روسيه

د ويکيپېډيا لخوا

روسيه

د روسۍ فدرالی جمهوريت له ټولو لوی هېواد دی او مساحت ئی ١٧٠٧٥۴٠٠ کلومترونه مربع دی

همدا مخ د چټک ړنګېدو لپاره نومول شوی.
ددې کړنې سبب دا دی "د دغه مخ مېنځپانګه په پاړسي ژبه ده". که چېرته تاسو د دغه چټک ړنګېدو سره بډوالی (مخالفت) لری، نو مهرباني وکړی د همدې مخ د خبرې اترې په څانګه کې خپله څرګندونه وليکی. که چېرته په ښکاره ډول همدا مخ د چټک ړنګېدو د شرطونو سره سم نه وي، او يا هم تاسو دا مخ رغول غواړی نو مهرباني وکړی همدا يادښت لرې کړی.

مديرانو، مخکې د ړنګولو نه دا وګورۍ چې همدې مخ سره څه تړلي که نه او د مخ پېښليک (وروستني سمادونې) هم وڅارۍ

روسیه (روسی: Россия، واج‌نویسی: روسیا) با نام رسمی فدراسیون روسیه (Российская Федерация، راسیسکایا فدراتسیا) پهناورترین کشور جهان است که در شمال اوراسیا قرار دارد. این کشور در آسیای شمالی و اروپای خاوری واقع است و با اقیانوس آرام شمالی و اقیانوس منجمد شمالی؛ و نیز با دریای خزر، دریای سیاه، و دریای بالتیک مرز آبی دارد. روسیه با ۱۴ کشور آسیایی و اروپایی مرز زمینی دارد و با کشورهای پیرامون دریای برینگ، دریای ژاپن، دریای خزر، دریای سیاه، و دریای بالتیک ارتباط دریایی دارد.

روسیه با ۱۷٬۰۷۵٬۴۰۰ کیلومتر مربع وسعت، پهناورترین کشور جهان است. پهناوری روسیه دو برابر مساحت کانادا یا چین یا ایالات متحده آمریکا است. این کشور در عرضهای بالای جغرافیایی واقع شده‌است و بیشتر مناطق کشور سردسیر و کم بارش است. به همین دلیل بیشتر مناطق این کشور (به ویژه سرزمین بزرگ سیبری) خالی از سکنه هستند و کشاورزی در این مناطق میسر نیست. پایتخت روسیه شهر مسکو است که در باختر و بخش اروپایی کشور است.

روسیه حدود ۱۴۲ میلیون تن (براورد ۱۳۸۷) جمعیت دارد، که از این دید در جهان نهم است. تراکم جمعیت روسیه ۳/۸ تن در هر کیلومتر مربع است که از پایینترین نرخهای تراکم جمعیت در جهان است. همچنین نرخ رشد جمعیت در این کشور منفی است. بیشتر جمعیت روسیه در غرب این کشور (بخش اروپایی) زندگی می‌کنند. حدود ۸۰ درصد (۱۱۵ میلیون تن) از مردم روسیه از نژاد روسی هستند و سایر نژادهای این کشور عبارتند از: تاتار، اوکراینی، چوواش، چچنی، ارمنی، ترک، داغستانی، مغول، آواری، اینگوش، چرکس، بالکار، اوستیایی، آذری، گرجی، و...

زبان رسمی روسیه، زبان روسی است. ولی ۲۷ زبان رسمی دیگر نیز در جمهوری‌ها و مناطق خودگردان این کشور وجود دارد. روسیه ۲۱ جمهوری خودگردان دارد که بیشتر در جنوب باختر کشور (قفقاز شمالی) قرار دارند، که برخی از آنها مانند داغستان، تا حدود ۲۰۰ سال پیش جزئی از ایران بوده‌اند. روسیه فرهنگ پرباری دارد و نوسندگان معروفی مانند تولستوی روسی بوده‌اند.

روسیه تا پیش از قرن هجدهم یک حکومت نه چندان نیرومند در خاور اروپا بود و وسعت آن چندان زیاد نبود. تا اینکه در آغاز قرن ۱۸ میلادی و با اقداماتی که تزار پتر بزرگ برای غربی کردن و گسترش ارضی روسیه انجام داد، این کشور به یک امپراتوری پهناور و نیرومند تبدیل شد. در سال ۱۲۹۶ هجری خورشیدی (۱۹۱۷) انقلاب کمونیستی در این کشور به وقوع پیوست و نام کشور به «اتحاد جماهیر شوروی» تغییر یافت. در سال ۱۳۷۰ (۱۹۹۱) شوروی پس از جنگ سرد طولانی با غرب فروپاشید و فدراسیون روسیه به جای آن نشست.

