او د مغولي اړخ نه ۶۰۰۰ کسان وژل شوي او ټپیان شوي دي. بریالي پوځ د دښمن ۱۳۳ توپونه او له یو میلیون روپیو څخه ډېر نقدي پیسې ونیولې. د جګړې سمدستي وروسته، منرو پریکړه وکړه چې د ماراته مرسته وکړي، کوم چې د "جګړه ییز قوم" په توګه پیژندل کېده، او د مغولي سترواکۍ، دراني سترواکۍ، روښانه مشرۍ، د برصغیر د بېلابېلو نوابانو (په ځانګړې توګه د بنګال نواب او د اوده نواب)، د حیدرآباد نظام، او د لنډ مهاله میسور سلطنت پر وړاندې يې د نه ستړي کېدونکي سیالۍ او قوي کرکې لپاره مشهور وو.
وروسته
[سمول]د بکسر جګړې ډېرې لرې پایلې درلودې چې د استعماري هند سیاسي منظره یې بیا بدله کړه. د هغې وروسته د ځواک په متحرکاتو کې د پام وړ بدلونونه راغلل او د بنګال په سیمه کې یې د برتانوي واکمنۍ لپاره لاره هواره کړه. د بنګال نواب ، د اودھ نواب او د مغل امپراتور - درې اصلي اولادونو - د ګډو ځواکونو په وړاندې د دوی د بریا وروسته، د برتانوي ختیځ هند شرکت په بنګال کې د مخکښ ځواک په توګه راڅرګند شو. دا جګړه د مغل امپراتورۍ د سیاسي کنټرول د پای پیل و، ځکه چې شرکت په پراخه سیمو کې خپل نفوذ ته دوام ورکړ. [۳] په هرصورت، واک ته دا لوړوالی د مختلفو ننګونو سره مخ شو، په ځانګړې توګه د بهار د زمیندارانو څخه. [۴]
میر قاسم په بشپړه غربت او ناپیژندګلوي کې ورک شو. شاه عالم دویم ځان برتانویانو ته وسپاره، او شجاع الدوله لویدیځ لوري ته وتښتېد، په داسې حال کې چې بریالي پوځ يې پسې تعقیب کاوه. د ګنګس ټوله دره د ختیځ هند شرکت په رحم کې پرته وه؛ او بالاخره شجاع الدوله هم تسلیم شو. په ۱۷۶۵ کال کې، د برتانوي ختیځ هند شرکت ته د بنګال او بهار نه د مالیاتو راټولولو حق ورکړل شو. په پای کې، په ۱۷۷۳ کال کې، ختیځ هند شرکت سیمه ییز واک لغوه کړ او د بنګال-بهار ولایت یې بشپړ کنټرول ترلاسه کړ. دې جګړې د هندي واکمنانو ترمنځ کمزوري او وېشلې بڼه ښکاره کړه. د نوابانو او مغول سترواک ترمنځ د یووالي او همغږۍ نشتوالي برتانویانو ته دا اسانه کړه چې دوی مات کړي. دې چې په هند کې د سیاسي ځواک وېش نور هم زیات کړ او د برصغیر په براعظم کې يې د برتانوي واکمنۍ لاره هواره کړه..
انځورتون
[سمول]
د ۱۸۹۴ کال انځور چې د شاه عالم دوهم په ۱۷۸۱ کال کې د برتانوي ختیځ هند شرکت د سرتیرو کتنه کوي.
د بنګال نواب ، میر قاسم
شجاع الدوله د مغل امپراتورۍ د مخکښ نواب وزیر په توګه دنده ترسره کوله، هغه د شاه عالم دوهم ژوندی و.
سرچینې
[سمول]- ↑ Parshotam Mehra (1985). A Dictionary of Modern History (1707–1947). Oxford University Press. ISBN 0-19-561552-2.
- ↑ Cust, Edward (1858). Annals of the Wars of the Eighteenth Century: 1760–1783. Vol. III. London: Mitchell's Mibdglitiry Library. p. 113.
- 1 2 . 2017.
{{cite journal}}: Cite journal requires|journal=(help); Missing or empty|title=(help) - ↑ . 2012.
{{cite journal}}: Cite journal requires|journal=(help); Missing or empty|title=(help)