عباس ۱
.png){kind=small} ستر عباس |
|
|---|---|
 |
|
| زېږېدنه | ۱۵۷۱ |
| مړينه | ۱۶۲۹ |
| کوړنی | صفوی کرنی |
| مخکنی حکمران | سلطان محمد خدابنده |
| پیرو | شاه صفی |
عباس ۱ یا ستر عباس (په فارسی: عباس بزرګ) د صفوی کورنی ځخه یو مشهور ایرانی شاه (پاچا) وو چی د ۱۵۸۷ کال څخه تر ۱۶۲۹ کال پورې یی په ایران کی حکومت کاوه. عباس د خراسان د ولایت یو والی (حکمران) وو چی په ۱۵۸۷ کال کی د کودتاه په مرسته د ایران شاه (پاچا) شو.
[سمول] د عباس حکومت
کله چی عباس ۱ د شاهی پر تخت کښیناست نو خپل مقر یی د قزوین څخه اصفهان ته نقل کړ او ایران په پراخه کولو یی پیل وکړ. عباس د ازبکی خانانو په خلاف په جګړه پیل وکړ او دهغه پوځ پدی وخت کی کندهار هم ونیو. عباس هم د انګلستان او نورو اروپایی هېوادونو سره دیپلوماتیک اړیکې تنګی کړی او دا د دی لپاره چی د عثمانی ترکیی پر ضد د غرب سره په تژدې اریکو ځان پیاوړی کړی. په ۱۶۰۲ کال کی عباس د عثمانی امپراطوری په خلاف جګړې وکړه او تر جګړو وروسته تبریز، ایروان او کارس د عباس لاس ته ورغلل. په ۱۶۰۶ کال کی عباس د انګریز په مرسته خپل پوځ عصری کړ او د سیس د ښار جګړه کی یی عثمانی پوځ ته ماته ور کړه. په دی وخت کی آذربیجان، کردستان، موصل او بغداد لاس ته ورغلل. عباس د انګریز جنګی بیړیو په مرسته یی پوځ د فارس په خلیج کی سمندری غله له منځه یوړه. د پرتوګالی مستعمره (هرمز) یی هم ونیو. تر دغو کامیابیو وروسته عباس د مغلولو پر پاچایی برید وکړ او د ایران سرحد یی د آباسن سیند ته ورساوه.
