بیربل
| |||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 | |||||||||||||||||||||||||
| Mantri, Mukhya Mantri, Raja | |||||||||||||||||||||||||
| د شخص معلومات | |||||||||||||||||||||||||
| زېږون نوم | Mahesh Das | ||||||||||||||||||||||||
| پيدايښت | ۱۵۲۸[۱][۲][۳] | ||||||||||||||||||||||||
| مړینه | 16 February 1586 (aged 58) سوات ولسوالۍ |
||||||||||||||||||||||||
| مذهب | Hinduism Din-e-Ilahi |
||||||||||||||||||||||||
| مور | Anabha Davito
|
||||||||||||||||||||||||
| آخري معلومات | |||||||||||||||||||||||||
| کار/مسلک | سياستوال ، شاعر | ||||||||||||||||||||||||
سمول  |
|||||||||||||||||||||||||
مهیش داس ( ; ۱۵۲۸ – ۱۶ فبروري ۱۵۸۶ [۵] )، چې په مشهور ډول د خپل لقب راجه بیربل په نوم پیژندل شوی د هند یو وزیر او د مغل امپراتورۍ قوماندان و. هغه په هند برصغیر کې د هغو ولسي کیسو لپاره پیژندل کیږي چې د هغه په عقل باندې متمرکزې دي. هغه د اکبر لخوا ټاکل شوی و او د هغه یو له خورا مهمو درباریانو څخه و، د نوارتناس (نهه جواهراتو) په نوم د یوې ډلې برخه وه. د ۱۵۸۶ کال په فبروري کې، ] د سوات په یوه ولسوالۍ کې چې اوس مهال سوات پاکستان کې راځي د یو پاڅون د ماتولو لپاره د پوځ مشري وکړه چیرې چې هغه د ډیرو سرتیرو سره په یوه کمین کې ووژل شو چې د یاغي یوسفزي او ګاونډیو قبیلو په وړاندې په بشپړ پیمانه جګړه بدله شوه. هغه یوازینی هندو و چې دین الهي یې غوره کړ، هغه مذهب چې د اکبر لخوا تاسیس شوی و.
ځايي ولسي کیسې په عمده توګه په ۱۹ پیړۍ کې د اکبر سره د هغه د تعاملاتو په جریان کې راڅرګندې شوې، په دې توګه د هند په ټوله نیمه وچه کې د نیمه افسانوي شخصیت په توګه لا پراخه شوې. په هرصورت، دا کیسې عموما د عصري تاریخ پوهانو لخوا د افسانوي په توګه بیان شوي دي. [۶]
وژنه
[سمول]د یوسفزي افغان قبیلې د مغل واکمنۍ پر وړاندې د سیند د ختیځې غاړې په اوږدو کې بغاوت پیل کړی و. وروسته له هغه چې د ناکراریو د ځپلو لپاره لیږل شوي ځواکونه زیانمن شول، اکبر بیربل د هغو ځواکونو سره واستاوه چې له هغه ځایه افغانان په غونډیو کې په چمتو ځایونو کې انتظار وو. [۷] په پایله کې د کمین او درنې ماتې په ترڅ کې، بیربل او له 8000 څخه ډیر سرتیري د بونیر د مالندري دره ته نږدې ووژل شول. [۸] دا جګړه د مالندري دره په نوم پیژندل کیږي. اکبر د دې ماتې خبر څخه حیران شو او ویل کیږي چې د خپل غوره درباري د له لاسه ورکولو په اړه یې غم څرګند کړ او د دوو ورځو لپاره یې خواړه یا څښاک ونه خوړل. [۹] هغه غمجن و ځکه چې د هغه جسد د هندوانو د سوځولو لپاره ونه موندل شو (که څه هم په ځینو سیمه ایزو یوسفزي ولسي کیسو کې، د یو "لوړ رتبه افسر" یادونه شتون لري چې جسد یې په یوه کنده کې وغورځول شو یا د ډبرو لاندې ښخ شو - د ځایی خلکو لخوا د بیربل په توګه ګمان کیږي، مګر د دې کیسې هیڅ تایید شوی حساب نشته). [۱۰] اکبر اعلان وکړ چې دا د هغه د تخت ته د رسیدو راهیسې د هغه ترټولو لویه تراژیدي وه. [۱۰]
بدایوني لیکي، [۱۱]
پاچا د هېڅ ستر درباري د مړينې لپاره دومره غم ونه کړ لکه د بېر بل لپاره. هغه وویل: «افسوس! هغوی حتی ونه توانېدل چې د هغه جسد له درې (تنګي) څخه راوباسي، څو ښايي وسوځول شي.» خو وروسته یې ځان ته تسلي ورکړه او ویې ویل چې بېر بل اوس له ټولو د ځمکې تړاوونو ازاد او خپلواک شوی دی، او لکه څنګه چې د لمر وړانګې د هغه لپاره بس دي، نو اړتیا نشته چې هغه د اور په وسیله پاک کړل شي.
سرچینې
[سمول]- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ د برېتانيکا انلاين پوهنغونډ پېژند: https://www.britannica.com/biography/Birbal — سکالو پېژند: Birbal — خپرېدونېټه: ۹ اکتوبر ۲۰۱۷ — سرليک: Encyclopædia Britannica
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ CERL Thesaurus ID: https://data.cerl.org/thesaurus/cnp01227849 — سکالو پېژند: Bīrabala — خپروونکی: Consortium of European Research Libraries — منښتلیک: Open Data Commons Attribution License او Creative Commons Attribution 2.0 Generic
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ NUKAT ID: https://wikidata-externalid-url.toolforge.org/?p=1207&url_prefix=http://nukat.edu.pl/aut/&id=n98007256 — سکالو پېژند: Birbal
- ↑ https://pantheon.world/profile/person/Birbal — خپرېدونېټه: ۹ اکتوبر ۲۰۱۷
- ↑ "Bīrbal | Indian courtier". Encyclopedia Britannica (in انګليسي). خوندي شوی له the original on 26 January 2021. ترلاسهکېدو نېټه 2020-12-26.
- ↑ Meenakshi Khanna, ed. (2007). "Section 1: Kingship and Court Mixing the Classic with the Folk". Cultural History of Medieval India. Berghahn Books. pp. 24–44. ISBN 978-81-87358-30-5.
- ↑ Amita Sarin (21 March 2005). Akbar and Birbal. Penguin Books Limited. p. 64. ISBN 978-81-8475-006-5. ترلاسهکېدو نېټه 30 June 2013.
- ↑ Richards, John F. (1995). The Mughal Empire. Cambridge University Press. pp. 49–51. ISBN 978-0-521-56603-2. ترلاسهکېدو نېټه 29 June 2013.
- ↑ Beatrice K. Otto (1 April 2001). Fools Are Everywhere: The Court Jester Around the World. University of Chicago Press. ISBN 978-0-226-64091-4. ترلاسهکېدو نېټه 29 June 2013.
- ↑ ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ Janik, Vicki K. (1 January 1998). Fools and Jesters in Literature, Art, and History: A Bio-Bibliographical Sourcebook. Greenwood Publishing Group. pp. 91–96. ISBN 978-0-313-29785-4. ترلاسهکېدو نېټه 17 August 2020.
- ↑ Mehta J L. Advanced Study in the History of Medieval India-II. Sterling Publishers Pvt. Ltd. pp. 264, 305, 321, 335. ISBN 978-81-207-1015-3. ترلاسهکېدو نېټه 29 June 2013.