سهيونېزم

د ويکيپېډيا لخوا
ورټوپ کړه: گرځښت, پلټل
د اسرايل رپی, دا رپی په ۱۸۹۰ کال کې د سهيونيستي خوځښت د پيلام په توګه پېژندل شوي وو،

دا رپی په ۱۸۹۰ کال کې د سهيونيستي خوځښت د پيلام په توګه پېژندل شوي وو، سهيونېزم د يهودو يو نهضت دی چې پخوايې هدف په فلسطين (ارض موعود) کې د يهودو راغونډونه او دوی ته د يوه خپلواک دولت تاسيس او بيا يې هدف په فلسطين کې د هغه دولت پراختيا او د انټي سيمټيزم (د يهودو سره دښمني) په مقابل کې تياري شو. د دې غورځنګ نوم د (صهيون) د کليمې سره اړيکې لري، او په ١٨٨٠ م کې چې يهود د روس تزاريانو ډله ډله تبعېدول او په ډېرو نورو ځايو کې سپکېدل، منځ ته راغی. - يهوديان چې د يوروشلم تر ورانولو (٧٥م الد دروميانو په لاس) وروسته په ټوله نړۍ کې خپارل شول، خپل ديني او فرهنګي يووالی يې وساته او په نورو ملتونو ګډنه شول. دوی تل خپلې خاورې ته دبيا راتګ هيله درلوده او د دې کار لپاره يې ډېر نهضتونه منځ ته راوستل، خوبريالي نه شول، خو نوی صهيونيزم د آنټی سيمټيزم تر پيدا کېدو وروسته د نونسمې پېړۍ په اواخرو کې په ختيزې اروا کې د اروپايي ناسيونالسټو نهضتو تر اغېز لاندې منځ ته راغی او مشر يې تيودورهرتسل (١٨٦٥-١٩٥٤) يو مجارستانی اخبار چلوونکی و. د دې نهضت ملاتړ د نړۍ و ټولو يهودو وکړ او لومړۍ کنګره يې په (١٨٧٩ م) کې جوړه شوه. په فلسطين کې و يهودو ته د وطن موندلو زيار په هغه وخت کې بريالی نه شو، ځکه چې فلسطين په هغه وخت کې د عثماني ترکيې تر تصرف لاندې و. د ١٩١٧ م کال په نومبر کې د يوه يهودي پوه (وايزمن، چې بيا د اسرائيلو د دولت لومړنی جمهور رئيس شو) د کوښښونو په اثر د انګلستان دولت د بالفور اعلاميه صادره کړه او د يهودو غوښتنه تاييده شوه. په دې وخت کې د يهودو مهاجر ډله ډله د نړۍ له مختلفو ځايو څخه فلسطين ته راغله او د يوه نوي دولت بنسټ کيښودل شو. د دوو نړيوالو جګړو په منځ کې په تېره بيا د دوهمې جګړې په دوران کې ډېر يهود فلسطين ته راغله، خو د دوی مهاجرت د فلسطيني عربو له مقاومت سره مخامخ شو او نتيجه يې د يهودو او عربو سترې جګړې شوې. تر دويمې نړيوالې جګړې وروسته ملګرو ملتونو د فلسطن د تجزيې او د يهودو د دولت د تاسيس سره موافقه وکړه او دغه دولت د انګرېزانو له وتو (١٩٤٨ م) او د فلسطينيانو د تسلط ترختمېدو وروسته منځ ته رغی. نن دغه دولت د نړۍ د ټولو يهودو او نورو کسانو له خوا حمايه کېږي. صهيونيزم زموږ په عصر کې د نړيوال امپرياليزم په ملګرتيا د اسلام او کمونيزم ضد يو ستر اورګان دی.