د افغان-انګرېز لومړۍ جګړه

د افغان او انګریز لومړی جګړه
تاريخ	۱۸۳۸-۱۸۴۲
هېواد	افغانستان
پوځونه
بریتانوی امپراطوری	افغانستان
قوماندان
وېليم حې مېکناټن John Keane William مونټ سټوارټ الفنسټن George Pollock	امير دوست محمد خان سردار محمد اکبر خان

د افغان ـ انګرېز لومړنۍ جګړه په کال ۱۸۴۲ زېږيز کې د برتانوي ـ هند لخوا په افغانستان باندې د يرغل په ترڅ کې پيل شوه . دا د نړۍ په تاریخونو کې د لويې لوبې په نوم ياده شوې او دا ځکه چې د ۱۹ مې پېړۍ د ځواک پر سر د ښکرورو دوو ځان منليو روسيې او امريکي ـ انګرېز لخوا په منځني اسيا باندې د خپل نفوض اچولو د سيالي په ترڅ کې توده شوه، خو په منځ کې ېې ډېر بې ګنا ولسونه ښکېل شول. او دا د ختيځې هندي کمپنۍ چې انګرېزانو ېې په پلمه هند او شاوخوا سيمې ونيولې اود خپل د لالچ له کبله د نفوض زياتولو پلانونه جوړول وغځوله . دانګرېزانو په تاريخ کې د افغان ـ انګرېز جګړو ته د انګرېز راج يا انګرېز قوت لپاره د يو ډېر لوی ګوزار په سترګه کتل شوی . کله چې امير دوست محمد خان په افغانستان کې پاچا شو ، شاه شجاع هند ته ولاړ او دا وخت انګرېزانو ته په افغانستان کې د مداخلې لاره برابره شوه. انګرېزانو د افغانستان اصلي وارث شاه شجاع ګاڼه ، او دا چې په هغه کې ېې خپلې ګټې ليدلې وې نوځکه ېې د مرستې ژمنې ورسره وکړې او راپه مخه ېې کړ . د ۱۸۳۹ زېږدي کال په اپرېل کې ېې په کندهار او د همدې کال د اګست په مياشت کې ېې په کابل کې د پاچا په توګه اعلان کړ . خو په زرګونو انګرېزان ورسره وه . شاه شجاع په نامه پاچا و ، ټولې چارې او واک و اختيار د انګرېزانو په لاس کې وه . دا وخت امير دوست محمد خان له څو تنو زامنو سره مزار شريف او بيا بخارا ته ولاړ .