واحد پول روسیه روبل است. اقتصاد روسیه صنعتی و نیز وابسته به منابع بزرگ انرژی این کشور به ویژه گاز است. و راههای ترابری این کشور نیز بسیار مهم هستند. روسیه با تولید ناخالص داخلی ۱۲۸۹ تریلیون دلار در سال ۱۳۸۶، هفتمین اقتصاد بزرگ جهان بوده‌است. اقتصاد این کشور بر پایه سرمایه داری و خصوصی سازی است، که این موضوع پس از فروپاشی شوروی و رهایی از اقتصاد دولتی و سوسیالیستی انجام شد.

اکنون دمیتری مدودف رییس جمهور روسیه‌است، ولی ولادیمیر پوتین که اکنون نخست وزیر است، فرمانروای واقعی کشور محسوب می‌شود. سیاست کنونی روسیه، همکاری و عدم تنش با غرب و تلاش برای اتحاد کشور است. ولی به خاطر گسترش ناتو به شرق و پس از درگیری روسیه با گرجستان بر سر اوستیای جنوبی، روابط روسیه و غرب به تیرگی گراییده‌است. روسیه با ایران در مسائل اقتصادی، به ویژه راه اندازی نیروگاه اتمی بوشهر همکاری دارد؛ ولی مدتها است که در راه اندازی این نیروگاه تاخیر می‌کند و عملا از ایران به عنوان یگ برگ برنده در رویارویی با غرب استفاده می‌کند.

[سمول] تاریخ

نگاه کنید به: روسیه تزاری

[سمول] تقسیمات کشوری

[[پرونده:Russian-regions.png|thumb|centre|600px|نقشه تقسیمات کشوری روسیه؛ سبز:جمهوری - کرمی:سرزمین - قهوه‌ای:استان - زرد:ناحیه خودمختار - آبی:استان خودمختار یهودی - صورتی:۲ شهر فدرال مسکو و سن پترزبورگ]] کينډۍ:تقسیمات کشوری روسیه

[سمول] جغرافیا

روسیه در آسیای شمالی و اروپای خاوری واقع است و با اقیانوس آرام شمالی و اقیانوس منجمد شمالی؛ و نیز با دریای خزر، دریای سیاه، و دریای بالتیک مرز آبی دارد. روسیه با ۱۴ کشور آسیایی و اروپایی مرز زمینی دارد و با کشورهای پیرامون دریای برینگ، دریای ژاپن، دریای خزر، دریای سیاه، و دریای بالتیک ارتباط دریایی دارد.

همسایگان زمینی روسیه عبارتند از:

در جنوب خاور (آسیا): کره شمالی، چین، مغولستان، و قزاقستان

در جنوب باختر (قفقاز): جمهوری آذربایجان و گرجستان

در باختر (اروپا): اوکراین، بلاروس، لتونی، استونی، فنلاند، و نروژ؛ و در بخش جدامانده کالینینگراد با کشورهای لیتوانی و لهستان

جستار وابسته: فهرست دریاچه‌های روسیه

[سمول] فرهنگ

ایوان الکسیویچ بونین

[[پرونده:Moscow - Saint Basil's Cathedral (towers).jpg|thumb|250px|کلیسای سن باسیل در مسکو]]

کالینکا

[سمول] جستارهای وابسته

[سمول] پیوند به بیرون

پس پرده فروپاشی اتحاد شوروی ۱۹۹۱- ۱۹۱۷

[سمول] منابع

ویکی پدیای انگلیسی
تاریخ ایران و جهان، سال دوم آموزش متوسطه، رشته علوم انسانی، سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی، ۱۳۸۲.
لارنس لاکهارت، انقراض سلسله صفویه و ایام سلطه افاغنه بر ایران (بخش روابط ایران و روسیه)، ترجمه مصطفی قلی اعتماد، تهران، ۱۳۴۳.

[سمول] نگارخانه

Russia ۸۷٫۷۴۴۹۴E ۶۶٫۲۰۰۳۴N.jpg تصویر ماهواره‌ای روسیه	بندر سوشی در کناره دریای سیاه	رود واسیوگان در باختر سیبری	سارانپائول
Peter der-Grosse ۱۸۳۸.jpg پتر بزرگ، تزار روسیه	Lenin ۱۹۲۰.jpg ولادیمیر لنین، بنیانگذار اتحاد جماهیر شوروی	Soviet soldiers moving at Stalingrad۲.jpg سربازان شوروی در جنگ جهانی دوم	یوری گاگارین، نخستین فضانورد جهان
Victory Day Parade ۲۰۰۸-۱۸.jpg دمیتری مدودف و ولادیمیر پوتین	مناطق روسیه بر پایه تولید	۵۲۳۱۶۵۳۲ b۲۷۵۷۴ec۰۳ o.jpg دانشگاه مسکو	نقشه کشورهای دارای زبان روسی
Russia-Moscow-Cathedral of Christ the Saviour-۶.jpg ساختمانی در روسیه	لئو تولستوی، نوسنده روس (۱۲۸۹-۱۲۰۷)