اناپلازموسېز

د ويکيپېډيا لخوا
ورټوپ کړه: گرځښت, پلټل

اناپلازموسېز (په انګرېزي: Anaplasmosis) يوه انتاني ناروغي ده چې د شخوند وهونکو څارويو د رکېټېسيا پرازيت، اناپلازما جنس باکټېريا، په سبب رامنځ ته کېږي. دا باکټېريا د وينه زبېښونکو کنکو په وينه کې ژوند کوي. همدا راز دا باکټېريا په درمليزو چارو لکه جراحي، د څارويو د ښکرونو د غوڅولو په وخت کې، د څارويو خصي کولو او د ټاټو اوزارو او هغو ستنو له لارې چې تعقيم شوي نه وي، جوړ انسان ته لېږدول کېږي.

که څه هم چې ددې ناروغۍ اصطلاح اکثراً د اخته څارويو سره اړونده ګڼل کېږی، خو همدا نوم د انسانانو انتاني ناروغۍ لپاره هم کارېږي چې د ناروغو څارويو په سبب رامنځ ته شوې وي.[1]

ژوند څرخ

د اناپلازما اورګانيزم د کنکو په ګېډه کې د يوه بشپړ ژوند څرخ نه تېرېږي. مچان بيا د همدغه اورګانيزم مېخانيکي لېږدونکي ګڼل کېږي، او په همدې توګه د دې ناروغۍ په پېښولو کې اهمه دنده نه لري. په دې ناروغۍ اخته زاړه څاروي د وينې د کمښت شديد حالت او عضلاتي تخريب سره مخامخېږي. خو په کم عمره څارويو کې او په ډېرو شخوند وهونکو څارويو کې د اناپلازما تر اخته کېدو وروسته کوم کلينيکي نښې نه ليدل کېږي خو دا ډول څاروي د همدغه اورګانيزم وړونکي وي.

دا چې همدا اورګانيزم د اخته څارويو په سرو کروياتو کې ځانونه د معافيتي نظام د بريد نه پټوي، نو په همدې دليل د دغه انتان د بشپړه له منځه وړلو کار ستونزمن کېږي. کله چې معافيتي نظام پر انتان د بري موندلو کې پاتې راشي، نو بيا همدا اورګانيزم وده کوي او د کوربه حالت ورانېدو خواته خوځوي.

وېش

د امريکا په جنوبي او لوېديځو سيمو کې اناپلازموسېز د کنکو په ډرماسېنټور جنس کې موندل کېږي. که څه هم چې واکسينونه جوړ شوي خو تر دې دمه يو هم د عامو خلکو د کارولو لپاره نه دي راوتلي. د ۲۰ مې پېړۍ په پيل کې، دې ناروغۍ د لوېديځې امريکا په اقتصاد لويه اغېزه کړې وه. په ۱۹۸۰ او ۱۹۹۰ کالونو کې، د کنک وژونکو داروګانو په مرسته د کنکو خپرېدل کنټرول شول او همداراز د اوږدمهاله اغېزو انټيبيوتيکي درملنې، لکه ټېټراسايکلين، وکولای شول چې د دغې ناروغۍ مخه تر دې حده ونيسي. اوس دې ناروغۍ ته د يوې سترې ستونزې په توګه نه کتل کېږي.

په تېرو لسيزو کې د اناپلازموسېز هم-مهاله انتان زياتې پېښې رامنځ ته شوي،[2][3][4] چې احتمالاً دا هغه بېلابېلې ځانګړنې او کلينيکي غبرګونونه دي چې په کنکو-لېږدنده-ناروغيو اخته ناروغانو کې لیدل شوي. په داسې کلينيکي تنظيماتو کې، د هم-مهاله انتان د موندلو لپاره لابراتوري آزمېښتونو ته اړتيا ده چې د مکرب ضد يوه مناسبه درملنه په کار واچولی شي.

په 2005 کال کې، اناپلازموسېز اووېس د مغولستان په غرڅو کې وموندل شو.[5] دا رنځزېږند او ورسره اړونده علايم (کمزوري، تبه او ژړ ميوکس مېمبرېن) پخوا د دې سيمې په ځنګلي پسونو او وزو کې ليدل شوی و خو په غرڅو کې د اناپلازموسېز اووېس دا لومړنۍ پېښه ده.

