انساني فطرت
انساني فطرت (انګليسي ژبه: Human Nature) هغو بنسټیزو ځانګړتیاوو او خویونو ته ویل کېږي چې ټول انسانان یې په طبیعي ډول له ځان سره لري. که غواړو دا موضوع په خورا ساده ژبه بیان کړو، انساني فطرت داسې دی لکه د یو نوي موبایل "اصلي پروګرام"؛ کله چې یو ماشوم نړۍ ته راځي، ځینې فکرونه او احساسات لا دمخه د هغه په ذهن او بدن کې نصب وي. د بېلګې په توګه، هېڅوک یو ماشوم ته نه ورښيي چې کله وږی شي نو وژاړي، یا کله چې خپله مور وګوري نو په خندا شي؛ دا هر څه زموږ د وجود یوه طبیعي برخه ده. ساینسپوهان وايي چې په انساني فطرت کې مینه، وېره، د نورو سره مرسته کول او کله کله غوسه هم شامل دي. زموږ فطرت داسې دی لکه د یوې ونې تخم چې په خپل ځان کې د لویېدو او مېوې ورکولو ټول پلان لري، خو دا چې دا ونه به په کوم ډول خاوره کې لویه شي او څومره پاملرنه به ورته وشي، دا زموږ په روزنه او چاپیریال پورې اړه لري.
د انسان په فطرت کې د پوښتنې کولو او پلټنې مینه ډېره زیاته ده، ځکه خو انسانانو وکولای شول چې الوتکې جوړې کړي، کمپیوټرونه اختراع کړي او د ستورو په اړه معلومات ترلاسه کړي. موږ په فطري ډول غواړو چې له نورو سره یوځای ژوند وکړو، ځکه یوازیتوب د انسان لپاره ډېر ستونزمن وي او زموږ ذهن د ملګرتیا او محبت غوښتونکی دی. زموږ په مغز کې ځینې برخې شته چې په اتومات ډول زموږ د ژوندي پاتې کېدو لپاره کار کوي؛ د بېلګې په توګه، کله چې موږ خطر احساس کړو، زموږ زړه په تېزۍ سره درزیږي، دا ځکه چې زموږ فطرت موږ د ځان ساتنې لپاره چمتو کوي. دا هر څه د انسان د پېچلي خو ښکلي فطرت برخه ده. که موږ غواړو یو ښه او ارامه ژوند ولرو، نو باید خپل فطرت وپېژنو او هڅه وکړو چې خپلې نېکې غریزې لکه مینه، زغم او بښنه پیاوړي کړو او پر غوسې، کینې او بدبېنۍ غالب شو. دا پوهه موږ سره مرسته کوي چې نه یوازې خپل ځان، بلکې نور انسانان هم په سمه توګه درک کړو او له هغوی سره په سوله او صمیمیت کې ژوند وکړو، ځکه په اصل کې موږ ټول د یو شان احساساتو او اړتیاو لرونکي یو.
د فطرت او چاپیریال اړیکه
[سمول]ډېری خلک پوښتنه کوي چې ایا موږ خپل خویونه له مور او پلار څخه اخلو او که یې له ټولنې زده کوو؟ حقیقت دا دی چې انساني فطرت د دواړو ترکیب دی. زموږ "جینونه" (Genetics) موږ ته بنسټیزه نقشه راکوي، خو زموږ "چاپیریال" (Environment) موږ ته شکل راکوي. که یو ماشوم په یوه مینه ناکه کورنۍ کې لوی شي، د هغه په فطرت کې شته ښېګڼې ډېر ژر وده کوي.