توبیګین
| توبینګن Tübingen | |
|---|---|
| هېواد | المان |
| ایالت | بادن-وورتمبرګ |
| ولسوالۍ | توبینګن |
| مساحت | ۱۰۸.۱۲ کیلومتره مربع |
| نفوس | شاوخوا ۹۲,۰۰۰ (۲۰۲۳) |
| پوستي کوډ | ۷۲۰۷۰ – ۷۲۰۷۶ |
| د تلفن کوډ | ۰۷۰۷۱ |
| موټر کوډ | TÜ |
| د پوهنتون تاسیس کال | ۱۴۷۷ ز. |
| رسمي سایټ | |
توبینګن (په الماني: Tübingen) د المان هېواد په سوېل لوېدیځ کې پروت یو ښار دی چې د بادن-وورتمبرګ ایالت په منځنۍ برخه کې موقعیت لري. دا ښار د توبینګن ولسوالۍ اداري مرکز دی. توبینګن د خپل پخواني او تاريخي پوهنتون، ښکلو باراني سیندونو، او نیکارسټراسن (Neckarstal) په نوم د ښکلي درې له امله نړیوال شهرت لري. دا ښار د اوبو لرغونو کانالونو او لوړو کروندو لرونکو ودانیو له امله ډېر پام ځانته اړوي.
جغرافیه
[سمول]توبینګن ښار د شوابین الب (Swabian Alb) غرونو په شمالي برخه کې پروت دی. د ښار له منځ څخه د نیکار سیند (Neckar) تیریږي چې ښار په دوو برخو ویشي. د ښار شاوخوا سیمې ډبرینې، ځنګلۍ او غرڅینې دي. د توبینګن اقلیم معتدل دی، خو د غرونو په سیمو کې د تودوخې درجه یو څه ټیټه وي او په اوړي کې اورښت ډېر وي.
تاریخ
[سمول]د توبینګن سیمه د لرغونو زمانو راهیسته مېشته وه. په ۱۱۹۱ زېږدیز کال کې د توبینګن کلا (Burg Hohentübingen) لومړی ځل په اسنادو کې یادونه شوې ده. په ۱۲۳۱ کال کې توبینګن د ښار حیثیت ترلاسه کړ. په ۱۳۴۲ زېږدیز کال کې دا ښار د وورتمبرګ (Württemberg) خاورې ته الحاق شو.
په ۱۴۷۷ زېږدیز کال کې، ارشیدوک ابرهارد اول (Eberhard I) د توبینګن پوهنتون تاسیس کړ، چې دا پوهنتون په المان کې ترټولو پخوانیو پوهنتونو له ډلې ګڼل کیږي. دا پوهنتون وروسته د ښار د فرهنګي او اقتصادي ودې اصلي محرک وګرځېد.
اداري وېش
[سمول]د توبینګن ښار اداري اړخه په ۱۸ برخو (Stadtteile) ویشل شوی دی. د ښار مرکزي برخه ډبرینې کوڅې لري چې په منځنیو پېړیو کې جوړې شوې دي.
وګړي
[سمول]د ۲۰۲۳ کال د سرشمېرنې له مخې، د توبینګن ښار نفوس شاوخوا ۹۲،۰۰۰ تنه دی. ډېری وګړي په الماني قومیت پورې اړه لري، خو د پوهنتون او نړیوالو څېړنیزو مرکزونو له امله ډېر بهرني زده کوونکي او کارپوهان په دې ښار کې ژوند کوي. د ښار نفوس ځوان دی، ځکه چې د پوهنتون محصلین یې د ټولنفوس لویه برخه جوړوي.
اقتصاد
[سمول]توبینګن یو فرهنګي ښار دی، خو اقتصاد یې یوازې په زده کړو پورې تړلی نه دی. په ښار کې د طبي تجهیزاتو، درملجو، او بیوتکنالوژي شرکتونو مهم مرکزونه شتون لري. سربېره پر دې، د پوهنتون له خوا اداره کیدونکي روغتونونه او څېړنیز مرکزونه په زرګونو کسانو ته دندې برابروي. ګرځندوی هم د ښار په عاید کې مهم رول لوبوي.
فرهنګ او زده کړې
[سمول]د توبینګن پوهنتون (Eberhard Karls Universität Tübingen) د نړۍ له غوره پوهنتونو څخه شمیرل کیږي. په دې پوهنتون کې الهیات، فلسفه، طب، او حقوق په ځانګړي ډول تدریسیږي. ډېری نابغه او مشهور شخصیتونه لکه فیلوسوف هیګل (Hegel)، شاعر هولدرلین (Hölderlin)، او ستورپوه کپلر (Kepler) په دې ښار کې زده کړې کړي دي.
په ښار کې فرهنګي فعاليتونه ډېر دي؛ په اوړي کې د سیند پر سر بېلابېلې لوبې، موسیقۍ غونډې، او د سینما فستیوالونه کیږي. د توبینګن ښار لرغونی بازار (Marktplatz) د خلکو د راټولیدو اصلي ځای دی.
مشهور شخصیتونه
[سمول]- فریډریش هولډرلین - شاعر
- ویلهلم هیکل - لیکوال
- یوهانس کپلر - ستورپوه
- فریډریش میسچر - د DNA کشف کوونکی