د بيا فعالېدو دوره (سکس)
د سيکس د بيا فعالېدو دوره (په انګرېزي: refractory period) يوه بيولوژيکي اصطلاح ده چې د استراحت موده هم ګڼل کېږي. د جنسي اړیکې په بهير کې چې نارینه اورګاسم ته ورسېږي يانې انزال شي نو د لنډې مودې لپاره د بيا جنسي اړیکې يا جنسي هڅونې توان نه لري. دا موده د نارینه وو لپاره د جنسي فعالیت یوه مهمه برخه ده او د ښځو په پرتله یې په بیولوژیکي توګه توپیر لري.
موده
[سمول]د استراحت موده يا refractory period هغه وخت دی چې د انزال وروسته، د نارینه جنسي سیسټم په لنډمهاله توګه غیري فعال یا "نارېکټیو" وي. په دې موده کې، نارینه نشي کولی بیا جنسي تحریک ترلاسه کړي، انزال وکړي، یا اورګازم تجربه کړي. دا موده د بدن د هورموني او عصبي سیسټم د بیا تنظیمېدو لپاره اړینه ده.
د دې مودې اوږدوالی د هر فرد لپاره توپیر لري او په عواملو لکه عمر، روغتیا، فزیکي حالت، هورموني کچه، او جنسي عادتونو پورې اړه لري. په ځوانانو (د بېلګې په توګه، 20-30 کلن) کې دا موده کیدای شي له څو دقیقو څخه تر 30 دقیقو پورې وي. په زړو کسانو (د بېلګې په توګه، 40 کلن یا پورته) کې دا موده کیدای شي ساعتونه یا آن یوه ورځ دوام وکړي.
بيولوژيکي لاملونه
[سمول]د انزال وروسته په بدن کې د پرولاکټین (prolactin) هورمون کچه لوړېږي، چې دا د جنسي تحریک او د بیا انزال وړتیا په لنډمهاله توګه کموي. د عصبي سیسټم او د مغز د مرکزونو د بیا فعالېدو لپاره هم وخت ته اړتیا وي.
نارينه او له ښځو سره يې توپیر
[سمول]په داسې حال کې چې نارینه د انزال وروسته د refractory period تجربه کوي، خو ښځې په عمومي توګه دا موده نه لري یا خورا لنډه وي. ښځې د نارینه وو په پرتله د څو ځله اورګازم (multiple orgasms) وړتیا لري پرته له دې چې د استراحت اوږدې مودې ته اړتیا ولري، يانې ښځې د جنسي اړیکې پرمهال کله چې اورګاسم ته ورسېږي لاهم جنسي تحريک يې ادامه لري او ښايي څو څو ځله اورګاسم ته ورسېږي.