محمود طرزي

د ويکيپېډيا لخوا
ورټوپ کړه: گرځښت, پلټل
محمود طرزي
محمود طرزي
محمود طرزي

محمود طرزي د غلام محمد خان طرزي ځوي ، د سردار احمد خان بن سردار پاینده محمد خان لمسی په ۱۲۸۵ ﻫ ق کال په کابل کې زیږېدلی دی او په ۱۳۵۳ ﻫ ق کال په استانبول کې مړ شو. او ځنې دده د زیږېدنې ځای د غزني دال ملک ښئي . طرزي د خپل پلار، غلام محمد سره یو ځای هند ته لاړ. ( غلام محمد د امير عبدالرحمن خان له خوا تبعید شو) او بیا وروسته له درې کلونو نه له هند نه عثمانیه ته لاړ.

که څه هم د محمود طرزي پښتو لیکنې په لاس کې نشته خو څنګه چې دی په اصل کې پښتون ؤ او د پښتو ژیې سره ئې مینه درلوده، او پښتو ته یې د یادونې وړ خدمت کړی دی ، د لومړي ځل لپاره دده په موده کې په سراج الاخبار کې پښتو ونډه پیدا شوه نو دده د شخصیت جاج ضروري بریښي.
طرزي د رسمي کار له پیل نه د مخه په عربي هیوادونو په ځانګړې توګه سوریه او صغیري اسیا کې یوه موده تېره کړې وه او د لویدیځ نوی مدنیت، د شام، عثمانیه او د مصر تحولات ئې له نزدې نه ولیدل. او په پای کې دګټورو هیلو او ارمانونو سره د هیواد د فرهنګي او مدني خدمت لپاره وطن ته راغی ، دی یو فاضل شخصیت ؤ. لیکوال او شاعر ؤ ،په نظم او نثر کې د یو مکتب خاوند بلل کیږي. د امير حبيب الله خان د سلطنت په موده کې ئې د سراج الاخبار او سراج الاطفال په خپرونو، ژباؤنو او نورو لیکنو لاس پورې کړ او د افغانستان په ادبي او سیاسي چاپېریال کې لوی انقلاب او بدلون راووست. که څه هم اثا ر ئې د لفظا له مځې متو سط او نظم ئې کمزوری دی خو د معنی له مخې د ستاینې وړ دی او له ده نه وروسته تر ډیره وخته ځنې کسان دده د سبک تر اغیزې لاندې وو.

محمود طرزي

محمود طرزي په داسې وخت کې هیواد ته راغی چې افغانستان د کورنیو او بهرنیو جګړو نه لږ څه دمه وهلې وه نو ځکه په هیواد کې ادبې او علمي هلو ځلو لپاره زمینه برابره وه. دوه ملکي او عسکري ښونځي د حیب الله خان په زمانه کې د حبیبه او خربیه په نومونو پرانیتل شول، د سراج الا خبار مها لنۍ په خپرونو پیل وکړ، سنګي ، خروفي او زینګو ګرافي چاپخونه کابل ته راورسېده، په خلکو کې یو فکري او ادبې غورځنګ او د خپلواکۍ غوښتنې احساس رلوزېږېد . د حبیبی په ښونځي کې د قرانکریم،دیني علومو او ادبیاتو، یر بېره زمک انځورنه، تاريخ، ریاضیات، کيميا، فزيک، دري، اردو او انګلیسي ژبې هم تدریس کیدلې او د لومړي ځل له پاره د پښتو ژبه ددې ښونځې په تعلیمط نصاب کې شامله شوه، د درسي چارو د پرمختګ او پراختیا لپاره په دې ښونځې کې دارالتالیف تا سیس شو او د حبیبې د دارالتالیف په نامه یادېده. ځنې کتابونه به دلته او ځنې به هندوستان په سنګي چا پخونو کې چاپېدل.
د سراج الا خبار پنځلس ورځنۍ مهالنۍ د محمود طرزي په لیکنې په ډیره ښه ژینګو ګرافي له چا په راوتله. دې جریدې په خپل وروستي کال ۱۲۹۷ د سراج الاطفال په نامه یوه بله خپرونه هم خپره کړه، څنګه چې له نامه نه ئې څرګندیږي دا خپرونه په څلورو پاڼو کې د کوچنیانو لپاره خپریده او څو میاشتې وروسته ئې له سراج الا خبار سره یو ځای سقوط وکړاو خپل ځای ئې دامان افغان او ارشاد النسوان خپرونو ته پریښود .