په آسټراليا کې، د غويانو اناپلازموسېز چې د اناپلازموسېز مارجينال په سبب رامېنځ ته کېږي، د دغه هېواد په شمالي او ختيځو برخو کې موندل کېږي. دا هغه سيمې دي چې د څارويو کنکې هلته ډېرې دي. احتمالاً دا کنکې (بوفيلس ميکروپلس) په ۱۸۲۹ کال کې د اندونيزيا نه د راوړل شويو څارويو سره يو ځای دې هېواد ته راغلې وي.[6]

کلينيکي نښې نښانې او تشخيص

د وينې شديد کمښت د دغې ناروغۍ يوه جدي نښه ده چې د زړه او رګونو کړنې اغېزمنې کوي لکه د زړه د فعاليت ډېرېښت چې د وينې کمښت په وخت کې پېښېږي. هېماټوريا يا په متيازو کې وينه د سره کروياتو د حل کېدو په سبب هم پېښېدلی شي. په ټول بدن په سيستمي نښو نښانو کې نس ناستی، انورېکسي او وزن بايلنه هم کېدای شي موجوده وي. په داسې وخت کې د ناروغ بدن وينه په جېمسه سره ولړل شي او اورګانيزم په وينه کې وپېژندل شي چې دا د ناروغۍ په پېژندلو کې يوه اهمه پروسه ده.[7]

درملنه او کنټرول

د دې ناروغۍ درملنه اکثراً د ډوکسيسايکلين په انتيبيوتيک ترسره کېږي. آکسيټېټراسايکلين او اميډوکراب هم په درملنه کې اغېزمن دي. د دې تر څنګ ملاتړه درملنه لکه د مايعاتو او د وينې سره کروياتو تذريق کولو اړتيا هم ليدل کېږي.[7]

د اناپلازموسېز واکسين جوړ شوی. هغه څاروي چې د دې اورګانيزم کوربانه دي، بايد له نورو څارويو بېل ووژل شي. د کنکو کنټرول ډېر ستونزمن خو ګټور کار دی. کنک وژونکي کيميايي مرکبات تر ډېره حده د کنکو په کنټرول او خپرېدا کې مرسته کولی شي.[7]

د ياد وړ پېښې

د ۲۰۰۹ کال د جولای په 30 مه، ډېوېډ لېټرمن خبر ورکړ چې هغه د اناپلازموسېز په انتان اخته شوی. هغه په دې باور و چې کله دی او د ده ۵ کلن ځوی په مېله دباندې وتلي وه نو دا ناروغي ورته د کنکې د چيچلو وروسته ورپېښه شوې.

سرچينې

  1. Error on call to template:cite web: Parameters url and title must be specified CDC - Anaplasmosis: Questions and Answers | Tickborne Rickettsial Diseases. URL accessed on 2009-08-18.
  2. Paul D. Mitchell,* Kurt D. Reed, and Jeanie M. Hofkes “Immunoserologic Evidence of Coinfection with Borrelia burgdorferi, Babesia microti, and Human Granulocytic Ehrlichia Species in Residents of Wisconsin and Minnesota” // Journal Of Clinical Microbiology, Mar. 1996, p. 724–727.
  3. Micha Loebermann, Volker Fingerle, Matthias Lademann, Carlos Fritzsche, Emil C. Reisinger “Borrelia burgdorferi and Anaplasma phagocytophilum Coinfection” // Emerging Infectious Diseases, Feb, 2006.
  4. Walid MS, Ajjan M, Patel N: Borreliosis And Human Granulocytic Anaplasmosis Coinfection With Positive Rheumatoid Factor And Monospot Test: Case-Report. The Internet Journal of Infectious Diseases. 2007; Volume 6, Number 1.
  5. Haigh J, Gerwing V, Erdenebaatar J, Hill J. 2008. A novel clinical syndrome and detection of Anaplasma ovis in Mongolian reindeer (Rangifer tarandus). J Wildlife Dis 44(3): 569-577.
  6. Error on call to template:cite web: Parameters url and title must be specified bovine anaplasmosis. Tick fever. Department of Agriculture, Fisheries and Forestry, Queensland Government. URL accessed on 14 June 2012.
  7. 7.0 7.1 7.2 Anaplasmosis reviewed and published by WikiVet, accessed 10 October 2011.


باندنۍ تړنې

  • CFIA د څارويو د ناروغيو مالومات