امام فخر الدين رازي
د ويکيپېډيا لخوا
|
|
د رازي نوم محمد كنيت يې ابو عبدالله او ابو الفضل، لقب يې فخر الدين ؤ، د نسب لړۍ يې پدې ډول ده: ابو عبدالله محمد بن عمر بن الحسين.
نيوليک |
[سمول] زوكړه:
رازي په ۵۴۴ هجري سپوږميز كال چې له ۱۱۵۰زېږيز كال سره سمون خوري په (رى) يا ننني هرات كې زېږېدلې دى. ځينې تاريخپوهان يې زوكړه د روژې په ۲۵مه ۵۴۳هـ س كال بولي. د پلار نوم يې عمر ابو القاسم او په ضياء الدين سره ملقب ؤ، دې د خپل وخت لوى صوفي، ويناوال، متكلم او محدثتوب سره سره يو ستر اديب هم ؤ. ده په خپله سيمه هرات) كې وعظ او نصيحت جاري وساتل. نو پدې ډول د خلكو لخوا په شېخ الاسلام او د (رى په خطيب) هم ونومول شو. او دده زوى (فخرالدين رازي) هم د خلكو لخوا د (ابن خطيب) د خطيب د زوى په نامه يادېده.
[سمول] لومړنۍ زده كړې:
امام فخر الدين رازي لومړنۍ زده كړېې له خپل پلار څخه د علم كلام او فقهې پهپيلكولو سره پيل كړې،د پلار له مړينې څخه وروسته يې فلسفه او نور فقهي زده كړې له ممجدد الدين الجليلي او الكمال المسناني څخه ترلاسه كړې، كله چې د د زده كړو لړۍ پاى ته ورسېده، نو مخ په خوارز روان شو، هورې يې له معتزله و سره په مناظرو اخته شو. معتزليانو دې حده پورې تنګ كړ، چې اخر ملك پرېښودو ته اړ شو. كله چې ماورالنهر ت ورسېد. هورې هم په ارام كېنناست، او له هغه ځايه په ګډه كولو يې د غزني له واكمن سره اړيكې ټينګې كړې.
په غزني كې يې ښه قدر او عزت وشو. د غزني واكمن ښۀ ونازاوه. ډالۍ، انعامونه يې ښۀ وربار كړه.
د خوارزمي واكمنو چې دده څومره قدر او عزت وكړ، نو د هغې له وجې يې د ځونۍ غربت وهلى وخت له ياده ووتو. د رازي په ځوانۍ كې دا حال ؤ،، چې يو وخت ناروغ شو، اودومره وس يې نه درلوده چې خپله درملنه وكړي، نو خپلو خپلوانو يې چنده راټوله كړه، ترڅو دده درملنه وكړي. غوري واكمن په خپل دربار كې يوه مدرسه جوړه كړې وه، چې له لېري څخه به خلك راتلل، او امام رازي به ورته دپوهې او حكمت درس وركاوه.
[سمول] د امام رازي ناروغي او مړينه
[سمول] د امام رازي په اړه د نورو پوهانو ويناوې:
[سمول] د رازي ليكلي اثار
[سمول] رنځپوهنه
[سمول] فلسفه
[سمول] علم كلام
فقه
