د اسرایل تاریخ

د اسراییلو تاریخ، یا د اسراییلو د خلکو تاریخ، چې ځینې وختونه یې د لرغونتوب لرغونو وختونو هم ورسره وي، د د اسراییلو او یهودیت د پیل څخه (~۱۲۰۰) تر بار کوچبا پاڅون کې د ماتو (۱٣۶ میلادي) پورې تاریخ ته ویل کېږي. دا تاریخ د دې خلکو د رامنځته کېدو څخه پیل کوي، کله چې دد سامریه د غرنیو سیمو بېلابېلې قبایل سره یوځای شول، د اسراییلو (~۱۰۰۰–۷۲۲) او یهودا (~۹۲۶–۵۸۶) د کوچنیو پاچاهیو سلسلې په لوانت کې، د یهودیت ټینګښت وروسته له بابلنی تبعید او د اورشلیم د معبد بیا رغونې یهود (۵۳۹–۳۳۳) کې، د یهودیت هیلنیز کول (له ۳۳۲ وروسته) او د مکابیانو پاڅونونه (۱۶۸–۱۶۱)، چې په نتیجه کې د یهودیه نوې پاچاهي سلسلې، د حسونیانو اوهیروډیانو رامنځته شوې، رانغاړي. رومي امپراتورۍ د زیلوتانو نور پاڅونونه په زور سره ماته کړل، اورشلیم او دویم معبد یې ویجاړ کړل (۷۰ میلادي)، ډېر یهودیانو یې د یهودا له سیمې وځپل یا وتښتول، او دوی ته یې په کلکه د اورشلیم د ننوتلو او هلته د بیا مېشتېدو اجازه نه کړه (۱۳۶ میلادي). دې پېښې د یهودیانو د خپل هېواد او ټولنې د بیا جوړېدو هیله د اوږدې مودې لپاره ختمه کړه.